Rủi ro từ bàn đàm phán

Phân tích thế bế tắc chiến lược tại eo biển Hormuz và kịch bản đáp trả phi đối xứng có thể kích hoạt cuộc khủng hoảng toàn cầu của Tehran.

Bất chấp những tuyên bố lạc quan từ các bên, thực địa cho thấy căng thẳng Mỹ - Iran vẫn chưa được tháo gỡ. Các vụ đáp trả mang tính kiềm chế tiếp tục diễn ra trong khi lệnh ngừng bắn duy trì ở trạng thái mong manh.

Hiện Mỹ duy trì sức ép kinh tế bằng các biện pháp phong tỏa nhằm hạn chế hoạt động thương mại của Iran. Ngược lại, Tehran tiếp tục sử dụng lợi thế địa chiến lược tại eo biển Hormuz để gây áp lực lên dòng chảy thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, cả hai bên đều chưa đạt được mục tiêu chiến lược. Mỹ không thể nhanh chóng buộc Iran nhượng bộ, trong khi Iran cũng không đủ khả năng tạo ra một chiến thắng quân sự mang tính quyết định.

Thế giằng co hiện nay được ví như một cuộc chiến tiêu hao kinh tế trên biển. Mỗi bên đều phải trả giá bằng nguồn lực tài chính, quân sự và thời gian, trong khi kết quả vẫn chưa rõ ràng.

Đáng chú ý, việc duy trì hiện diện quân sự quy mô lớn tại Trung Đông đang tạo áp lực đáng kể lên ngân sách và năng lực triển khai của Mỹ. Trong khi đó, nền kinh tế Iran tiếp tục phải chống chọi với các lệnh trừng phạt và sức ép từ bên ngoài.

Hormuz vẫn là nút thắt khó tháo gỡ

Giới chuyên gia nhận định Washington khó có thể khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải bình thường tại Hormuz nếu không đạt được một thỏa thuận với Tehran.

Chỉ cần Iran còn duy trì năng lực tên lửa, UAV và các phương tiện tác chiến phi đối xứng, các hãng vận tải quốc tế vẫn sẽ coi khu vực này là điểm nóng rủi ro.

Điều đó đồng nghĩa hoạt động thương mại qua một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng, kéo theo áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, ngoại giao vẫn được xem là con đường khả thi nhất để phá vỡ thế bế tắc hiện nay.

Nếu đàm phán đổ vỡ, điều gì sẽ xảy ra?

Giới chức Iran thời gian qua liên tục phát đi thông điệp cứng rắn rằng nước này vẫn còn nhiều lựa chọn nếu tiến trình ngoại giao thất bại.

Một trong những kịch bản đáng chú ý là việc Tehran gia tăng sức ép lên các tuyến vận tải chiến lược. Không chỉ Hormuz, nguy cơ gián đoạn tại eo biển Bab al-Mandeb cũng được nhắc tới như một đòn bẩy gây áp lực lên thương mại và năng lượng toàn cầu.

Nếu hai nút thắt hàng hải quan trọng cùng rơi vào bất ổn, giá dầu, chi phí vận tải và áp lực lạm phát có thể tăng mạnh trên phạm vi toàn cầu.

Ngoài ra, nguy cơ mở rộng phạm vi xung đột cũng là mối lo lớn. Các cơ sở năng lượng, hạ tầng chiến lược và những mục tiêu kinh tế nhạy cảm tại khu vực có thể trở thành tâm điểm trong các đòn đáp trả lẫn nhau.

Nhiều chuyên gia cảnh báo, một khi chiến sự quay trở lại, mức độ căng thẳng có thể vượt xa những gì đã diễn ra trước đó. Không chỉ các bên liên quan trực tiếp, nền kinh tế toàn cầu cũng sẽ phải đối mặt với những cú sốc mới về năng lượng, thương mại và chuỗi cung ứng.

Ở thời điểm hiện tại, điều thế giới lo ngại nhất không phải là bên nào mạnh hơn, mà là liệu ngoại giao có đủ sức ngăn cuộc đối đầu trượt sang một giai đoạn nguy hiểm hơn hay không.