#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ông Trump đang đánh cược với túi tiền người Mỹ?

Mỹ đang vẽ ra một ranh giới mong manh giữa việc "đóng cửa Iran" và giữ cho dòng chảy thương mại thế giới không bị đứt gãy, nhưng liệu sức mạnh quân sự có đủ để kiểm soát những hệ lụy khó lường từ "yết hầu" Hormuz?

Sau khi đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ, Tổng thống Donald Trump đứng trước một thực tế không dễ xoay chuyển: mọi lựa chọn đều tốn kém và thiếu khả năng tạo ra chiến thắng nhanh. Trong bối cảnh đó, phương án phong tỏa eo biển Hormuz được đưa lên bàn như một nước cờ mạnh – nhưng đầy rủi ro.

Theo kế hoạch, Mỹ sẽ siết chặt hoạt động hàng hải liên quan đến Iran, nhằm cắt nguồn thu dầu mỏ – “mạch máu” của nền kinh tế nước này. Washington kỳ vọng áp lực kinh tế sẽ buộc Tehran phải nhượng bộ, từ chương trình hạt nhân đến quyền kiểm soát tuyến vận tải chiến lược.

Tuy nhiên, thực tế lại phức tạp hơn. Iran không chấp nhận lập luận “thất bại” và tiếp tục giữ lập trường cứng rắn. Thế bế tắc vì vậy không được tháo gỡ, mà bị đẩy sang một cấp độ căng thẳng mới.

Đáng chú ý, cách triển khai phong tỏa cho thấy Mỹ đang cố vẽ một “ranh giới hẹp”: hạn chế tàu liên quan đến Iran nhưng vẫn duy trì lưu thông hàng hải toàn cầu. Đây là bài toán khó, bởi chỉ cần một sai lệch nhỏ cũng có thể làm gián đoạn dòng chảy năng lượng thế giới.

Phản ứng thị trường đến ngay lập tức. Giá dầu Brent bật tăng mạnh, có thời điểm vượt 100 USD/thùng, phản ánh lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Với một khu vực phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu như châu Á, cú sốc này có thể lan rộng thành áp lực lạm phát và suy giảm tăng trưởng.

Ở chiều ngược lại, chính nước Mỹ cũng không miễn nhiễm. Giá xăng cao, chi phí sinh hoạt leo thang và lạm phát quay lại là những yếu tố có thể bào mòn sự ủng hộ trong nước – điều mà bất kỳ chính quyền nào cũng phải cân nhắc.

Rủi ro không chỉ nằm ở kinh tế. Nếu Iran hoặc các lực lượng đồng minh đáp trả bằng cách tấn công tuyến vận tải thay thế, giá dầu có thể bị đẩy lên cao hơn nữa. Khi đó, một biện pháp gây sức ép có thể nhanh chóng biến thành “hiệu ứng domino” khó kiểm soát.

So với cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 – Asian Financial Crisis – cú sốc hiện tại mang bản chất khác: không phải dòng vốn rút ra đột ngột, mà là cú sốc vật lý từ nguồn cung năng lượng. Nhưng hệ quả lan tỏa lại có điểm chung: gây áp lực lên tỷ giá, thương mại và niềm tin thị trường.

Trong thế trận hiện tại, các lựa chọn của Washington đều không dễ dàng. Tăng cường không kích có thể leo thang xung đột; tấn công hạ tầng có nguy cơ gây tổn thất dân sự; còn rút lui lại đồng nghĩa với việc để Iran giữ “yết hầu” dầu mỏ toàn cầu.

Ngay cả phương án phong tỏa – tưởng chừng là giải pháp trung gian – cũng đối mặt hàng loạt thách thức: nguy cơ va chạm quân sự, căng thẳng với các đối tác lớn và áp lực từ chính các đồng minh phụ thuộc dầu mỏ Trung Đông.

Điều khiến giới quan sát lo ngại không chỉ là quyết định, mà là tính bền vững của nó. Một chiến dịch kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược như Hormuz không thể thực hiện trong thời gian ngắn, cũng khó duy trì nếu thiếu sự phối hợp quốc tế.

Trong khi đó, thời gian lại không đứng về phía bất kỳ bên nào. Giá năng lượng càng neo cao, áp lực kinh tế càng lớn, và rủi ro chuyển từ cú sốc lạm phát sang cú sốc tăng trưởng ngày càng rõ rệt.

Ở điểm giao giữa địa chính trị và kinh tế, Hormuz đang trở thành phép thử: liệu một nước cờ cứng rắn có thể giải quyết thế bế tắc, hay chỉ mở ra một vòng xoáy bất ổn mới.