Nghệ thuật lãnh đạo của vị CEO lão luyện: Bài học từ những "khoảng lặng" trong doanh nghiệp

Một vị CEO kỳ cựu đã chia sẻ trên Harvard Business Review về bài học xương máu giúp ông giữ vững chiếc ghế nóng qua nhiều chu kỳ kinh tế: Sự im lặng trong tổ chức không phải là dấu hiệu của sự bình yên, mà thường là hồi chuông cảnh báo cho những cuộc khủng hoảng ngầm.

Trong thế giới kinh doanh hiện đại, hình mẫu một CEO lý tưởng thường gắn liền với sự quyết đoán, những phát ngôn mạnh mẽ và khả năng truyền cảm hứng bằng lời nói. Người ta thường tôn vinh những nhà lãnh đạo biết cách lấp đầy phòng họp bằng những chiến lược tầm vĩ mô. Tuy nhiên, đối với những người đã chèo lái doanh nghiệp qua hàng thập kỷ giông bão, thứ vũ khí quản trị tối thượng đôi khi không nằm ở những gì được nói ra, mà nằm ở khả năng: Lắng nghe những khoảng lặng.

Cái bẫy của sự "Đồng thuận tuyệt đối"

Sai lầm lớn nhất của các nhà lãnh đạo mới hoặc những người có cái tôi quá lớn là cảm thấy tự mãn khi cấp dưới hoàn toàn im lặng hoặc gật đầu đồng ý trong các cuộc họp chiến lược. Khi một CEO đưa ra một ý tưởng táo bạo và căn phòng rơi vào trạng thái im lặng, có hai khả năng xảy ra: Hoặc tất cả đều thán phục, hoặc không ai dám nói ra sự thật.

Kinh nghiệm từ các nhà lãnh đạo lão luyện chỉ ra rằng, vế thứ hai chiếm đến 90%. Sự im lặng lúc này là biểu hiện của "nỗi sợ hãi tâm lý" hoặc "sự thờ ơ mang tính hệ thống". Khi nhân viên chọn cách im lặng, đồng nghĩa với việc họ tin rằng ý kiến phản biện của mình sẽ không được lắng nghe, hoặc tệ hơn, họ sẽ phải chịu hình phạt. Một tổ chức chỉ có một tiếng nói duy nhất của CEO thực chất là một tổ chức đang đứng bên bờ vực rủi ro, bởi không một bộ óc đơn độc nào có thể bao quát hết mọi biến số của thị trường.

Đọc vị 3 kiểu "Khoảng lặng" nguy hiểm trong phòng họp

Để quản trị doanh nghiệp hiệu quả, CEO cần phân biệt được các sắc thái của sự im lặng:

Giải mã khoảng lặng: Chuyển từ "Cấm đoán" sang "Gợi mở"

Nhà lãnh đạo có tầm nhìn không quản trị bằng quyền lực để tạo ra sự sợ hãi, họ quản trị bằng cách tạo ra một "môi trường an toàn về mặt tâm lý" (Psychological Safety). Để phá vỡ những khoảng lặng độc hại, vị CEO lão luyện đưa ra 3 lời khuyên:

Đừng là người phát ngôn đầu tiên: Trong các cuộc họp, hãy để nhân viên và các quản lý cấp trung đưa ra góc nhìn của họ trước. Nếu CEO lên tiếng áp đặt ngay từ phút đầu tiên, họ sẽ vô tình đóng sập cánh cửa phản biện của cả căn phòng.

Đặt câu hỏi thay vì đưa mệnh lệnh: Thay vì hỏi "Ai có ý kiến gì không?" (câu hỏi dễ dẫn đến sự im lặng), hãy hỏi "Đâu là điểm yếu nhất trong kế hoạch này mà chúng ta chưa nhìn ra?" hoặc "Nếu dự án này thất bại, theo các bạn lý do lớn nhất sẽ là gì?". Cách đặt vấn đề này giải phóng tâm lý cho nhân viên, biến việc phản biện thành một nhiệm vụ mang tính xây dựng.

Trân trọng những "Kẻ gây rối" có năng lực: Một doanh nghiệp cần những người dám nói thẳng, nói thật, ngay cả khi những lời đó làm mất lòng ban điều hành. Hãy bảo vệ và lắng nghe những ý kiến trái chiều, bởi đó chính là những bộ phanh giúp con tàu doanh nghiệp không lao xuống vực sâu.

Lắng nghe những tiếng ồn ào của thị trường, của doanh số, của những lời khen ngợi là điều dễ dàng. Nhưng biết cách dừng lại để lắng nghe và phân tích những khoảng lặng của đội ngũ dưới quyền mới là thước đo bản lĩnh của một vị thuyền trưởng lão luyện. Đằng sau sự im lặng luôn là một câu chuyện chưa được kể – và nhiệm vụ của một CEO xuất sắc là phải tìm ra câu chuyện đó trước khi quá muộn.

(Theo Harvard Business Review tháng 5.2026)