Sự thật đằng sau thông điệp trí tuệ nhân tạo thay thế con người

Từ việc đẩy giá phần mềm lên gấp 10 lần đến việc dùng AI làm cái cớ cho những đợt sa thải vì sai lầm quản trị, bức tranh công nghệ hiện nay đang bị bóp méo bởi những động cơ tài chính đầy toan tính.

Trong nhiều năm qua, thị trường lao động toàn cầu liên tục bị phủ bóng bởi những dự báo u ám về trí tuệ nhân tạo. Từ viễn cảnh văn phòng trống rỗng đến hàng triệu người thất nghiệp, AI bị xem như “cỗ máy thay thế con người” đang tăng tốc không phanh.

Tuy nhiên, Andrew Ng — đồng sáng lập Google Brain, nhà sáng lập Deeplearning.AI và một trong những gương mặt có ảnh hưởng nhất giới AI — cho rằng thực tế đang diễn ra theo hướng ngược lại.

Theo ông, nỗi sợ về một “jobpocalypse” — ngày tận thế việc làm — đang bị đẩy đi quá xa so với dữ liệu thực tế.

Lĩnh vực kỹ thuật phần mềm từng được xem là nhóm chịu tác động nặng nhất khi AI có thể tự viết code, tạo ứng dụng và xử lý nhiều tác vụ kỹ thuật. Nhưng thay vì làn sóng thất nghiệp, nhu cầu tuyển dụng kỹ sư phần mềm vẫn duy trì ở mức cao.

Andrew Ng cho rằng AI đang tạo ra nhiều việc làm mới hơn số việc làm bị thay thế. Đây là quy luật từng lặp lại trong các cuộc cách mạng công nghệ trước đây.

Ông dẫn chứng tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện vẫn quanh mức 4,3%, bất chấp AI tăng tốc mạnh trong hai năm gần đây. Nếu “tận thế việc làm” thực sự diễn ra, thị trường lao động khó có thể duy trì sự ổn định như hiện tại.

Theo Andrew Ng, nguyên nhân khiến nỗi sợ AI lan rộng đến từ lợi ích kinh tế của nhiều bên.

Các phòng thí nghiệm AI hàng đầu có xu hướng mô tả công nghệ của mình theo hướng “quyền năng” và thậm chí “nguy hiểm”, bởi điều đó giúp gia tăng giá trị thương mại và thu hút đầu tư.

Cùng lúc, nhiều doanh nghiệp AI cũng tận dụng câu chuyện “AI thay người” để nâng giá bán sản phẩm. Nếu một phần mềm được quảng bá có thể thay thế nhân sự lương hàng trăm nghìn USD mỗi năm, mức phí hàng nghìn USD cho dịch vụ AI sẽ trở nên dễ chấp nhận hơn nhiều.

Không chỉ vậy, AI còn trở thành “tấm khiên truyền thông” cho một số doanh nghiệp cắt giảm nhân sự. Theo Andrew Ng, việc tuyên bố sa thải vì AI nghe hiện đại và hợp thời hơn nhiều so với thừa nhận đã tuyển dụng quá mức trong giai đoạn hậu Covid.

Dù vậy, ông cũng khẳng định AI đang thay đổi sâu sắc bản chất công việc. Người lao động sẽ phải thích nghi với cách làm việc mới, học thêm kỹ năng mới và biết cộng tác với máy móc hiệu quả hơn.

Thay vì “ngày tận thế việc làm”, Andrew Ng dự báo một “AI Jobapalooza” — giai đoạn bùng nổ của các cơ hội nghề nghiệp mới, đặc biệt trong lĩnh vực ứng dụng AI vào doanh nghiệp truyền thống.

Theo ông, tương lai không thuộc về những người sợ AI, mà thuộc về những người biết sử dụng AI như một công cụ để tăng năng suất và tạo giá trị mới.

Andrew Ng cũng cảnh báo nhân loại từng nhiều lần tự tạo ra nỗi sợ quá mức trước các bước ngoặt công nghệ trong lịch sử. Và với AI, điều quan trọng nhất lúc này không phải hoảng loạn, mà là chuẩn bị kỹ năng để thích nghi với một thị trường lao động đang đổi khác từng ngày.