Quy định mới về thu nhập từ cung cấp dịch vụ của cá nhân không đăng ký kinh doanh

Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Một trong những quy định nhận được nhiều sự quan tâm của cá nhân hành nghề độc lập và những người làm dịch vụ là thu nhập từ tiền lương, tiền công bao gồm tiền thù lao nhận được từ cung cấp dịch vụ của cá nhân không đăng ký kinh doanh.

Nội dung quy định mới theo Nghị định 235/2026/NĐ-CP

Theo điểm c khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định:

"Tiền thù lao nhận được từ cung cấp dịch vụ của cá nhân không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế cho hoạt động kinh doanh, kể cả có hay không có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề".

Đây là một trong các khoản thu nhập được xác định thuộc nhóm thu nhập từ tiền lương, tiền công theo quy định của Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Quy định này không đề cập đến mọi khoản thu nhập từ hoạt động dịch vụ mà chỉ điều chỉnh đối với tiền thù lao nhận được từ việc cung cấp dịch vụ của cá nhân không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế cho hoạt động kinh doanh. Như vậy, để áp dụng điểm c khoản 2 Điều 8 Nghị định cần đáp ứng điều kiện về cá nhân không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế cho hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, điểm c khoản 2 Điều 8 chỉ thực hiện chức năng phân loại khoản thu nhập vào nhóm thu nhập từ tiền lương, tiền công, còn việc xác định số thuế phải nộp vẫn phải căn cứ vào các quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân về căn cứ tính thuế, thu nhập chịu thuế, các khoản giảm trừ. Theo Điều 9 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 về biểu thuế lũy tiến từng phần được áp dụng đối với thu nhập tính thuế có 5 bậc với mức thuế suất từ 5% đến 35%.

Quy định mới mang tính chất phân loại thu nhập từ tiền lương, tiền công

Trên thực tế, pháp luật thuế thu nhập cá nhân không chỉ quan tâm đến việc một cá nhân nhận được bao nhiêu tiền mà còn phải xác định khoản tiền đó thuộc loại thu nhập nào. Mỗi loại thu nhập có căn cứ tính thuế, phương pháp kê khai và cách xác định số thuế phải nộp khác nhau. Vì vậy, quy định tại điểm c khoản 2 Điều 8 trước hết là quy định về phân loại thu nhập, xác định khoản tiền mà cá nhân nhận được thuộc nhóm thu nhập từ tiền lương, tiền công hay thuộc nhóm thu nhập từ hoạt động kinh doanh. Đây là bước đầu tiên trong quá trình xác định nghĩa vụ thuế và không đồng nghĩa với việc xác định ngay mức thuế phải nộp.

Việc một khoản thu nhập được xếp vào nhóm thu nhập từ tiền lương, tiền công mới chỉ xác định loại thu nhập, còn số thuế cụ thể phải nộp vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tổng thu nhập chịu thuế trong năm, các khoản giảm trừ được pháp luật cho phép, số người phụ thuộc và việc áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần.

Một điểm mới đáng chú ý của Nghị định là việc bổ sung cụm từ “kể cả có hay không có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề”. Mặc dù chỉ là một cụm từ ngắn nhưng nội dung này có ý nghĩa pháp lý khá quan trọng, bởi nó thể hiện rõ việc cá nhân có đủ điều kiện hành nghề theo quy định của pháp luật chuyên ngành không quyết định khoản thu nhập đó được coi là thu nhập từ kinh doanh hay thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Trong thực tế, nhiều ngành nghề yêu cầu cá nhân phải có chứng chỉ hoặc giấy phép hành nghề mới được phép cung cấp dịch vụ. Trước đây, có quan điểm cho rằng chỉ cần có chứng chỉ hành nghề thì khoản tiền thu được từ việc cung cấp dịch vụ sẽ được xem là thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập hoặc hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, với quy định mới, việc có chứng chỉ hành nghề chỉ phản ánh điều kiện để cá nhân được phép hành nghề theo quy định của pháp luật chuyên ngành, còn việc xác định nghĩa vụ thuế vẫn phải căn cứ vào tư cách pháp lý của cá nhân khi thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ.

Tác động của quy định mới đến cá nhân cung cấp dịch vụ

Sau khi Nghị định 253/2026/NĐ-CP được ban hành, một trong những nội dung được quan tâm là phạm vi ảnh hưởng của điểm c khoản 2 Điều 8 đối với các cá nhân đang cung cấp dịch vụ độc lập. Trên thực tế, nền kinh tế số và sự phát triển của các nền tảng công nghệ đã xuất hiện ngày càng nhiều mô hình làm việc không theo quan hệ lao động truyền thống như freelancer, người sáng tạo nội dung, chuyên gia tư vấn, lập trình viên, nhà thiết kế, người thực hiện tiếp thị liên kết (affiliate marketing), hoặc nhiều cá nhân hành nghề chuyên môn khác,... Hiện nay, có không ít trường hợp chỉ ký hợp đồng cung cấp dịch vụ và nhận thù lao mà chưa thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký thuế cho hoạt động kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, điểm c khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP sẽ tác động trực tiếp đến cách phân loại thu nhập của nhóm cá nhân này. Tuy nhiên, điều cần lưu ý là quy định không nhằm điều chỉnh một ngành nghề cụ thể mà áp dụng đối với mọi cá nhân cung cấp dịch vụ nếu đáp ứng các điều kiện mà Nghị định đặt ra.

Bên cạnh đó, quy định cũng đặt ra yêu cầu đối với các doanh nghiệp, tổ chức chi trả thu nhập. Trong quá trình ký kết hợp đồng và thực hiện nghĩa vụ khấu trừ, kê khai thuế, tổ chức chi trả sẽ phải xác định đúng bản chất của khoản tiền mà mình thanh toán. Nếu trước đây việc phân biệt giữa tiền công, tiền thù lao và doanh thu từ hoạt động kinh doanh trong một số trường hợp còn chưa thật sự rõ ràng thì quy định mới sẽ giúp việc khấu trừ và kê khai thuế đúng quy định, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.

Qua đó, các cá nhân đang hoạt động độc lập nên chủ động rà soát phương thức hoạt động của mình để xác định hoạt động kinh doanh đang thực hiện có thuộc trường hợp cần đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký thuế cho hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật hay không. Việc thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý ngay từ đầu, giúp hạn chế rủi ro trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng trong quan hệ với khách hàng, đối tác và cơ quan quản lý nhà nước.

Ngoài ra, quy định mới còn góp phần hạn chế tình trạng áp dụng không thống nhất giữa các địa phương cũng như tạo cơ sở pháp lý để cơ quan thuế xác định đúng bản chất của khoản thu nhập phát sinh.