Tối hậu thư dồn dập, rồi lại gia hạn: Nước cờ khó đoán của ông Trump với Iran

Trong nhiều tuần căng thẳng vừa qua, Donald Trump liên tục đưa ra các tối hậu thư cứng rắn nhằm vào Iran, song lại nhiều lần trì hoãn hoặc điều chỉnh thời hạn, tạo nên một chiến lược gây sức ép khó đoán định trên bàn cờ địa chính trị.

Tối hậu thư mở eo biển Hormuz rồi bất ngờ hoãn lại

Ngày 21/3, Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng nếu Iran không “mở hoàn toàn, không đe dọa” eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ, Mỹ sẽ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của nước này.

Tối hậu thư dồn dập, rồi lại gia hạn: Nước cờ khó đoán của ông Trump với Iran — Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AP

Hạn chót ban đầu được ấn định vào tối 23/3. Tuy nhiên, chỉ khoảng 12 giờ trước thời điểm này, ông Trump bất ngờ thông báo hoãn kế hoạch tấn công trong 5 ngày, với lý do các cuộc trao đổi giữa hai bên đang diễn ra “hiệu quả”.

Gia tăng đe dọa, nhưng tiếp tục gia hạn

Trong những ngày tiếp theo, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục nâng mức cảnh báo, thậm chí mở rộng danh sách mục tiêu có thể bị tấn công, bao gồm cả nhà máy điện, giếng dầu và các cơ sở hạ tầng trọng yếu khác của Iran.

Dù vậy, thay vì hành động quân sự, ông lại tiếp tục gia hạn thêm 10 ngày, đẩy hạn chót sang ngày 6/4, đồng thời khẳng định tiến trình đàm phán “đang tiến triển rất tốt”.

Ngày 30/3, thông điệp của ông Trump thể hiện rõ chiến lược “hai mặt”: vừa nhấn mạnh triển vọng ngoại giao, vừa cảnh báo về khả năng tấn công quy mô lớn nếu Iran không sớm đạt thỏa thuận.

Đỉnh điểm đe dọa trước hạn chót

Đến đầu tháng 4, các tuyên bố của Donald Trump trở nên gay gắt hơn. Ngày 4/4, ông nhắc lại tối hậu thư 10 ngày và cảnh báo Iran chỉ còn “48 giờ trước khi địa ngục giáng xuống”.

Ngày 5-6/4, ông tiếp tục đe dọa sẽ phá hủy toàn bộ cầu đường, nhà máy điện nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz. Đồng thời, ông tiết lộ Mỹ đã chuẩn bị sẵn kế hoạch tấn công quy mô lớn.

Tuy nhiên, khi thời hạn 20h ngày 7/4 (giờ Mỹ) cận kề, kịch bản quân sự một lần nữa không xảy ra.

Bước ngoặt: Chấp nhận ngừng bắn 2 tuần

Chỉ khoảng 2 giờ trước hạn chót, Donald Trump thông báo chấp nhận đề xuất ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran, mở đường cho các nỗ lực ngoại giao, trong đó có vai trò trung gian của Shehbaz Sharif.

Phía Iran cũng xác nhận sẽ dừng các hoạt động tấn công nếu các hành động quân sự nhằm vào nước này chấm dứt. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết Tehran sẵn sàng phối hợp để thiết lập hành lang an toàn qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn.

Chiến lược gây áp lực hay sự thiếu nhất quán?

Chuỗi động thái “ra tối hậu thư rồi trì hoãn” của Donald Trump khiến giới quan sát nhận định đây có thể là chiến lược gây áp lực tối đa nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn đàm phán.

Tuy nhiên, sự thay đổi liên tục cũng làm gia tăng bất định, khiến các đồng minh và thị trường toàn cầu gặp khó trong việc dự đoán kịch bản tiếp theo.

Dù vậy, việc hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được xem là tín hiệu tích cực, mở ra cơ hội hạ nhiệt căng thẳng sau nhiều tuần đối đầu leo thang.