OPEC mất một trụ cột lớn, giá dầu sẽ tăng hay giảm?

Quyết định rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và liên minh OPEC+ của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang tạo ra một bước ngoặt lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Sau gần 6 thập kỷ gắn bó, động thái của một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới không chỉ làm rung chuyển cấu trúc quyền lực trong OPEC mà còn đặt ra hàng loạt câu hỏi về xu hướng giá dầu trong thời gian tới.

UAE chính thức rời OPEC sau gần 60 năm

Ngày 28/4, UAE tuyên bố sẽ rời khỏi OPEC và liên minh OPEC+ từ ngày 1/5 tới. Đây là quyết định mang tính lịch sử, khép lại gần 60 năm quốc gia vùng Vịnh này là một trong những thành viên quan trọng của tổ chức, kể từ khi gia nhập vào năm 1967.

Là nhà sản xuất lớn thứ tư trong OPEC trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, UAE khai thác khoảng 3,6 triệu thùng dầu/ngày, tương đương gần 3% nguồn cung dầu toàn cầu. Chỉ đứng sau Ả Rập Xê Út, Iraq và Iran, UAE từ lâu giữ vai trò quan trọng trong chiến lược điều tiết nguồn cung của OPEC.

Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, Abu Dhabi liên tục bày tỏ sự không hài lòng với cơ chế hạn ngạch sản xuất của OPEC. UAE cho rằng các mức trần khai thác hiện tại không phản ánh đúng năng lực sản xuất thực tế, đồng thời hạn chế khả năng mở rộng xuất khẩu và tối ưu hóa lợi ích kinh tế.

Mục tiêu tăng mạnh sản lượng

Quyết định rời OPEC được xem là bước đi chiến lược nhằm tạo dư địa cho UAE thực hiện kế hoạch nâng công suất khai thác lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

Bộ trưởng Năng lượng UAE, Suhail Al Mazrouei, khẳng định nước này cần có sự linh hoạt cao hơn để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của thế giới.

Theo ông, UAE không muốn bị ràng buộc bởi các hạn ngạch sản xuất của bất kỳ liên minh nào, đồng thời cam kết vẫn sẽ là một nhà sản xuất có trách nhiệm, đảm bảo ổn định cho thị trường năng lượng toàn cầu.

Tác động trước mắt: Giá dầu vẫn do Trung Đông chi phối

Trong ngắn hạn, việc UAE rời OPEC chưa tạo ra biến động lớn đối với giá dầu. Nguyên nhân là thị trường hiện vẫn bị chi phối chủ yếu bởi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là xung đột liên quan đến Iran và tình trạng gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz.

Hiện dầu Brent vẫn duy trì quanh vùng 110-111 USD/thùng, khi lo ngại về nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh tiếp tục lấn át các yếu tố khác.

Sự phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới, đang khiến nhiều quốc gia trong khu vực phải cắt giảm sản lượng, trong đó có cả UAE.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), UAE đã buộc phải cắt giảm hơn một phần ba sản lượng trong tháng 3 do hạn chế xuất khẩu.

Trung hạn: Áp lực giảm giá có thể xuất hiện

Về trung hạn, khi tình hình tại eo biển Hormuz dần ổn định và hoạt động vận tải được nối lại, UAE nhiều khả năng sẽ nhanh chóng tăng sản lượng để tận dụng năng lực khai thác sẵn có.

Nếu quốc gia này đẩy mạnh sản xuất mà không còn bị giới hạn bởi hạn ngạch OPEC, nguồn cung bổ sung sẽ tạo áp lực giảm giá lên thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Điều này đồng nghĩa với việc khả năng kiểm soát nguồn cung của OPEC sẽ suy yếu đáng kể. Khi một trong những thành viên lớn nhất rời khỏi tổ chức, hiệu quả của cơ chế điều phối sản lượng chung cũng sẽ giảm theo.

Dài hạn: Thị trường dầu có thể biến động mạnh hơn

Tác động lớn nhất của quyết định này có thể nằm ở dài hạn. Nếu OPEC mất dần sự gắn kết hoặc xuất hiện thêm các thành viên khác rời khối, tổ chức này sẽ ngày càng khó duy trì vai trò "người giữ nhịp" của thị trường dầu mỏ.

Khi đó, giá dầu sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào cung - cầu thực tế, cũng như các yếu tố địa chính trị, thay vì được điều tiết thông qua các thỏa thuận cắt giảm sản lượng như trước đây.

Kịch bản cơ sở là giá dầu có thể hạ nhiệt khi căng thẳng Trung Đông lắng xuống. Tuy nhiên, biên độ dao động sẽ lớn hơn, và thị trường sẽ trở nên nhạy cảm hơn trước mọi biến động về nguồn cung hoặc xung đột địa chính trị.

Rạn nứt ngày càng sâu giữa UAE và Ả Rập Xê Út

Quyết định của UAE cũng phản ánh những khác biệt ngày càng rõ rệt giữa Abu Dhabi và Riyadh trong cả chính sách năng lượng lẫn chiến lược địa chính trị.

Trong khi Ả Rập Xê Út tiếp tục ưu tiên duy trì giá dầu ở mức cao để bảo đảm nguồn thu ngân sách và củng cố vai trò trung tâm của OPEC, UAE lại theo đuổi chiến lược linh hoạt hơn.

Nhờ nền kinh tế đa dạng hơn và mức độ phụ thuộc vào dầu mỏ thấp hơn, UAE có nhiều dư địa để ưu tiên mở rộng sản lượng thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu hỗ trợ giá.

Sự khác biệt này đã nhiều lần tạo ra căng thẳng giữa hai quốc gia, và quyết định rời OPEC lần này được xem là dấu mốc cho thấy Abu Dhabi đang lựa chọn một con đường độc lập hơn trong chính sách năng lượng.

OPEC đứng trước thách thức lớn

Trước UAE, nhiều quốc gia như Qatar, Ecuador và Angola đã rời OPEC. Tuy nhiên, UAE là trường hợp đặc biệt bởi đây là một trong những nhà sản xuất lớn nhất của tổ chức.

Sự ra đi của UAE không chỉ làm giảm sản lượng của OPEC mà còn đặt ra câu hỏi về sức hấp dẫn và khả năng duy trì đoàn kết nội bộ của tổ chức trong tương lai.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc Saudi Arabia sẽ phải gánh vác vai trò lớn hơn trong việc ổn định thị trường và duy trì ảnh hưởng của OPEC trên trường quốc tế.

Giá dầu sẽ đi về đâu?

Trong ngắn hạn, giá dầu nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao do rủi ro địa chính trị và gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông.

Tuy nhiên, về trung và dài hạn, nếu UAE tăng mạnh sản lượng sau khi rời OPEC, nguồn cung toàn cầu sẽ được cải thiện, tạo áp lực khiến giá dầu hạ nhiệt.

Dù vậy, sự suy yếu của OPEC cũng đồng nghĩa thị trường sẽ biến động mạnh hơn. Giá dầu trong tương lai có thể ít ổn định hơn, với các đợt tăng giảm mạnh tùy thuộc vào diễn biến địa chính trị, nhu cầu toàn cầu và chiến lược sản xuất của các nhà khai thác lớn.

Sự kiện UAE rời OPEC vì thế không chỉ là một thay đổi về mặt tổ chức, mà còn có thể là tín hiệu báo trước cho một giai đoạn tái định hình sâu sắc của thị trường dầu mỏ thế giới.