Tiền số để chống lạm phát? Góc nhìn “ngược dòng” khi Việt Nam bước vào năm 2026 đầy áp lực giá cả

Trong bối cảnh năm 2026 được dự báo là giai đoạn điều hành vĩ mô nhạy cảm, khi tín dụng đã được đẩy mạnh trong năm trước và rổ chỉ số CPI vừa điều chỉnh trọng số theo hướng “nhạy” hơn với đời sống, một quan điểm của TS. Cấn Văn Lực đã tạo ra nhiều tranh luận:

Phát hành tiền số và thúc đẩy thanh toán số có thể giúp giảm lạm phát, thay vì làm lạm phát cao hơn như lo ngại phổ biến.

Đây không chỉ là một phát biểu gây chú ý, mà còn mở ra một cách tiếp cận hoàn toàn khác trong tư duy điều hành chính sách tiền tệ giai đoạn tới.

Lạm phát 2026: Áp lực không còn nằm ở “con số tổng”

Theo phân tích của TS. Cấn Văn Lực, lạm phát của Việt Nam không tăng đồng đều, mà tập trung cao độ vào một số nhóm hàng hóa – dịch vụ then chốt. Thực tế, 4 nhóm chính chi phối tới 94% mức tăng CPI trong năm qua:

Ngược lại, giao thông (6,3%) lại giảm 2,14%, nhờ giá xăng dầu đi xuống. Điều này cho thấy một thực tế quan trọng:

Trong bối cảnh CPI đã được điều chỉnh lại trọng số, những nhóm như nhà ở, điện nước, thực phẩm sẽ ngày càng tác động mạnh hơn tới chỉ số giá, khiến dư địa điều hành năm 2026 trở nên hẹp hơn đáng kể.

Giá hàng hóa toàn cầu hạ nhiệt – nhưng chưa đủ để “an tâm”

Một điểm tích cực là giá dầu thô thế giới đang trong xu hướng giảm:

- 2024: ~81 USD/thùng

- 2025: ~69 USD/thùng

- 2026 (dự báo): < 60 USD/thùng

Điều này giúp giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ kiểm soát lạm phát nhập khẩu. Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, yếu tố giá hàng hóa chỉ mang tính “giảm áp”, chứ không thể triệt tiêu rủi ro lạm phát nếu cầu nội địa, đầu tư công và tín dụng cùng tăng mạnh.

Trong kịch bản điều hành thiếu các giải pháp căn cơ, lạm phát năm 2026 hoàn toàn có thể tiến sát 4,5% – mức không hề dễ chịu trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao.

Vòng quay tiền thấp: “điểm nghẽn” lớn nhất sau một năm bơm tín dụng

Một nghịch lý đáng chú ý trong năm vừa qua:

- Cung tiền M2 tăng ~15,7%

- Tín dụng tăng ~19%

Nhưng vòng quay tiền chỉ đạt 0,65 lần, thấp hơn rất nhiều so với giai đoạn lạm phát cao trước đây (1,1–1,2 lần)

Điều này phản ánh:

- Tiền không chảy mạnh vào tiêu dùng – sản xuất

- Mà bị “mắc kẹt” trong tích trữ (vàng, tài sản, bất động sản)

- Cùng với chi phí giao dịch cao, khiến tiền lưu thông chậm

Đây chính là gốc rễ của bài toán lạm phát kiểu mới: bơm tiền nhiều nhưng không tạo hiệu quả kinh tế tương ứng.

Tiền số & thanh toán số: Giảm lạm phát bằng cách… tăng hiệu quả

Trong bối cảnh đó, TS. Cấn Văn Lực đưa ra một luận điểm gây bất ngờ:

Tiền số không nhất thiết gây lạm phát – nếu nó giúp tăng vòng quay tiền thay vì tăng cung tiền.

Logic ở đây nằm ở chi phí giao dịch:

- Thanh toán số, tiền số giúp giảm ma sát giao dịch

- Tiền được luân chuyển nhanh hơn, hiệu quả hơn

- Nền kinh tế có thể tạo nhiều giá trị hơn trên cùng một lượng tiền

Kinh nghiệm từ Indonesia cho thấy, việc thúc đẩy thanh toán số không gây bùng nổ lạm phát, mà còn góp phần ổn định giá cả nhờ cải thiện hiệu suất lưu thông tiền tệ.

Đây là điểm mấu chốt: lạm phát không chỉ đến từ “bao nhiêu tiền”, mà từ “tiền chạy nhanh hay chậm”.

Thông điệp chính sách: Không thể chỉ dựa vào tín dụng & đầu tư công

TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh, nếu Việt Nam muốn theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, thì:

- Không thể chỉ mở rộng tín dụng

- Không thể chỉ đẩy mạnh đầu tư công

- Mà phải nâng cấp chất lượng vận hành của hệ thống tài chính – tiền tệ

Trong đó, thanh toán số và tiền số không phải là “mốt công nghệ”, mà là công cụ điều hành vĩ mô mới, giúp:

- Tăng hiệu quả phân bổ vốn

- Giảm áp lực lạm phát cấu trúc

- Và mở thêm dư địa chính sách cho giai đoạn 2026–2030

Kết luận

Phát biểu của TS. Cấn Văn Lực gợi mở một cách nhìn rất khác về lạm phát năm 2026:

Thách thức lớn nhất không nằm ở việc “bơm bao nhiêu tiền”, mà là làm sao để tiền không bị tắc nghẽn.

Trong bối cảnh CPI được điều chỉnh trọng số, tín dụng đã tăng mạnh và áp lực giá cả quay trở lại, tiền số và thanh toán số có thể trở thành “van xả áp” mới của chính sách tiền tệ, nếu được thiết kế và triển khai đúng cách.

Vấn đề còn lại không phải là có nên làm hay không, mà là làm nhanh tới đâu – và đủ quyết liệt hay chưa.

Theo bạn, tiền số và thanh toán số có thực sự trở thành “van xả áp” cho lạm phát năm 2026, hay đây chỉ là một kỳ vọng mang tính dài hạn?

Hãy để lại bình luận chia sẻ góc nhìn của bạn, và đừng quên theo dõi Quốc Việt để tiếp tục cập nhật các phân tích vĩ mô – chính sách – lạm phát, giúp bạn đi trước chu kỳ và ra quyết định đầu tư chủ động hơn.