#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nhân dân tệ định hình lại trật tự dầu mỏ thế giới?

Sự sụp đổ của các giả định đồng minh lâu đời buộc khối Arab phải tái định hình trục quan hệ, biến đồng tiền của Bắc Kinh từ một phương án dự phòng thành vũ khí kinh tế sắc bén.

Sau cuộc chiến với Iran, một trong những “giao kèo quyền lực” quan trọng nhất Trung Đông đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ: Mỹ bảo đảm an ninh cho Vùng Vịnh, đổi lại dầu mỏ được giao dịch bằng USD.

Những đòn tập kích vào hạ tầng năng lượng, cảng biển và tuyến vận tải chiến lược Hormuz đã phơi bày giới hạn trong năng lực bảo trợ của Washington. Khi các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực trở nên mong manh trước nguy cơ tấn công, nhiều quốc gia Arab bắt đầu tính tới một trật tự an ninh và tài chính ít phụ thuộc hơn vào Mỹ.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên như bên hưởng lợi lớn nhất.

Không can dự quân sự trực tiếp nhưng vẫn duy trì quan hệ với Tehran và các nước Arab, Bắc Kinh từng bước mở rộng vai trò ngoại giao hậu xung đột. Quan trọng hơn, Trung Quốc đang tận dụng chính nhu cầu tái thiết và ổn định năng lượng để thúc đẩy ảnh hưởng tài chính của đồng nhân dân tệ.

Khái niệm “petroyuan” — giao dịch dầu mỏ bằng nhân dân tệ — từ chỗ chỉ là kịch bản dài hạn nay bắt đầu trở thành lựa chọn thực tế.

Theo nhiều phân tích quốc tế, Iran trong thời gian xung đột đã yêu cầu một số tàu chở dầu thanh toán bằng nhân dân tệ để được đảm bảo lưu thông qua eo biển Hormuz. Động thái này không chỉ mang tính chiến thuật mà còn phát đi tín hiệu rõ ràng về tham vọng giảm vai trò thống trị của USD trong thương mại năng lượng.

Sự thay đổi càng đáng chú ý khi Trung Quốc hiện là khách hàng dầu mỏ lớn nhất của Saudi Arabia, vượt xa Mỹ. Điều đó khiến câu hỏi vì sao các giao dịch năng lượng khổng lồ vẫn phải định giá bằng USD ngày càng được nhắc đến nhiều hơn.

Song song với thương mại dầu mỏ, Bắc Kinh cũng đẩy mạnh các nền tảng thanh toán ngoài hệ thống SWIFT, trong đó có mBridge — cơ chế thanh toán xuyên biên giới bằng công nghệ blockchain giữa ngân hàng trung ương Trung Quốc và UAE.

Đối với nhiều quốc gia Vùng Vịnh, đây được xem như “phương án bảo hiểm” trước nguy cơ Mỹ tiếp tục sử dụng USD và hệ thống tài chính toàn cầu như công cụ gây sức ép địa chính trị.

Petrodollar chưa sụp đổ, nhưng vị thế tuyệt đối của nó đang xuất hiện những vết nứt rõ rệt.

Trong cục diện mới, Iran vẫn giữ vai trò đáng kể nhờ vị trí kiểm soát eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu. Nga meanwhile tiếp tục phối hợp cùng Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc và mở rộng ảnh hưởng quốc phòng tại khu vực.

Giới quan sát cho rằng Trung Đông đang bước vào giai đoạn tái sắp xếp sâu rộng, nơi sức mạnh quân sự không còn là yếu tố duy nhất quyết định ảnh hưởng. Thay vào đó, vốn đầu tư, năng lượng và quyền lực tiền tệ mới là cuộc chơi dài hạn.

Và trong cuộc chơi đó, đồng nhân dân tệ đang tiến thêm một bước lớn vào trung tâm của thị trường dầu mỏ toàn cầu.