Ông Trump nói đùa hay nghiêm túc về Greenland?

Tổng thống Mỹ Donald Trump những ngày gần đây liên tục nhắc tới việc thâu tóm Greenland, song nhiều người đặt câu hỏi ông có toan tính gì khác hay thực sự muốn đạt mục tiêu này.

CNN cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đang tìm mọi cách thuyết phục công chúng rằng ông thực sự quyết liệt trong vấn đề Greenland.

“Chúng ta sẽ làm điều gì đó ở Greenland, dù họ có thích hay không” hay “Bằng cách này hay cách khác, chúng ta sẽ có Greenland” là hai trong số nhiều tuyên bố gần đây của ông Trump.

Tuy nhiên, viễn cảnh Mỹ chiếm Greenland vẫn có khó tin tới mức nhiều người đang tìm cách lý giải theo cách dễ hiểu nhất. Nhiều đảng viên Cộng hòa nổi tiếng - những người từng cảnh báo ông Trump về ý tưởng không được lòng dân này - vẫn cố đặt niềm tin rằng “có lẽ tổng thống không thực sự có ý đó".

Vậy sau cùng, ông Trump có đang nghiêm túc?

Một cách đánh lạc hướng, hoặc câu bông đùa

Khi ông Trump tuyên bố điều gì đó gây sốc, một trong những cách phân tích phổ biến nhất là vị tổng thống muốn gây chú ý.

Đối với những người chỉ trích, ông Trump đang “đánh lạc hướng có chủ đích” khỏi những vấn đề người dân cần quan tâm. Câu chuyện về Greenland nổi lên trong bối cảnh Mỹ đối mặt lạm phát dai dẳng và vụ xả súng của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan xảy ra vào tuần trước ở Minneapolis.

Còn với những người ủng hộ, ông Trump đang bày “chiêu trò trêu chọc” để tạo ưu thế trước đối phương. “Họ trêu chọc để các bạn mắc bẫy”, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Kevin Cramer từ North Dakota nói về việc ông Trump sử dụng quân đội ở Greenland.

Theo CNN, có lẽ ông Trump đang tìm cách nới rộng “cửa sổ Overton”, một thuật ngữ chính trị mô tả phạm vi các ý tưởng, chính sách được công chúng chấp nhận tại một thời điểm nhất định. Ông tung ra nước đi táo bạo như thâu tóm Greenland, cốt để những mục tiêu bành trướng khác ở Tây Bán cầu nghe có vẻ “dễ lọt tai” hơn.

Nghiêm túc, muốn ép Đan Mạch bán Greenland

Tuy nhiên, ông Trump đã nung nấu ý tưởng Mỹ kiểm soát Greenland từ năm 2019. Vị tổng thống thường nhắc về chủ đề này một cách bất chợt, ngay cả khi chẳng có việc gì hệ trọng cần phải đánh lạc hướng dư luận.

Giờ đây, ông tự đẩy mình vào thế tiến thoái lưỡng nan: Nếu không thâu tóm được Greenland, đó sẽ là một lời hứa hão. Ông Trump không chỉ coi đây là một mục tiêu, mà còn khẳng định chắc chắn sẽ giành lấy bằng cách này hay cách khác.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Loekke Rasmussen phát biểu trước báo chí sau cuộc gặp với một nhóm thượng nghị sĩ Mỹ hôm 14/1.

Câu chuyện về Greenland cũng trùng khớp với nước đi chủ đạo trong chính sách đối ngoại của Mỹ hiện nay: Thống trị Tây Bán cầu. Chính quyền Trump đã hé lộ mục tiêu này trong tài liệu chiến lược an ninh quốc gia hồi tháng 12/2025. Việc bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro và nỗ lực thâu tóm quyền kiểm soát dầu mỏ Venezuela trong vài tuần qua cho thấy đây là một ván bài nghiêm túc.

Ông Trump rõ ràng yêu thích bất động sản quy mô lớn. Greenland trở thành mục tiêu vì những lý do tương tự Venezuela, cả về vị trí chiến lược lẫn tài nguyên thiên nhiên. Mỹ bắt giữ ông Maduro thông qua chiến dịch chớp nhoáng song giữ nguyên bộ máy chính quyền, hoàn toàn khác với việc chiếm một vùng lãnh thổ bán tự trị nằm dưới quyền kiểm soát của đồng minh NATO Đan Mạch.

Đến nay, vị tổng thống vẫn bỏ ngỏ phương án vũ lực. Nếu điều đó xảy ra, các nước NATO buộc phải đứng ra bảo vệ Greenland theo Điều 5 về phòng thủ chung, chống lại chính nước Mỹ.

Kịch bản khả thi nhất là ông Trump đang gây sức ép với cả Đan Mạch lẫn Greenland. Đe dọa quân sự có lẽ chỉ là chiêu thức buộc họ ngồi vào bàn đàm phán và bàn giao hòn đảo này.

Nghiêm túc, và sẽ dùng vũ lực

Vấn đề là, Đan Mạch và Greenland gần như không có bất kỳ thiện chí đàm phán nào. Thăm dò dư luận cho thấy hầu hết người dân Greenland cũng phản đối việc rơi vào tay Mỹ.

"Greenland chưa bao giờ để bán và sẽ không bao giờ để bán", Aaja Chemnitz - một nghị sĩ Đan Mạch đến từ Greenland - tuyên bố.

Vậy, chuyện gì sẽ xảy ra nếu lập trường của Đan Mạch và Greenland vẫn không lay chuyển?

Những ngôi nhà truyền thống của Greenland ở Nuuk. 

Ông Trump chắc chắn đã chứng minh ông sẵn lòng điều động quân đội để đạt những gì mình muốn, cả trong lẫn ngoài nước. Vị tổng thống cũng có thể lập luận NATO sẽ chẳng đứng ra bảo vệ Greenland, và việc xâm chiếm một khu vực chưa đầy 60.000 dân là miếng mồi khá dễ xơi.

"Sẽ chẳng có ai dại gì đi gây chiến quân sự với Mỹ vì tương lai của Greenland đâu", cố vấn Nhà Trắng Stephen Miller tuyên bố hồi đầu tháng 1.

Nếu kịch bản này xảy ra, mối quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu chắc chắn sẽ rạn nứt. Ông Trump rõ ràng ít coi trọng liên minh phương Tây hơn bất cứ tổng thống Mỹ nào gần đây.

Nghiêm túc, nhưng muốn có thỏa thuận khác

Ngoài ông Trump, gần như không ai tại Mỹ mặn mà với ý tưởng này.

Thăm dò mới của CNN do SSRS thực hiện và công bố hôm 15/1 cho thấy chỉ có 25% người Mỹ ủng hộ nỗ lực thâu tóm Greenland của ông Trump. Ngay cả nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa cũng ám chỉ họ không đồng tình với phương án quân sự lẫn gây sức ép. Thậm chí, Quốc hội Mỹ hoàn toàn có khả năng bỏ phiếu ngăn chặn chiến dịch tiến quân, xét đến những rắc rối liên quan tới NATO và kiềm chế quyền hạn của tổng thống.

Ông Trump có quyền lực rất lớn với tư cách là Tổng tư lệnh quân đội Mỹ, nhưng thiếu hụt sự ủng hộ vẫn là rào cản đáng kể. Nhìn về quá khứ, kết quả khả quan nhất có thể là thỏa thuận năng lực phòng thủ thay vì quyền sở hữu hòn đảo. Suy cho cùng, ông Trump cũng viện dẫn lý do này để biện minh cho ý định chiếm Greenland, và đạt được “một thứ gì đó” ít nhất giúp ông gỡ gạc thể diện nếu rút lui.

Rắc rối ở chỗ, rõ ràng Mỹ có thể đạt được điều đó ngay lúc này nếu ông Trump muốn. Mỹ và Đan Mạch cùng Greenland đạt thỏa thuận quốc phòng từ hàng thập niên trước, và đã sử dụng hòn đảo này cho nhiều mục đích khác nhau. Sự hiện diện của Mỹ tại đây đang ở mức thấp kỷ lục so với các thập niên trước.

Ông Trump khẳng định thỏa thuận quốc phòng là không đủ. Ông lập luận Nga hoặc Trung Quốc “sắp chiếm lấy” Greenland mặc dù không đưa ra bằng chứng cụ thể nào.

“Quyền sở hữu mang lại những thứ không thể có được thông qua hợp đồng thuê hay hiệp ước”, ông Trump nói.

Sau cùng, chỉ có thời gian mới cho công chúng biết ông Trump nghiêm túc tới mức nào trong vấn đề Greenland, và sẽ sẵn sàng đánh đổi bao nhiêu cho cách tiếp cận đó.