Ngành nông nghiệp Mỹ chật vật trước áp lực thuế quan

Nông dân Mỹ lên tiếng phản đối quyết định tăng thuế nhập khẩu từ Mexico, Canada và Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump, lo ngại chính sách này sẽ đẩy ngành nông nghiệp vào thế khó, thậm chí là “bị bóp nghẹt”...

Một trong những nỗi lo lớn nhất của nông dân Mỹ là thuế quan trả đũa sẽ tạo rào cản cho hàng loạt mặt hàng nông sản chủ lực như ngô, đậu tương, thịt bò, thịt cừu và thịt lợn khi tiếp cận các thị trường xuất khẩu quan trọng.

Không có gì ngoài nỗi đau

"Bất chấp những gì Tổng thống nghĩ, thuế quan không mang lại gì ngoài nỗi đau," ông Aaron Lehman, giám đốc Liên đoàn Nông dân Iowa, chia sẻ với Financial Times. "Thị trường nội địa chưa đủ sức hấp thụ lượng hàng lẽ ra dành cho xuất khẩu. Điều này buộc chúng tôi phải bán nông sản với giá thấp hơn."

Ngày 4/3, mức thuế 25% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mexico và Canada chính thức có hiệu lực. Tổng thống Trump cũng lên kế hoạch tăng gấp đôi thuế quan với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc sau khi đã áp thuế bổ sung 10% vào đầu tháng trước.

Trung Quốc lập tức tuyên bố sẽ áp thuế 10-15% đối với hàng nông sản Mỹ, bao gồm đậu tương, ngô, lúa mì và thịt bò, bắt đầu từ ngày 10/3. Trong khi đó, Canada và Mexico cũng thông báo sẽ có các biện pháp đáp trả tương tự đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ.

Nỗi lo của nông dân Mỹ càng trầm trọng hơn khi ngành nông nghiệp vốn đã gặp khó khăn do giá hàng hóa suy giảm. Ông Kenneth Hartman Jr., Chủ tịch Hiệp hội Nông dân trồng ngô Mỹ (NCGA), cho rằng cuộc chiến thương mại có thể giáng thêm một đòn nặng nề vào ngành này.

"Nông dân đang rất bức xúc," ông Caleb Ragland, Chủ tịch Hiệp hội Đậu tương Mỹ (ASA), nhận định. "Thuế quan không phải thứ có thể mang ra để thử nghiệm hay đùa giỡn. Chúng không chỉ tác động trực tiếp đến lợi nhuận của các doanh nghiệp gia đình mà còn phá vỡ nền tảng quan trọng nhất của thương mại: lòng tin."

Không chỉ nông dân Mỹ chịu thiệt hại, mà các đối thủ cạnh tranh như Brazil có thể hưởng lợi nếu khách hàng tìm kiếm nguồn cung thay thế. "Dự báo cho thấy vụ mùa năm nay ở Brazil và một số quốc gia sản xuất đậu tương lớn khác sẽ rất bội thu," ông Ragland cho biết. "Họ hoàn toàn sẵn sàng lấp đầy khoảng trống mà Mỹ để lại nếu căng thẳng thương mại tiếp tục leo thang."

Nguy cơ mất thị trường xuất khẩu

Theo các chuyên gia, Trung Quốc từ lâu đã tìm cách đa dạng hóa nguồn cung nông sản để tránh phụ thuộc vào Mỹ, và chính sách thuế quan mới của ông Trump có thể càng thúc đẩy xu hướng này.

"Gần đây, Trung Quốc đã bắt đầu nhập khẩu đậu tương từ các nước có đồng tiền yếu hơn USD như Brazil," ông Arlan Suderman, chuyên gia kinh tế hàng hóa tại công ty môi giới StoneX, nhận xét. "Đồng USD mạnh khiến hàng hóa Mỹ trở nên kém cạnh tranh, và hiện tại, đậu nành Brazil đang rẻ hơn đậu nành Mỹ khoảng 70 cent mỗi giạ."

Không chỉ đậu tương, ngành chăn nuôi Mỹ cũng gặp thách thức lớn. Mỹ xuất khẩu khoảng 10% sản lượng thịt lợn sang Mexico, nhưng với mức thuế mới, các nhà nhập khẩu có thể chuyển hướng sang các nước như Brazil, Chile và Argentina.

"Thuế quan sẽ đẩy khách hàng của chúng tôi đến với các nhà cung cấp khác," ông Joe Schuele, Phó chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu thịt Mỹ (USMEF), lo ngại. "Chúng tôi tin vào chất lượng sản phẩm của mình, nhưng ngay cả những khách hàng trung thành nhất cũng không thể mãi chịu mức giá cao hơn."

Việc mất thị phần tại Mexico sẽ khiến ngành công nghiệp thịt Mỹ buộc phải điều chỉnh. Một số doanh nghiệp sẽ phải tập trung vào các sản phẩm như thịt xông khói và sườn lợn cho thị trường nội địa, trong khi trước đây Mexico là một trong những khách hàng chính tiêu thụ loại thịt ít phổ biến này.

Dù nhiều nông dân Mỹ ủng hộ mục tiêu của chính quyền Trump trong việc bảo vệ an ninh thương mại, nhưng theo ông Zippy Duvall, Chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ (AFBF), chính sách thuế quan không phải là giải pháp tối ưu.

"Đã ba năm liên tiếp, nông dân Mỹ thua lỗ trên hầu hết các loại cây trồng," ông Duvall cho biết. "Giá đầu vào tăng cao, trong khi thị trường bị thu hẹp, sẽ tạo ra gánh nặng kinh tế mà nhiều nông dân khó có thể gánh vác."

Áp lực giá cả và chi phí đầu vào tăng vọt

Nhiều nông dân lo sợ viễn cảnh tái diễn cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung năm 2018, khi ngành nông nghiệp Mỹ thiệt hại tới 27 tỷ USD. Nhưng lần này, tình hình thậm chí còn khó khăn hơn: giá nông sản đã giảm gần 50% so với ba năm trước, trong khi chi phí đầu vào như hạt giống, thuốc trừ sâu và phân bón lại tăng cao.

Giá phân bón có thể sẽ tiếp tục leo thang do khoảng 80% nguồn cung kali của Mỹ đến từ Canada – quốc gia hiện nằm trong danh sách bị áp thuế. "Chúng tôi vẫn sẽ cung cấp phân bón cho Mỹ, nhưng người nông dân sẽ là những người phải gánh thêm chi phí thuế quan," Nutrien, một trong những nhà sản xuất kali lớn nhất Canada, cho biết.

Không chỉ nông dân, mà cả người tiêu dùng Mỹ cũng sẽ chịu tác động từ làn sóng thuế quan này. Giá các mặt hàng như trái cây và rau nhập khẩu – bao gồm bơ từ Mexico – có thể tăng mạnh.

"Chi phí tăng thêm này sẽ phải có người gánh chịu, và phần lớn sẽ đổ lên vai người tiêu dùng Mỹ," bà Rebeckah Adcock, cựu Phó chủ tịch Quan hệ Chính phủ Mỹ của Hiệp hội Nông sản Tươi quốc tế (IFPA), nhận định.