Tăng trưởng kinh tế Việt Nam và bài toán thiếu hụt nguồn vốn dài hạn

Kinh tế Việt Nam đã tăng trưởng vượt bậc trong những tháng đầu năm, được hỗ trợ bởi dư địa tài khóa dồi dào. Tuy nhiên, trọng tâm của nền kinh tế đang dịch chuyển từ việc tạo ra các cơ hội tăng trưởng sang giải quyết bài toán nguồn vốn tài trợ dài hạn, trong bối cảnh dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) phân hóa và áp lực tuân thủ các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng gia tăng.

Theo ông Lê Xuân Đồng - Giám đốc Điều hành, Trưởng bộ phận Nghiên cứu & Tư vấn, FiinGroup, nền kinh tế Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng mạnh nhất trong hơn hai thập kỷ qua. Tăng trưởng GDP quý 3/2026 của Việt Nam đạt 9.95%, dẫn đầu các nước trong khu vực Đông Nam Á.

Ông Lê Xuân Đồng - Giám đốc Điều hành, Trưởng bộ phận Nghiên cứu & Tư vấn, FiinGroup.

Cùng với đó, dòng vốn FDI đăng ký trong 9 tháng đầu năm tăng vọt 52% so với cùng kỳ năm trước, được thúc đẩy bởi các siêu dự án công nghệ cao, dịch chuyển chuỗi cung ứng, các cam kết chuyển đổi xanh và cải cách chính sách. Chính phủ Việt Nam đang thúc đẩy chiến lược cải cách, tập trung vào tăng trưởng dựa trên công nghệ, cải cách pháp lý, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tư nhân.

Thách thức chênh lệch kỳ hạn tín dụng

Mặc dù đạt nhiều thành quả vĩ mô, hệ thống ngân hàng đang phải đối mặt với áp lực lớn về sự chênh lệch kỳ hạn, khi dòng vốn cho nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nguồn vốn ngắn hạn, đặc biệt là tín dụng ngân hàng, để tài trợ cho các dự án phát triển dài hạn. Tăng trưởng tín dụng đạt 17.4%, tiếp tục vượt xa tốc độ tăng trưởng tiền gửi 10.4% trong 6 tháng đầu năm.

Ông Đồng nhấn mạnh thách thức cốt lõi của Việt Nam hiện nay không còn là tạo ra cơ hội tăng trưởng, mà là tìm kiếm nguồn vốn tài trợ. Để lấp đầy khoảng trống này, thị trường vốn cần dịch chuyển từ phụ thuộc vốn vay ngân hàng sang trái phiếu doanh nghiệp, vốn cổ phần và tín dụng tư nhân.

Để giải quyết bài toán này, một trong những định hướng then chốt là việc thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TPHCM và Đà Nẵng nhằm huy động vốn quốc tế và củng cố sự kết nối giữa nhà đầu tư toàn cầu với thị trường tài chính Việt Nam.

Triển vọng dòng vốn tại các lĩnh vực trọng điểm

Thị trường tài chính tiêu dùng được kỳ vọng tăng tốc trở lại sau giai đoạn tái cấu trúc. Trong lĩnh vực hạ tầng công nghệ, mảng trung tâm dữ liệu dự báo đạt tốc độ tăng trưởng kép 13% trong giai đoạn 2025-2027, tiêu biểu với dự án trung tâm dữ liệu AI quy mô 200MW dự kiến vận hành vào năm 2027 và dự án trung tâm dữ liệu quy mô 70MW tại TPHCM dự kiến vận hành vào năm 2029, với mức đầu tư 2 tỷ USD cho mỗi dự án.

Tuy nhiên, việc thực thi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân vào năm 2026 bắt buộc các tổ chức phải lưu trữ dữ liệu trong nước, làm gia tăng thách thức tuân thủ đối với nhà đầu tư ngoại.

Đối với thị trường xe điện, các chính sách hỗ trợ của chính phủ đang thúc đẩy sức cầu mạnh mẽ từ người tiêu dùng. Dù vậy, các lĩnh vực tiềm năng cao như giáo dục và y tế vẫn tiếp tục đối mặt với rào cản về nhân sự chuyên môn, thủ tục cấp phép kéo dài và sức ép cạnh tranh từ các cơ sở công lập.

ESG - Chìa khóa khơi thông dòng vốn ngoại

Trong bối cảnh áp lực tìm kiếm nguồn vốn dài hạn ngày càng lớn, việc tuân thủ các tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) đang trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn quốc tế. Quá trình chuyển đổi xanh hiện nay không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc, đặc biệt khi xuất khẩu sang các thị trường có áp dụng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM).

Ngược lại, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ đang gặp bất lợi lớn trong việc thu hút các nguồn vốn chi phí thấp. Nếu không vượt qua được thách thức tuân thủ này, các doanh nghiệp sẽ khó tiếp cận được các dòng vốn xanh để đầu tư dài hạn và duy trì vị thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu