Tôm cá "tìm đường" sang...châu Á

Theo số liệu từ VASEP, xuất khẩu thủy sản tháng 8/2026 đạt 1,14 tỷ USD (+6%), nâng lũy kế 8 tháng lên 8 tỷ USD (+11,8%). Bức tranh tăng trưởng ghi nhận sự phân hóa gay gắt giữa đà lao dốc tại thị trường Mỹ do rào cản thuế quan và sự bứt phá mạnh mẽ từ khu vực Trung Quốc, ASEAN.

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam tháng 8 đạt 1,14 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước, nhưng suy giảm tại thị trường Mỹ và EU do tác động từ các biện pháp thuế mới.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 8/2026 xuất khẩu thủy sản đạt 1,14 tỷ USD, tăng 6% so với tháng 8/2025. Lũy kế 8 tháng năm nay đạt 8 tỷ USD, tăng 11,8%. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể bị ảnh hưởng bởi các biện pháp thuế từ thị trường Mỹ. Thuế theo Section 301 Luật Thương mại Mỹ 1974 hiện ở mức 12,5%, cao hơn mức 10% áp dụng với một số đối thủ khác. Kết quả sơ bộ rà soát thuế chống bán phá giá cho thấy mức thuế có thể tăng, với kết quả cuối cùng dự kiến công bố cuối tháng 9 và sẽ tác động trực tiếp đến đơn hàng quý IV.

Xuất khẩu tôm tháng 8 đạt 485,5 triệu USD, tăng 5,7%, lũy kế 8 tháng đạt 3,29 tỷ USD, tăng 12,3% và chiếm 41% tổng kim ngạch thủy sản. Trung Quốc - Hồng Kông là động lực chính với mức tăng 37,6%. Xuất khẩu tôm sang Nhật Bản tăng 10%, Hàn Quốc tăng 16% và ASEAN tăng 48%. Ngược lại, xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm 22% trong tháng 8, còn 70 triệu USD, lũy kế 8 tháng giảm 13,4%. Tại EU, kim ngạch giảm 18% trong tháng và giảm 2,7% lũy kế. Áp lực thuế cao khiến nhà nhập khẩu thận trọng hơn, trong khi dòng hàng có thể chuyển sang các thị trường châu Á, tạo thêm cạnh tranh giá bán.

Xuất khẩu cá tra tháng 8 đạt 194,8 triệu USD, tăng 0,4%, lũy kế 8 tháng đạt 1,5 tỷ USD, tăng 9%. Trung Quốc - Hồng Kông tăng 26,5%, còn EU tăng 42% trong tháng và tăng 11,4% lũy kế, đạt 131,7 triệu USD. Tuy nhiên, Mỹ là điểm yếu nhất với kim ngạch tháng 8 chỉ 12,5 triệu USD, giảm 54,8%. Kết quả Periodic Review lần 21 (POR21) công bố ngày 12/8 không thuận lợi, với thuế chống bán phá giá tăng mạnh. Theo VASEP, cá tra khó phục hồi nhanh tại Mỹ, nên tăng trưởng sẽ dựa vào Trung Quốc, EU, ASEAN, Trung Đông và các thị trường ngách.

Dựa trên xu hướng hiện tại, nếu thuế cao tiếp tục áp dụng, các doanh nghiệp thủy sản có thể ghi nhận suy giảm lợi nhuận từ thị trường Mỹ và EU. Sự tăng trưởng mạnh tại Trung Quốc và ASEAN có thể bù phần nào thiệt hại này. Tuy nhiên, cạnh tranh giá tăng từ dòng hàng chuyển dịch sang châu Á sẽ là thách thức lớn trong quý IV 2026 khi kết quả cuối cùng về thuế được công bố. Các doanh nghiệp chế biến thủy sản cần điều chỉnh chiến lược xuất khẩu và tối ưu hóa chi phí để duy trì tăng trưởng.