#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ngân hàng Việt: Thách thức và cơ hội từ khủng hoảng Covid-19

Công ty cổ phần Báo cáo Đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) vừa công bố một nghiên cứu về ngành Ngân hàng Việt Nam, đề cập đến các thách thức và cơ hội từ khủng hoảng do đại dịch Covid-19, cũng như dự báo những dịch chuyển trong Ngành.

Triển vọng tăng trưởng vẫn tốt

Sau năm 2019 được đánh giá là một năm gặt hái được nhiều thành công, sang 6 tháng đầu năm 2020, toàn ngành Ngân hàng phải đối mặt với một số khó khăn nhất định do tác động của đại dịch Covid-19 mặc dù có độ trễ về tác động do đặc thù của ngành.

Ba tác động rõ nhất của ngành Ngân hàng có thể kể đến là: lợi nhuận sụt giảm, dự báo nợ xấu tăng và thu nhập của người lao động giảm. Tuy nhiên trong bối cảnh như vậy, ngành Ngân hàng cũng có những điểm sáng đáng lưu ý.

Theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, tăng trưởng tín dụng năm nay ước khoảng 10%, thấp hơn so với năm trước. Khảo sát của Vietnam Report với các ngân hàng TMCP cũng cho thấy 69% ngân hàng đánh giá triển vọng tăng trưởng năm 2020 sẽ thấp hơn một chút so với năm 2019, có 15% ngân hàng cho rằng sẽ duy trì được tốc độ tăng trưởng của năm trước và chỉ 8% cho rằng tăng trưởng khả quan và tốt hơn một chút. Điều này cho thấy, tăng trưởng tín dụng năm nay sẽ có sự phân hóa mạnh.

Triển vọng tăng trưởng ngành Ngân hàng năm 2020

6 thách thức từ khủng hoảng Covid-19

Bối cảnh kinh tế nhiều khó khăn do tác động bởi đại dịch Covid-19 đã tạo ra những thách thức cho ngành Ngân hàng.

Top 6 thách thức với ngành Ngân hàng trong năm 2020

Một số khoản nợ có cho phép các ngân hàng gia hạn và tái cấu trúc các khoản nợ. Tuy nhiên, về lâu dài đây là các khoản nợ xấu tiềm ẩn với các ngân hàng thương mại.

“Nếu sức khỏe của nền kinh tế không sớm được cải thiện, các ngân hàng sẽ gặp rủi ro mất vốn”, Vietnam Report nhận định.

Tuy nhiên, sức ép cạnh tranh ngày một lớn khi mở cửa thị trường, và sắp tới khi Hiệp định thương mại EVFTA được thực thi, các ngân hàng châu Âu cũng có khả năng tiếp cận thị trường của chúng ta nhanh hơn, mạnh hơn bởi các ngân hàng này có kinh nghiệm phát triển lĩnh vực dịch vụ ngân hàng anh lâu năm, cũng như có nền tảng công nghệ hiện đại, nhân sự được tuyển dụng đào tạo bài bản và quy trình kiểm soát chặt chẽ.

Thêm vào đó, sự xuất hiện và phát triển của các công ty công nghệ tài chính (fintech) và những gã khổng lồ về công nghệ (big tech) trong cung cấp dịch vụ tài chính đang tạo ra những áp lực cho các ngân hàng cần phải thay đổi và hoạt động kinh doanh của ngân hàng sẽ ngày càng khó khăn nếu không nhanh chóng bắt kịp xu hướng công nghệ.

Việc quyết định đầu tư hạ tầng hệ thống công nghệ nhằm đáp ứng sự thay đổi trong xu hướng mua sắm, tiêu dùng các dịch vụ hiện nay là một vấn đề khó khăn với các nhà lãnh đạo ngân hàng khi đây là một khoản đầu tư lớn, trong khi hiệu quả khó đánh giá.

Kết quả khảo sát của Vietnam Report ghi nhận 4 thách thức lớn nhất với ngân hàng khi triển khai ngân hàng số, đó là: Rủi ro an ninh mạng (63,64%); Thiếu chính sách, quy định pháp luật hỗ trợ (63,64%); Có quá nhiều ưu tiên chồng chéo (45,45%); Thiếu lao động có kỹ năng.

Thách thức khi triển khai ngân hàng số

Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, dù Việt Nam đã kiểm soát tốt dịch bệnh nhưng trên thế giới dịch bệnh vẫn đang bùng phát, làm ảnh hưởng đến tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong nước, cho nên nhiều doanh nghiệp vẫn chưa có nhu cầu vay vốn mới dù mặt bằng lãi suất cho vay đã giảm khá mạnh so với trước khi có dịch.

Lợi nhuận của một số ngân hàng sút giảm trong bối cảnh rủi ro nợ xấu gia tăng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến an toàn vốn của ngân hàng làm tăng thêm áp lực tăng vốn điều lệ với ngân hàng.

Ngoài ra, cuộc cách mạng số trong ngành Ngân hàng cũng yêu cầu cán bộ, nhân viên ngân hàng phải nâng cao trình độ khoa học công nghệ, thường xuyên cập nhật thông tin, sáng tạo và thích ứng với những yêu cầu mới.

Mặc dù, chuyên ngành tài chính - ngân hàng đã và đang thu hút một số lượng lớn sinh viên theo học nhưng theo đánh giá của các ngân hàng hiện nay vẫn đang thiếu hụt nguồn nhân lực tài chính, ngân hàng chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập, và đây là thách thức lớn đối với các ngân hàng.

5 cơ hội đặt ra từ khủng hoảng Covid-19

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều cơ hội cho các ngân hàng Việt.

Top 5 cơ hội với ngành Ngân hàng trong năm 2020

Đây cũng là cơ hội cho kinh tế Việt Nam nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng, đồng thời tạo những cú hích cho những ngành, lĩnh vực của Việt Nam phát triển tốt hơn như lĩnh vực bất động sản công nghiệp và một số doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia chuỗi giá trị cung ứng của các doanh nghiệp đó.

Kết quả thống kê cho thấy 100% ngân hàng phản hồi hiện đang đầu tư đổi mới công nghệ và phát triển kênh bán hàng qua công nghệ số (Internet banking, mobile banking...), trong khi con số này trong lần khảo sát của năm 2018 chỉ là 93%. Ngoài ra, 83,33% ngân hàng cho biết đang số hóa các nghiệp vụ lõi của ngân hàng.

Dưới tác động của cuộc cách mạng số, các ngân hàng thương mại đang từng bước áp dụng các công nghệ internet vạn vật kết nối, lưu trữ dữ liệu quy mô lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, robot học... giúp các ngân hàng định hình lại mô hình kinh doanh, thanh toán điện tử, quản trị, phân tích hành vi khách hàng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ.

Những chính sách mới của NHNN đã bù đắp phần nào các rủi ro tài chính đối với các ngân hàng trong điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp theo Thông tư 01 như giảm lãi suất, tái cơ cấu nợ.

Cơ cấu thu nhập chuyển dịch sang hướng bền vững hơn khi các nguồn thu của ngân hàng trở nên đa dạng hơn với doanh thu thẻ, bảo hiểm, thanh toán, dịch vụ trái phiếu, tư vấn giải pháp kinh doanh, kinh doanh ngoại tệ... Điều này cũng phù hợp với quyết định Quyết định số 986/QĐ-TTg ngày 08/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 đưa ra chỉ tiêu phấn đấu tới hết năm 2020, tăng tỷ trọng thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng trong tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại lên khoảng 12 - 13%.

Theo thống kê của Fiingroup, thu phí dịch vụ của các ngân hàng trong năm 2019 tăng 30,7%, một số ngân hàng ghi nhận mức tăng rất cao như VIB (144,6%), VPBank (84,2%), TPBank (58,6%)...

Thông qua việc ký kết loạt các hiệp định thương mại, đầu tư được Chính phủ ký kết với các đối tác quan trọng, các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và ngành Ngân hàng nói riêng sẽ có thêm các cơ hội đẩy mạnh hoạt động của mình, đa dạng nguồn vốn khi những cơ hội hợp tác mới được mở ra.

Đây là cơ hội để ngân hàng sẽ tiếp cận được với nhiều nhà đầu tư và đối tác hơn. Các ngân hàng Việt Nam có thể kết hợp với ngân hàng Châu Âu để thực diện dịch vụ cho khách hàng châu Âu, cũng như doanh nghiệp và người dân Việt Nam kinh doanh ở châu Âu.

Chiến lược của ngân hàng trong thời kỳ “bình thường mới”

“Cơ hội và thách thức sẽ là động lực để các ngân hàng luôn phải sáng tạo, chuyển đổi để thích hợp hơn với điều kiện thị trường mới”, Vietnam Report nhận định.

Bài học kinh nghiệm từ các cuộc khủng hoảng và sự bùng phát của đại dịch Covid-19 cho thấy tầm quan trọng của việc chủ động triển khai các kịch bản ứng phó phòng chống dịch và linh hoạt điều chỉnh các kế hoạch kinh doanh phù hợp với điều kiện xã hội và hành vi người tiêu dùng thay đổi, giúp đảm bảo cả hai mục tiêu phòng chống dịch hiệu quả và duy trì phát triển kinh doanh.

Kết quả khảo sát các ngân hàng của Vietnam Report thực hiện tháng 6/2020 cho thấy, nhiều ngân hàng đã có sự thay đổi trong chiến lược kinh doanh với những ưu tiên như: (1) Hỗ trợ khách hàng bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19; (2) Tập trung xử lý nợ xấu, nâng cao năng lực thu hồi nợ với việc tận dụng các nguồn lực và công nghệ hiện đại nhằm hỗ trợ quá trình thu hồi nợ; (3) Tập trung số hóa thông qua nâng cao năng lực số, thiết kế các biện pháp nhằm khuyến khích khách hàng sử dụng nhiều hơn sản phẩm số, thúc đẩy bán hàng và tăng số lượng giao dịch; (4) Đa dạng hóa nguồn thu bằng tăng các khoản thu ngoài lãi; (5) Xây dựng các biện pháp tiết giảm chi phí bằng việc quản lý chi phí với kỷ luật cao, đồng thời giảm bớt những khoản phí không cần thiết; (6) Đảm bảo dự trữ thanh khoản tốt.

Chiến lược của ngân hàng trước và sau Covid-19

Trong đó, nhiều ngân hàng xác định chiến lược đổi mới công nghệ, thiết kế các biện pháp giúp khách hàng sử dụng nhiều hơn sản phẩm số là chiến lược quan trọng hàng đầu. Trong một vài năm gần đây, rất nhiều ngân hàng trên toàn cầu gặp khó khăn trong tạo ra lợi thế cạnh tranh khi lãi suất ở mức thấp và các sản phẩm tài chính cơ bản trở nên thông dụng. Điều này vô hình chung giúp định hình lại xu hướng phát triển của ngành Ngân hàng, với nhiều ngân hàng xác định chiến lược đổi mới công nghệ là chiến lược quan trọng hàng đầu.

Trên thực tế, khách hàng ngày càng có nhu cầu cao hơn trong việc thực hiện các hoạt động tài chính một cách an toàn và dễ dàng trên điện thoại di động và máy tính của họ. Đặc biệt, nhu cầu này càng tăng cao khi đại dịch Covid-19 bùng phát, khiến nhiều nước trên thế giới phải thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội. Không thể đến các chi nhánh ngân hàng, khách hàng đã chuyển sang các ứng dụng di động và dịch vụ trực tuyến để thực hiện giao dịch.

Sự thay đổi hành vi của khách hàng khi có đại dịch Covid-19

5 xu hướng “bình thường mới” trong ngành Ngân hàng

Bên cạnh đó, tác động của Hiệp định thương mại EVFTA tới ngành Ngân hàng sẽ tạo động lực thúc đẩy các ngân hàng thương mại Việt Nam nhanh chóng đổi mới, chuẩn hóa nghiệp vụ để nâng cao khả năng cạnh tranh với ngân hàng quốc tế. EVFTA cũng tạo ra cơ hội cho các ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng đang thiếu vốn đáp ứng chuẩn Basel II, tạo ra làn sóng M&A mạnh mẽ trong lĩnh vực ngân hàng. Khi có sự tham gia của các đối tác chiến lược EU, các ngân hàng trong nước sẽ được tiếp cận bộ máy quản trị và công nghệ cũng như các sản phẩm tài chính - ngân hàng hiện đại.

Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm ngân hàng tiêu dùng, mà còn tăng sự cạnh tranh trên thị trường, do đó, đã khuyến khích sự hợp tác và đổi mới giữa các ngân hàng và fintechs. Nó thúc đẩy một nền kinh tế giàu API giữa các ngân hàng, đang mở rộng hệ sinh thái của họ và cuối cùng là phát triển hệ sinh thái dịch vụ tài chính nói chung.

Cách tiếp cận kinh doanh dựa trên nền tảng và ngân hàng mở vừa là điểm khác biệt vừa là cơ hội để phục vụ các phân khúc không có giới hạn và không được bảo lãnh. Các thị trường mới nổi ở Đông Nam Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latinh có tỷ lệ thâm nhập di động cao nhưng dân số đông đảo - tạo cơ hội lớn cho các ngân hàng cung cấp quyền truy cập tài chính thông qua hệ sinh thái đối tác có thể truy cập qua di động.

Công nghệ đám mây cho phép phát triển nhanh và nhanh, giúp đưa sản phẩm mới ra thị trường nhanh chóng và nắm bắt cơ hội trong thời gian ngắn nhất có thể. Khi tồn tại, ngân hàng đám mây mang lại khả năng mở rộng và độ co giãn cũng như hiệu quả hoạt động và giảm chi phí, mặt bằng và tăng cường tính bảo mật trong lưu trữ và quản lý tài liệu.

Thách thức đối với các ngân hàng là liên kết với các đối tác này như thế nào, thêm vào đó cần phải có bigdata (cơ sở dữ liệu lớn) ở tầm cỡ quốc gia và với mỗi doanh nghiệp, và cần được Chính phủ cho phép cơ sở dữ liệu đó được chuẩn hóa, chia sẻ lẫn nhau. Ngoài ra, thách thức an ninh thông tin mạng, an ninh khách hàng, an ninh thông tin tài sản khách hàng.

Cũng trong ngày hôm nay, 14/7, Vietnam Report công bố danh sách Top 10 Ngân hàng thương mại Việt Nam uy tín năm 2020 - hoạt động thường niên do Vietnam Report nghiên cứu và công bố từ năm 2012.