Săn sale quá đà, ranh giới tiết kiệm và lãng phí dần mờ nhạt

Những cơn sốt săn sale xuyên đêm đang khiến nhiều người trẻ rơi vào bẫy "chi tiêu cảm xúc", dẫn đến nguy cơ bào mòn tích lũy và lãng phí ngân sách cá nhân.

Người trẻ thức khuya săn sale, dễ bị cuốn vào các quyết định mua sắm theo cảm xúc. Ảnh minh họa: Trang Anh

Săn sale theo cảm xúc

Cùng với các chương trình giảm giá quy mô lớn, hoạt động mua sắm trực tuyến ghi nhận mức tăng trưởng rõ rệt, đặc biệt trong nhóm người tiêu dùng trẻ. Không ít người sẵn sàng thức khuya, theo dõi từng khung giờ ưu đãi để "chốt đơn" với mức giá thấp nhất.

Là một người thường xuyên "săn" các đợt giảm giá lớn, chị Hoàng Lan Anh (25 tuổi, Hà Nội) thừa nhận, bản thân từng nhiều lần đặt báo thức vào giữa đêm chỉ để canh giờ giảm giá chớp nhoáng.

"Có lần, dự định ban đầu chỉ là tìm mua một đôi giày thiết yếu nhưng trước sức hút của hàng loạt sản phẩm giảm giá sâu, tôi đã không ngần ngại tiếp tục lấp đầy giỏ hàng của mình", chị Lan Anh nói.

Chị Lan Anh cho biết, chỉ sau một đêm canh sale, số tiền chi trả thường tăng vọt so với dự tính. Dù từng món đồ có giá rẻ nhờ ưu đãi song khi cộng dồn lại, tổng chi trở thành khoản lớn, bao gồm cả những món mua theo cảm xúc thay vì nhu cầu thực tế.

Tương tự, anh Lê Tuấn Khang (23 tuổi, Hà Nội) cũng cho hay, từng rơi vào tình trạng “mua cho đã tay” trong các dịp giảm giá lớn.

"Tôi hay bị cuốn theo các chương trình giảm sâu 50 - 70%. Có lần, tôi mua cùng lúc 5 - 6 món đồ công nghệ nhỏ chỉ vì thấy rẻ, nhưng sau đó gần như không dùng đến", anh Khang chia sẻ.

Theo anh Khang, sự tiện lợi của các hình thức thanh toán trực tuyến khiến người mua có rất ít thời gian để cân nhắc kỹ lưỡng. Chỉ với vài thao tác nhanh gọn, đơn hàng đã được xác lập ngay cả khi người dùng chưa kịp tính toán đến nhu cầu sử dụng, dẫn đến tình trạng tổng chi tiêu cuối tháng thường xuyên vượt xa kế hoạch ban đầu.

Hàng rẻ hóa đắt

Ở góc độ kinh tế, các chuyên gia cho rằng, hiện tượng "chốt đơn theo cảm xúc" không chỉ xảy ra ở giới trẻ mà còn phổ biến ở nhiều nhóm tuổi. Các chiến dịch khuyến mãi hiện nay được thiết kế bài bản với mức chiết khấu sâu, miễn phí vận chuyển, quà tặng kèm… nhằm đánh vào tâm lý, khiến người tiêu dùng khó bỏ qua.

Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi) - phân tích, một trong những yếu tố đáng chú ý là các khung giờ "vàng" thường rơi vào buổi tối muộn, từ khoảng 22h đến sau 0h. Đây là thời điểm người tiêu dùng đã mệt mỏi sau một ngày làm việc nên dễ đưa ra quyết định cảm tính thay vì phân tích, tính toán.

"Các chương trình giảm giá liên tục, dồn dập cùng tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO) khiến nhiều người chốt đơn rất nhanh. Tuy nhiên, không ít sản phẩm sau khi mua về chỉ sử dụng một vài lần, thậm chí bị bỏ quên, dẫn đến lãng phí", ông Huy nói.

Theo chuyên gia, chính sự kết hợp giữa yếu tố thời gian giới hạn và áp lực ưu đãi đã làm giảm khả năng phân tích, khiến người mua khó kiểm soát hành vi chi tiêu. Việc "chốt đơn nhanh" trong những thời điểm này vì thế tiềm ẩn nguy cơ vượt ngân sách cá nhân.

"Nếu xét trên giá trị sử dụng, nhiều món hàng "giá rẻ" lại trở nên đắt đỏ do tần suất sử dụng thấp. Ngược lại, những sản phẩm có chất lượng tốt, được cân nhắc kỹ lưỡng dù giá cao hơn nhưng sử dụng lâu dài lại có chi phí hiệu quả hơn", chuyên gia cho hay.

Trước thực tế này, chuyên gia khuyến nghị, người tiêu dùng cần xây dựng kế hoạch tài chính rõ ràng, phân bổ ngân sách theo từng nhóm chi tiêu và ưu tiên các nhu cầu thiết yếu. Việc cân nhắc dựa trên giá trị sử dụng lâu dài thay vì cảm xúc nhất thời không chỉ giúp kiểm soát chi tiêu mà còn hướng tới thói quen tiêu dùng bền vững.

Theo nền tảng tổng hợp và khai thác dữ liệu Metric.vn, từ tháng 1 đến tháng 3.2026, thị trường thương mại điện tử trên 4 sàn Shopee, Lazada, TikTok Shop và Tiki đều tăng trưởng ấn tượng với doanh số hơn 148,6 nghìn tỉ đồng với sản lượng hơn 1,138 triệu sản phẩm. So với cùng kỳ năm 2025, doanh số tăng 46,6%, còn sản lượng tăng 19%, trong đó số shop phát sinh đơn hàng đạt 490,9 nghìn.

(MỸ LY - TRANG ANH - Báo Lao động; link nguồn: https://laodong.vn/gia-dinh-hon-nhan/san-sale-qua-da-ranh-gioi-tiet-kiem-va-lang-phi-dan-mo-nhat-1696337.ldo)