#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nghịch lý thị trường dầu toàn cầu: Châu Mỹ dư thừa dầu nặng, châu Á và châu Âu chật vật tìm nguồn cung

Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: trong khi các nhà máy lọc dầu tại châu Á và châu Âu gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn cung, lượng dầu thô nặng tại khu vực châu Mỹ lại đang bị ứ đọng.

Nguyên nhân không nằm ở nhu cầu tiêu thụ suy yếu, mà chủ yếu đến từ chi phí vận tải biển tăng vọt và công suất chế biến tại các nhà máy lọc dầu Mỹ đã tiến sát giới hạn.

Chi phí vận tải tăng cao, dầu giá rẻ khó tìm được đầu ra

Dầu thô nặng là nguyên liệu quan trọng đối với nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á, Mỹ và châu Âu. So với dầu nhẹ, loại dầu này thường được giao dịch với mức giá thấp hơn, đồng thời có thể mang lại hiệu quả kinh tế hấp dẫn nhờ khả năng sản xuất các sản phẩm như diesel, tùy thuộc vào cấu hình chế biến của từng nhà máy.

Trong bối cảnh giá diesel tại Mỹ tăng mạnh, lượng dầu thô nặng giá rẻ tại châu Mỹ lẽ ra có thể trở thành nguồn nguyên liệu hấp dẫn đối với các nhà máy lọc dầu. Tuy nhiên, khả năng hấp thụ nguồn cung này đang bị hạn chế bởi hai yếu tố chính: công suất chế biến trong nước gần đạt mức tối đa và chi phí vận chuyển quốc tế tăng mạnh.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), các nhà máy lọc dầu tại Mỹ vận hành trung bình ở mức khoảng 93,5% công suất theo tuần tính từ đầu năm đến nay. Đây là mức cao nhất trong 28 năm qua, phản ánh nỗ lực gia tăng sản lượng nhiên liệu nhằm tận dụng biên lợi nhuận cao, đặc biệt đối với diesel.

Dù nhiều nhà máy lọc dầu tại khu vực Vịnh Mexico có khả năng xử lý dầu thô nặng, tỷ lệ nguyên liệu này trong tổng lượng dầu đầu vào vẫn bị giới hạn bởi thiết kế và năng lực vận hành của từng cơ sở. Vì vậy, ngay cả khi nguồn cung dầu nặng dồi dào, các nhà máy cũng không thể tiếp tục tăng lượng mua vô hạn.

Cước tàu chở dầu tăng vọt, thu hẹp lợi thế của dầu giá rẻ

Rào cản lớn tiếp theo đến từ chi phí vận tải biển. Theo ước tính của Georgios Sakellariou, nhà phân tích tại Signal Maritime, chi phí thuê tàu chở dầu từ châu Mỹ sang châu Á trong tuần trước đã vượt 80 triệu USD, tương đương khoảng 40 USD/thùng. Con số này cao hơn nhiều so với mức 10 - 15 triệu USD hồi đầu năm.

Trên tuyến vận chuyển từ khu vực Vịnh Mexico của Mỹ sang châu Âu, chi phí thuê tàu trong tuần trước vào khoảng 46 triệu USD, tương đương 24,50 USD/thùng, bao gồm cả chi phí chuyển tải giữa các tàu và các khoản liên quan. Trước khi xung đột tại Iran bùng phát vào cuối tháng 2/2026, chi phí này chỉ khoảng 6,5 triệu USD, tương đương 4 USD/thùng.

Sự gia tăng đột biến của cước vận tải một phần xuất phát từ tình trạng gián đoạn trong hoạt động vận chuyển dầu, khi các hoạt động chuyển tải giữa tàu với tàu tại Vịnh Oman khiến nhiều tàu chở dầu bị giữ chân lâu hơn. Nguồn cung tàu khả dụng vì thế suy giảm, trong khi nhu cầu vận chuyển vẫn ở mức cao.

Scott Shelton, chuyên gia năng lượng tại TP ICAP, cho biết thị trường đang đối mặt với tình trạng thiếu tàu chở dầu trong khi giá thuê liên tục tăng. Điều này khiến việc đưa dầu từ châu Mỹ sang các thị trường tiêu thụ tại châu Á và châu Âu trở nên tốn kém hơn đáng kể.

Khi chi phí vận chuyển chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành cuối cùng, lợi thế của dầu thô giá rẻ bị thu hẹp. Các nhà máy lọc dầu ở xa nguồn cung phải cân nhắc kỹ hiệu quả kinh tế trước khi quyết định mua hàng.

Giá dầu nặng tại châu Mỹ giảm, trái ngược với tình trạng thiếu hụt toàn cầu

Sự mất cân đối giữa nguồn cung và năng lực vận chuyển đang tạo ra diễn biến trái chiều giữa các khu vực. Trong khi giá dầu chuẩn quốc tế vẫn duy trì trên 100 USD/thùng, áp lực dư cung cục bộ tại châu Mỹ lại kéo giá nhiều loại dầu thô nặng đi xuống.

Theo Argus Media, giá các dòng dầu thô nặng chủ lực của Canada, Colombia và Ecuador đã giảm hơn 10 USD/thùng, xuống mức thấp nhất trong sáu tuần.

Cụ thể, dầu Western Canada Select của Canada được giao dịch quanh mức 74 USD/thùng, chưa bao gồm chi phí vận chuyển và bảo hiểm. Dầu Vasconia của Colombia ở mức khoảng 84 USD/thùng, trong khi dầu Oriente của Ecuador giao dịch quanh 76 USD/thùng. Dầu thô Venezuela cũng được giao dịch ở mức khoảng 74,50 USD/thùng.

Diễn biến này cho thấy giá dầu không chỉ phụ thuộc vào cán cân cung - cầu toàn cầu, mà còn chịu ảnh hưởng đáng kể từ vị trí địa lý, khả năng vận chuyển, công suất lọc dầu và đặc tính của từng loại dầu thô.

Triển vọng thị trường: Nút thắt logistics tiếp tục là biến số quan trọng

Trong ngắn hạn, nếu chi phí vận tải biển duy trì ở mức cao và công suất lọc dầu tại Mỹ chưa thể mở rộng thêm, lượng dầu thô nặng tại châu Mỹ có thể tiếp tục chịu áp lực về đầu ra. Ngược lại, các nhà máy lọc dầu tại châu Á và châu Âu có thể phải chấp nhận chi phí nhập khẩu cao hơn hoặc tìm kiếm những nguồn cung thay thế.

Đối với thị trường năng lượng, nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến cước vận tải dầu, tình hình địa chính trị tại Trung Đông, công suất vận hành của các nhà máy lọc dầu và chênh lệch giá giữa các dòng dầu thô.