Tham vọng tự chủ nhiên liệu trước hỏa lực vùng Vịnh

Dù vậy, canh bạc thay máu nhiên liệu hóa thạch này không chỉ có màu hồng chiến lược, mà đang đặt các chính phủ trước bài toán phân phối, hiệu năng động cơ và nguy cơ xung đột trực diện với an ninh lương thực.

Giữa lúc thị trường năng lượng toàn cầu liên tiếp rung lắc bởi căng thẳng tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu, nhiều quốc gia châu Á đang tăng tốc cuộc chuyển dịch sang nhiên liệu sinh học. Xăng pha ethanol từ E10 đến E20 dần trở thành lựa chọn ưu tiên trong chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn.

Theo lộ trình mới, hàng loạt nền kinh tế lớn trong khu vực đã nâng tỷ lệ ethanol pha trộn vào nhiên liệu giao thông. Dù tốc độ triển khai khác nhau, điểm chung là nỗ lực giảm phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu và tạo đầu ra ổn định cho ngành nông nghiệp trong nước.

Ấn Độ dẫn đầu cuộc đua

Ấn Độ hiện là quốc gia đi nhanh nhất trong khu vực khi hoàn tất triển khai xăng E20 trên toàn quốc từ năm 2025, sớm hơn 5 năm so với kế hoạch ban đầu. Tỷ lệ pha trộn ethanol đã tăng mạnh, phản ánh quyết tâm giảm phụ thuộc vào nguồn dầu nhập khẩu vốn chiếm gần 90% nhu cầu tiêu thụ của nước này.

Sau những biến động tại eo biển Hormuz, bài toán an ninh năng lượng càng trở nên cấp thiết. New Delhi thậm chí đang nghiên cứu các dòng nhiên liệu có hàm lượng ethanol cao hơn như E85 và E100, đồng thời xem xét nâng tỷ lệ pha trộn toàn quốc lên 27% vào năm 2030.

Dữ liệu từ các tổ chức nghiên cứu năng lượng cho thấy chương trình E20 đã góp phần cắt giảm đáng kể lượng dầu thô nhập khẩu, đồng thời hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải trong dài hạn.

Đông Nam Á chọn bước đi thận trọng

Trái với tốc độ tăng tốc của Ấn Độ, nhiều quốc gia Đông Nam Á đang triển khai theo lộ trình từng bước.

Indonesia lùi thời điểm áp dụng bắt buộc E10 sang năm 2028 do nguồn cung ethanol chưa đáp ứng được nhu cầu. Trong khi đó, Thái Lan tiếp tục duy trì các chương trình hỗ trợ để khuyến khích tiêu dùng E20 và các loại nhiên liệu sinh học khác.

Philippines đã áp dụng bắt buộc E10 từ nhiều năm trước, song vẫn thận trọng với E20 khi cần thêm thời gian đánh giá nguồn cung và khả năng tương thích của phương tiện giao thông.

Điểm chung của các quốc gia là xem ethanol như một công cụ vừa giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, vừa tạo động lực phát triển cho các ngành nông nghiệp như mía đường, ngô và sắn.

Không chỉ là câu chuyện môi trường

Nếu trước đây nhiên liệu sinh học chủ yếu gắn với mục tiêu giảm phát thải, thì nay yếu tố an ninh năng lượng mới là động lực quan trọng nhất.

Những cú sốc từ thị trường dầu mỏ toàn cầu khiến nhiều chính phủ xem ethanol như một "tấm đệm" giúp nền kinh tế giảm phụ thuộc vào các biến động bên ngoài.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng kéo theo không ít tranh luận. Ethanol có mật độ năng lượng thấp hơn xăng truyền thống, khiến một số phương tiện tiêu thụ nhiên liệu nhiều hơn. Bên cạnh đó là lo ngại về áp lực lên nguồn nước và nguy cơ cạnh tranh với sản xuất lương thực khi nhu cầu nguyên liệu đầu vào tăng mạnh.

Nhiều chuyên gia cho rằng tương lai bền vững của nhiên liệu sinh học nên dựa vào phụ phẩm nông nghiệp, dầu ăn đã qua sử dụng hoặc rác thải hữu cơ thay vì mở rộng diện tích cây trồng chuyên biệt.

Xu hướng khó đảo chiều

Dù còn nhiều thách thức, xu hướng mở rộng sử dụng ethanol tại châu Á đang ngày càng rõ nét. Từ E10, E20 đến các dòng nhiên liệu có tỷ lệ pha trộn cao hơn, các quốc gia trong khu vực đều đang tìm kiếm lời giải cân bằng giữa an ninh năng lượng, chi phí nhập khẩu và mục tiêu phát triển bền vững.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, ethanol không còn chỉ là nhiên liệu xanh mà đang trở thành một phần trong chiến lược kinh tế và an ninh quốc gia.

Việt Nam cũng nằm trong xu thế này khi từng bước mở rộng sử dụng xăng E10, hướng tới mục tiêu giảm phát thải, đa dạng hóa nguồn năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong tương lai.