Rủi ro của 'ngân hàng bố mẹ' khi cho con vay tiền mua nhà

Dốc tiền tiết kiệm giúp con mua nhà, nhiều phụ huynh tại Australia đối mặt nguy cơ mất an toàn tài chính tuổi già và vướng tranh chấp gia đình.

Khi giá nhà vượt khả năng của người trẻ, nhiều gia đình tìm đến "ngân hàng bố mẹ" - cách gọi nguồn hỗ trợ tài chính từ cha mẹ cho con cái. Quy mô "ngân hàng bố mẹ" tại Australia hiện ước tính khoảng 23 tỷ USD.

Nghiên cứu của Đại học Newcastle (Australia) thực hiện tại Sydney cho thấy, khoản hỗ trợ trung bình là 49.000 USD, thấp nhất 3.300 USD và cao nhất khoảng 330.000 USD. Dù phần lớn "ngân hàng bố mẹ" thuộc tầng lớp trung lưu và thượng lưu nhưng nhiều phụ huynh kinh tế eo hẹp vẫn cố gắng giúp con.

Rủi ro của 'ngân hàng bố mẹ' khi cho con vay tiền mua nhà

Tuy nhiên, nghiên cứu phát hiện nhiều gia đình không xác định rõ khoản tiền là quà tặng hay cho vay. Hầu hết thỏa thuận giữa cha mẹ và con cái dựa trên lòng tin, không có hợp đồng hay ghi chép.

Tiến sĩ Julia Cook, đại diện nhóm nghiên cứu, cho biết hai bên đôi khi hiểu khác nhau về cùng một khoản tiền. Có cha mẹ nghĩ con sẽ trả lại, trong khi người con coi đó là tiền được tặng. Một số khoản ban đầu xác định là vay, nhưng khi con gặp khó khăn, cha mẹ lại ngầm coi như quà tặng. "Hiếm khi có một cuộc trò chuyện thẳng thắn", bà Cook nói.

Bà Elizabeth Shaw, Giám đốc điều hành tổ chức Relationships NSW, cho biết cha mẹ thường tránh bàn cụ thể về thời hạn hay cách trả vì sợ con xấu hổ. Khoản tiền vì thế chứa "ràng buộc ngầm" và trở thành nguồn gốc xung đột.

Luật sư gia đình Gabriella Pomare (Sydney) cho biết các vấn đề pháp lý thường chỉ xuất hiện sau những biến cố như ly thân, khó khăn tài chính hoặc có người qua đời. Nếu con ly hôn, cha mẹ rất khó chứng minh khoản hỗ trợ chỉ dành riêng cho con mình chứ không phải tặng chung hai vợ chồng. Mâu thuẫn cũng dễ nảy sinh giữa các anh chị em khi một người nhận tiền mà những người khác không biết.

Rủi ro lớn nhất nằm ở chính tương lai của cha mẹ. Bà Pomare từng chứng kiến nhiều người trao tiền cho con ngay trước khi nghỉ hưu mà không tính hết nhu cầu tương lai. Khi sức khỏe suy giảm và cần lấy lại tiền, họ không có cơ chế nào để buộc con hoàn trả.

Các chuyên gia khuyến cáo gia đình cần xác định rõ tiền là quà tặng hay khoản vay bằng văn bản. Nếu cho vay, thỏa thuận cần nêu chi tiết người nhận, số tiền, lãi suất, thời hạn và cách hoàn trả. Bà Pomare cũng khuyến nghị tìm tư vấn pháp lý độc lập trước khi giao dịch các khoản tiền lớn.

"Bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện khó khăn sẽ tốt hơn một cuộc tranh cãi tốn kém vào phút cuối", bà Pomare nói.

Bà Shaw cho rằng đôi khi cách giúp con tốt hơn không phải là vét cạn tiền tiết kiệm, mà là hỗ trợ họ tìm chuyên gia tư vấn và xây dựng kỹ năng quản lý tài chính. "Có nhiều lựa chọn tài chính và gia đình không phải lúc nào cũng nên là một trong số đó", bà nói.