Tam giác quyền lực Mỹ - Trung - Nga: Thế giới đang bước vào kỷ nguyên mới?

Ngày 19-5, Tổng thống Nga Vladimir Putin đến thăm Trung Quốc, chỉ bốn ngày sau khi ông Trump rời Trung Quốc. Thời điểm này lập tức làm dấy lên những suy đoán về một 'tam giác lớn' giữa ba cường quốc.

Ngày 19/5, Tổng thống Nga Vladimir Putin có chuyến thăm Trung Quốc, chỉ 4 ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Bắc Kinh. Thời điểm liên tiếp này đã làm dấy lên nhiều suy đoán về sự hình thành của một “tam giác chiến lược” giữa ba cường quốc Mỹ – Trung – Nga.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đây chỉ là sự trùng hợp mang tính thời điểm. Chuyến thăm của ông Putin diễn ra đúng dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước láng giềng tốt, hữu nghị và hợp tác Nga – Trung.

Hơn 40 lần gặp gỡ giữa hai nhà lãnh đạo

Theo Điện Kremlin, ông Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thảo luận nhiều nội dung về quan hệ song phương, tham dự lễ khai mạc Năm Giáo dục Nga – Trung 2026–2027, đồng thời ký khoảng 40 văn kiện, trong đó có tuyên bố chung về xây dựng thế giới đa cực.

Đây là một trong chuỗi hơn 40 cuộc tiếp xúc giữa hai nhà lãnh đạo, trong đó lần gần nhất diễn ra vào tháng 9-2025 khi ông Putin tham dự duyệt binh tại Bắc Kinh.

Bình luận về quan hệ này, tờ South China Morning Post cho rằng Trung Quốc đang theo đuổi chiến lược duy trì ổn định quan hệ với Mỹ đồng thời tăng cường hợp tác với Nga, coi đây là hai hướng không loại trừ nhau trong chính sách đối ngoại.

Trong khi đó, El Mundo nhận định liên minh chiến lược với Nga vẫn là một trụ cột quan trọng trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc.

Ông Fyodor Lukyanov, Giám đốc nghiên cứu tại Câu lạc bộ Thảo luận quốc tế Valdai, cho rằng Mỹ, Trung và Nga là ba trung tâm quyền lực lớn nhất trong hệ thống quốc tế, do đó mọi tương tác giữa họ đều có tác động toàn cầu. Ông nhấn mạnh khu vực Đại Á – Âu hiện là điểm nóng xung đột trải dài từ Đông Âu đến Tây Á, đồng thời cũng là nơi tiềm ẩn nguy cơ đối đầu lớn tại Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Quan hệ kinh tế và năng lượng là trụ cột

Nếu địa chính trị là nền tảng, thì năng lượng và thương mại là “huyết mạch” của quan hệ Nga – Trung, đặc biệt trong bối cảnh xung đột tại Iran đang gây áp lực lên thị trường dầu khí toàn cầu.

Theo New York Times, quan hệ kinh tế giữa hai nước mang tính “không cân bằng”: Trung Quốc chiếm hơn 1/3 nhập khẩu và 1/4 xuất khẩu của Nga, trong khi Nga chỉ chiếm khoảng 4% thương mại của Trung Quốc. Dù vậy, thương mại song phương đã giảm khoảng 7% trong năm qua.

Một trong những trọng tâm đàm phán là dự án đường ống khí đốt “Sức mạnh Siberia 2” từ Siberia qua Mông Cổ vào Trung Quốc. Nga thúc đẩy dự án này trong nhiều năm, nhưng Trung Quốc vẫn thận trọng do lo ngại phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất.

Ngoài năng lượng, hợp tác còn mở rộng sang nông nghiệp, hóa chất và luyện kim. Các biến động tại khu vực Vịnh Ba Tư cũng khiến Trung Quốc quan tâm hơn tới các tuyến vận tải phía Bắc và đường bộ qua Nga để đảm bảo an ninh năng lượng.

Ông Alexey Maslov, Giám đốc Viện Nghiên cứu châu Á và châu Phi thuộc Đại học Quốc gia Moscow, cho biết hai bên cũng trao đổi về xung đột Mỹ – Israel với Iran và tình hình Ukraine. Về Ukraine, Trung Quốc vẫn giữ lập trường giải quyết bằng đàm phán. Ông Maslov nhận định cả Trung Quốc và Mỹ đều có quan điểm rằng xung đột Ukraine nên kết thúc vào năm 2026.

“Đối tác nhưng không phải đồng minh”

Dù quan hệ Nga – Trung ngày càng gắn kết, lập trường hai bên vẫn có khác biệt đáng kể. Trung Quốc không công nhận Crimea và các vùng lãnh thổ Nga sáp nhập từ Ukraine sau năm 2014.

Ngược lại, Nga cũng không công nhận yêu sách của Trung Quốc đối với khu vực Aksai Chin ở biên giới Ấn Độ, đồng thời giữ lập trường mơ hồ về tranh chấp tại quần đảo Senkaku/Điếu Ngư với Nhật Bản và một số vấn đề tại Biển Đông.

Những khác biệt này cho thấy quan hệ Nga – Trung dù mang tính chiến lược ngày càng sâu sắc, vẫn dừng ở mức “đối tác” thay vì đồng minh chính thức theo đúng nghĩa truyền thống, theo đánh giá của Vedomosti.