Phía sau cuốc xe 15,000 đồng/6km từ chia sẻ của tài xế Grab

Sự kiện hàng loạt tài xế công nghệ kêu gọi "tắt app" đình công trong hai ngày 12-13/09 đang được dư luận quan tâm và gây ra nhiều tranh cãi liên quan đến chính sách vận hành của các nền tảng gọi xe.

Anh Khoa, một đối tác tài xế Grabbike tại TP.HCM, cho rằng làn sóng phản đối gay gắt của các đối tác Grab hiện nay là hệ quả của sự dồn nén. Cơ chế phân chia cước phí thiếu minh bạch, các chương trình thưởng bị cắt giảm mạnh tay, cùng với hệ thống thuật toán phân bổ cuốc xe bất hợp lý đã đẩy nhiều tài xế đến giới hạn.

Phía sau cuốc xe giá 15,000 đồng/6km

Chia sẻ với người viết, anh Khoa đưa ra một số hình ảnh về các cuốc xe những ngày gần đây. Đáng chú ý, có những chuyến xe di chuyển 5-6km, thực nhận về tài khoản chỉ 14,000 -15,000 đồng.

Khoa nhận về hơn 14 ngàn đồng cho chuyến đi gần 6km. Trong đó, khách hàng thực trả 20,000 đồng, tương ứng Grab thu 28.5% sau khi trừ khuyến mại. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Anh Khoa cho biết thêm, các chi phí xăng xe, bảo dưỡng định kỳ, sức khỏe… hiện chiếm khoảng 30% tổng doanh thu nhận về.

Một trong những điều gây bức xúc khác nằm ở tỷ lệ chiết khấu. Anh Khoa chỉ ra, các mức chiết khấu hầu như chỉ được thông báo miệng, không có văn bản thực tế nào chứng minh. Việc tăng chiết khấu cũng không có thông báo rõ ràng. Ước tính qua thu nhập và số tiền thực tế thu của khách, mức này rơi vào khoảng 30-34%.

Đáng nói, trong các chi phí hiển thị ở dịch vụ Grabbike có khoản “Phí nền tảng”, khấu trừ cố định 3,000 đồng/chuyến. Như chuyến đi dưới đây, khách hàng thực tế đã chi trả 22,000 đồng, nhưng anh Khoa nhận về khoảng 13,600 đồng. Qua tìm hiểu, đây là khoản phí do khách hàng chi trả. Nhưng nếu chỉ tính toán dựa trên mức chi của người dùng và thực nhận của tài xế, tổng mức chiết khấu và phí lên tới 41%. Ngay cả với cuốc đường dài, tổng mức khấu trừ cũng dao động ở mức 31-34%.

Hình ảnh đã được xử lý nhằm mục đích bảo mật. Các thông tin, con số hiển thị vẫn được giữ nguyên

Đối với các dịch vụ giao hàng (GrabExpress) hay giao đồ ăn (Grabfood), câu chuyện thiếu rõ ràng cũng bộc lộ. Anh Khoa cho biết, các đơn hàng không nêu rõ phân bổ chi phí, chỉ hiện số tiền khách hàng chi trả (bao gồm cả chi phí hàng hóa) và số tiền thu về, nên không có cách nào tính được thu nhập thực cho mỗi kilomet là bao nhiêu.

Thuật toán bất hợp lý và những mốc thưởng “không thể đạt”

Một vấn đề gây bức xúc khác của các dịch vụ giao hàng, đồ ăn là cơ chế phân bổ chuyến. Theo anh Khoa, ứng dụng hiện tại có cơ chế ghép đơn (có thể lên tới 4-5 đơn theo chia sẻ). Dù các điểm giao hàng nằm trên cùng trục đường, câu chuyện nằm ở nơi nhận đơn.

Vận hành theo cơ chế hợp tác nên về lý thuyết, tài xế có quyền lựa chọn chủ động tắt các dịch vụ không muốn tham gia. Tuy nhiên, anh Khoa cho biết nếu tắt, tần suất nhận được các dịch vụ khác cũng chậm đi, đôi khi chạy 10km không “nổ” cuốc nào.

Một số ý kiến cho rằng thu nhập từ các ứng dụng chạy xe sẽ trở nên hấp dẫn hơn nhờ các mốc thưởng. Thực tế, Grab vẫn duy trì chính sách này, nhưng được thiết kế theo dạng gần như… bất khả thi, theo lời anh Khoa.

Các mốc thưởng theo chia sẻ của tài xế Grab. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Cụ thể, Grab đưa ra các mốc tính theo đơn vị “ngọc”. Trong khung giờ cao điểm sáng và chiều, tổng cộng 5 tiếng đồng hồ, dịch vụ chở khách GrabBike được ghi nhận 40 ngọc/chuyến; trong khi giờ bình thường không được tính điểm. Để tích ngọc vào giờ thấp điểm, tài xế phải nhận đơn giao hàng hoặc đồ ăn, mỗi đơn 10 ngọc, có thể tăng lên 30 ngọc vào khung cao điểm 10-13h.

Có 3 mốc mục tiêu với số tiền thưởng cho mỗi ngọc nhận được là khác nhau, gồm 290 (100 đồng/ngọc), 630 (145 đồng/ngọc), và 950 (210 đồng/ngọc). Hoàn thành các mục tiêu này, các mốc tiền thưởng tài xế nhận được là 29,000 đồng, 91,350 đồng, và 199,500 đồng.

Nhẩm tính, để đạt được mốc thưởng cao nhất (950 ngọc), tài xế phải hoàn thành khoảng 23-24 cuốc xe chỉ trong 5 giờ cao điểm - điều không hề dễ dàng với thời gian di chuyển, tần suất có chuyến và điều kiện giao thông. Theo anh Khoa, khung giờ cao điểm thường chỉ có thể hoàn thành 3-4 chuyến, tức khoảng 6-8 chuyến trong trọn vẹn 2 khung giờ, tương đương tối đa 240-320 ngọc.

Số còn lại (630-710 ngọc), nếu muốn thực hiện phải qua các chuyến giao hàng hay đồ ăn. Nhưng ngay cả giờ cao điểm, đơn giao đồ ăn của anh Khoa chỉ đạt 4 đơn (120 ngọc). Có nghĩa, các khung giờ còn lại, anh phải chạy tối thiểu 50 chuyến để chạm đến mốc này. Thêm vào đó, do các mốc được tính theo chuyến, nên chỉ cần chạm 1 cuốc xe có quãng đường di chuyển dài thì xem như... quên luôn việc nhận thưởng lớn ngày hôm đó.

Vòng xoáy cơm áo gạo tiền

Sự vụ kêu gọi ngắt kết nối vào ngày 12-13/09 có thể xem là sự phản kháng tập thể trước tình trạng chiết khấu thực tế gia tăng trong khi giá cước vận chuyển ngày càng bị kéo giảm do cạnh tranh giữa các nền tảng. Tuy nhiên, không phải ai cũng sẵn sàng ngưng bánh, bởi đằng sau còn là mối lo cơm áo gạo tiền.

Như trường hợp của Khoa, anh cho biết mình vẫn tiếp tục chạy trong những ngày diễn ra sự việc vì mưu sinh. Dù đồng cảm, anh cũng lo ngại rằng những hành động tự phát, thiếu tổ chức có thể bị lợi dụng gây mất trật tự xã hội, bởi đã xuất hiện những thành phần kích động, kêu gọi tẩy chay, hoặc thậm chí dọa sẽ đánh giá 1 sao đối với các tài xế nhận đơn trong giai đoạn này.

Về phía Grab, chia sẻ với một số kênh báo chí, đại diện Doanh nghiệp cho biết hoạt động của ứng dụng vẫn diễn ra bình thường, và “đang nghiêm túc đánh giá tình hình” trước các thông tin đang lan truyền trên mạng xã hội.

Grab cho biết trong bất kỳ bối cảnh nào, việc duy trì chất lượng dịch vụ cho người dùng và sinh kế của đối tác, bao gồm đối tác tài xế luôn là ưu tiên hàng đầu của hãng. “Chúng tôi luôn tích cực lắng nghe ý kiến và phối hợp với các bên liên quan nhằm đảm bảo hoạt động dịch vụ diễn ra ổn định”, trích lời đại diện