Những “liên minh lạ” đang xuất hiện khắp ngành công nghệ, tất cả đều vì AI

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi toàn bộ cấu trúc ngành công nghệ toàn cầu. Khi nhu cầu chip AI tăng quá nhanh, đặc biệt dưới sức nóng từ NVIDIA, chuỗi cung ứng bán dẫn thế giới bắt đầu rơi vào trạng thái căng cứng chưa từng có. Và điều đó đang buộc những đối thủ từng xa cách phải bất ngờ bắt tay trở lại.

Chỉ vài năm trước, việc Apple cân nhắc quay lại hợp tác với Intel hay AMD tìm đến Samsung để sản xuất chip cao cấp vẫn bị xem là kịch bản khó xảy ra.

Khi đó, phần lớn ngành công nghệ gần như phụ thuộc tuyệt đối vào TSMC cho các tiến trình bán dẫn tiên tiến nhất. Trong khi Intel bị xem là “người chậm chân” trong cuộc đua AI, còn Samsung Foundry vẫn loay hoay tìm lại vị thế.

Nhưng AI đã làm mọi thứ thay đổi.

Theo nhiều nguồn tin trong ngành, Apple hiện đang đánh giá khả năng sử dụng tiến trình Intel 18A-P cho các sản phẩm tương lai. Tesla cũng công khai thảo luận về việc dùng tiến trình Intel 14A cho dự án Terafab AI – kế hoạch xây dựng hệ thống sản xuất chip AI quy mô cực lớn nhằm tự chủ hạ tầng tính toán.

Trong khi đó, AMD không chỉ mở rộng hợp tác bộ nhớ AI với Samsung mà còn được cho là đang cân nhắc giao cho Samsung sản xuất các dòng CPU 2nm thế hệ mới như Venice và Verano.

Thoạt nhìn, đây có thể chỉ là những thương vụ riêng lẻ. Nhưng thực tế, tất cả đều phản ánh một áp lực chung đang đè nặng lên ngành công nghệ toàn cầu: năng lực sản xuất chip tiên tiến đang trở nên khan hiếm vì AI.

Trong nhiều năm, TSMC gần như là “trung tâm quyền lực” của ngành bán dẫn cao cấp. Apple, NVIDIA, AMD, Qualcomm hay Broadcom đều phụ thuộc vào các tiến trình tiên tiến của hãng sản xuất chip Đài Loan này.

Tuy nhiên, kể từ khi cơn sốt AI bùng nổ, nhu cầu chip phục vụ huấn luyện và vận hành mô hình tăng vọt, kéo theo tình trạng thiếu hụt công suất trên toàn chuỗi cung ứng.

Nhiều báo cáo cho biết năng lực sản xuất chip 2nm của TSMC đã kín lịch đến tận năm 2028. Ngay cả các nhà máy mới tại Mỹ cũng đã được khách hàng lớn đặt trước từ rất sớm.

Điều này khiến nhiều tập đoàn công nghệ vốn quen phụ thuộc vào TSMC buộc phải tìm kiếm thêm lựa chọn thay thế.

Ở phía trên chuỗi giá trị, NVIDIA vẫn đang thống trị gần như tuyệt đối thị trường chip tăng tốc AI. Nhưng chính vị thế này lại tạo ra áp lực mới cho toàn ngành khi giá chip AI liên tục tăng, thời gian chờ kéo dài và nhu cầu điện năng cho trung tâm dữ liệu ngày càng lớn.

Elon Musk gần đây thậm chí tuyên bố chip AI5 của Tesla có thể chỉ tiêu tốn khoảng 10% chi phí so với giải pháp của NVIDIA, đồng thời tiết kiệm điện năng hơn đáng kể.

Đằng sau phát biểu gây chú ý đó là một thực tế quan trọng hơn: các tập đoàn công nghệ lớn không còn muốn phụ thuộc hoàn toàn vào NVIDIA và TSMC trong cuộc đua AI.

Đó cũng là lý do Tesla bắt đầu thúc đẩy dự án Terafab nhằm xây dựng chuỗi cung ứng chip AI riêng. Với Intel, đây được xem là cơ hội hiếm có để kéo những khách hàng lớn quay trở lại hệ sinh thái sản xuất chip của mình sau nhiều năm hụt hơi.

Apple cũng cho thấy sự thay đổi tương tự. Sau khi chia tay Intel để chuyển sang Apple Silicon, hãng hiện được cho là đã bắt đầu đánh giá lại Intel Foundry. Theo giới phân tích, động lực chính không hẳn vì Intel đã vượt trội về công nghệ, mà do áp lực chuỗi cung ứng quanh TSMC ngày càng lớn.

Ở một hướng khác, AMD lại tăng cường hợp tác với Samsung để mở rộng năng lực bộ nhớ HBM4 và các giải pháp AI cho trung tâm dữ liệu thế hệ mới.

Điều đáng chú ý là AI giờ đây không còn chỉ tạo ra cuộc đua GPU. Nó kéo theo nhu cầu khổng lồ về HBM, packaging tiên tiến, điện năng và hạ tầng rack-scale cho trung tâm dữ liệu.

Khi toàn bộ hệ sinh thái AI đồng thời thiếu công suất, những công ty vốn cạnh tranh trực tiếp cũng buộc phải mở lại các quan hệ cũ và chia sẻ năng lực sản xuất.

Intel là ví dụ rõ nhất cho sự thay đổi này.

Chỉ hơn một năm trước, tập đoàn Mỹ vẫn chìm trong khủng hoảng khi liên tục mất thị phần vào tay AMD, NVIDIA và TSMC. Nhưng khi AI khiến thế giới thiếu hụt công suất bán dẫn tiên tiến, Intel bất ngờ trở thành lựa chọn chiến lược mà nhiều công ty phải cân nhắc trở lại.

Theo Reuters, không chỉ Tesla hay Apple, mà cả NVIDIA, Broadcom và AMD cũng đã thử nghiệm các tiến trình mới của Intel Foundry.

Điều đó chưa có nghĩa Intel đã vượt qua TSMC. Nhưng nó cho thấy ngành công nghệ hiện đang cần thêm bất kỳ năng lực sản xuất chip tiên tiến nào có thể khai thác được.

Phía sau sự tái cấu trúc này còn là yếu tố địa chính trị ngày càng rõ rệt. Chính phủ Mỹ hiện nắm khoảng 10% cổ phần Intel và đang thúc đẩy mạnh chiến lược đưa sản xuất chip trở lại nội địa. Intel cũng đã nhận nhiều hợp đồng liên quan đến đóng gói chip và sản xuất bán dẫn phục vụ an ninh quốc gia.

Khi AI dần trở thành hạ tầng chiến lược, cuộc cạnh tranh trong ngành bán dẫn không còn chỉ xoay quanh công nghệ hay lợi nhuận. Quyền tiếp cận nhà máy, wafer, bộ nhớ và năng lực packaging giờ đây quan trọng không kém chính các mô hình AI.

Trong nhiều năm, ngành công nghệ được nhìn nhận như cuộc đối đầu giữa các hệ sinh thái riêng biệt. Nhưng khi AI làm nghẽn toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn, những ranh giới cũ đang dần bị xóa mờ.

Apple tìm đến Intel. Tesla muốn tự xây chuỗi cung ứng chip AI. AMD mở rộng hợp tác với Samsung. Còn Intel – cái tên từng bị xem là tụt lại trong kỷ nguyên AI – lại bất ngờ được kéo trở lại trung tâm cuộc chơi vì thế giới không còn đủ công suất chip để đáp ứng cơn khát AI đang tăng quá nhanh.