Tháo vòng kim cô quản lý, giá vàng mới hết "vênh"

Dự thảo sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ "cởi trói" thị trường vàng thông qua việc chấm dứt độc quyền vàng miếng, cho phép nhập khẩu vàng nguyên liệu và nghiên cứu thành lập Sàn giao dịch vàng quốc gia. Các chuyên gia nhận định, nếu được triển khai bài bản, những thay đổi này sẽ góp phần thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước – quốc tế và thúc đẩy thị trường vận hành minh bạch hơn.

Việc sửa đổi Nghị định 24 theo hướng nới lỏng quản lý, cho phép nhập khẩu vàng nguyên liệu không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật – mà là một bước ngoặt thể chế. Theo ông Huỳnh Trung Khánh, cố vấn cấp cao Hội đồng Vàng Thế giới tại khu vực, đây chính là chìa khóa để phá vỡ thế độc quyền, thu hẹp chênh lệch bất hợp lý giữa giá vàng trong nước và thế giới.

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) vừa có những góp ý quan trọng cho Dự thảo sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP – văn bản pháp lý then chốt đang định hình lại trật tự thị trường vàng trong nước. Nếu được thông qua, các thay đổi này có thể mở đường cho một cuộc cải tổ toàn diện.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sẽ không còn giữ độc quyền sản xuất vàng miếng SJC, đồng thời trao quota nhập khẩu vàng nguyên liệu cho một số doanh nghiệp nữ trang. Quản lý vàng nữ trang – vốn không còn được coi là mặt hàng kinh doanh có điều kiện – cũng sẽ được chuyển giao cho Bộ Công Thương, phù hợp với tính chất thương mại của lĩnh vực này.

Hiện cả nước có gần 10.000 tiệm kinh doanh vàng – con số vượt xa Thái Lan (chỉ khoảng 6.000 tiệm), cho thấy dư địa phát triển rất lớn. Theo VGTA, cần tạo điều kiện để các doanh nghiệp nữ trang chủ động xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu, thay vì bị trói buộc vào giấy phép hay thủ tục hành chính rườm rà. Tuy nhiên, đề xuất đưa các ngân hàng thương mại trực tiếp tham gia sản xuất, kinh doanh vàng lại được nhận định là chưa hợp lý, có thể gây thêm xung đột chức năng và rối loạn cơ chế vận hành.

Riêng về sàn giao dịch vàng – một nội dung then chốt – Dự thảo vẫn thiếu sự rõ ràng về mô hình tổ chức và cơ quan chịu trách nhiệm quản lý. Trong khi đó, chỉ đạo từ cấp cao nhất đã xác định rõ ba phương án có thể triển khai để thiết lập sàn, với mục tiêu kéo sát giá vàng trong nước về mặt bằng quốc tế.

Ông Huỳnh Trung Khánh, Cố vấn cấp cao Hội đồng Vàng Thế giới tại nhiều quốc gia ASEAN, nhận định: việc thành lập Sàn giao dịch vàng quốc gia là cấp thiết. Việt Nam hiện tiêu thụ khoảng 55,3 tấn vàng mỗi năm – dẫn đầu ASEAN – nhưng lại chưa có một sàn giao dịch chính thức để minh bạch hóa thị trường và ổn định giá.

Nếu mô hình được nghiên cứu kỹ lưỡng, sàn vàng quốc gia có thể hoạt động với khoảng 10 thành viên chủ chốt, bao gồm ngân hàng thương mại và doanh nghiệp vàng uy tín. Đây sẽ là kênh quan trọng giúp điều tiết cung cầu, thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước – hiện cao hơn giá quốc tế từ 10 đến 15 triệu đồng/lượng – và hỗ trợ phát triển thị trường tài chính lành mạnh.

Về triển vọng giá vàng, ông Khánh đánh giá: đà tăng vẫn còn dư địa lớn. Một phần đến từ kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ hạ lãi suất USD thêm 1–2 lần nữa trong năm nay – đặc biệt khi Tổng thống Donald Trump tiếp tục gây sức ép để nới lỏng chính sách tiền tệ. Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông vẫn âm ỉ, trong khi các ngân hàng trung ương toàn cầu vẫn duy trì tốc độ mua vàng khoảng 1.000 tấn/năm – tạo lực đẩy lớn cho giá vàng.

Thêm vào đó, quý III và quý IV là giai đoạn cao điểm tiêu thụ vàng vật chất và nữ trang, khi nhu cầu lễ hội, cưới hỏi tăng mạnh. Theo ông Khánh, giá vàng quốc tế có thể chạm ngưỡng 3.700 – 4.000 USD/ounce vào cuối năm, kéo theo những biến động đáng kể trên thị trường trong nước.