Mỹ siết dòng tiền Iran

Đòn siết không chỉ nhắm vào Iran mà còn tác động tới ngân hàng quốc tế, thanh toán xuyên biên giới, vận tải và thị trường năng lượng khi Washington mở rộng phạm vi của các biện pháp trừng phạt thứ cấp.

Ngày 5/10, Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo các tổ chức tài chính nước ngoài tiếp tục giao dịch với những định chế tài chính Iran đã bị trừng phạt có thể bị Washington nhắm mục tiêu mà không cần báo trước. Các tổ chức này được yêu cầu lập tức chấm dứt những hoạt động và quan hệ liên quan.

Đáng chú ý, rủi ro không dừng ở ngân hàng có giao dịch trực tiếp với Iran. Washington cảnh báo cả những tổ chức tạo điều kiện để Iran tiếp cận hệ thống tài chính toàn cầu, bao gồm cung cấp dịch vụ cho ngân hàng Iran, chi nhánh hoặc công ty con tại nước thứ ba. Một biện pháp nghiêm khắc có thể được áp dụng là hạn chế tổ chức nước ngoài mở hoặc duy trì tài khoản giao dịch, thanh toán qua hệ thống tài chính Mỹ.

Điều này làm tăng đáng kể chi phí tuân thủ đối với các ngân hàng quốc tế. Các định chế có quan hệ với Trung Đông sẽ phải rà soát khách hàng, dòng tiền, bên trung gian và giao dịch xuyên biên giới chặt chẽ hơn. Với doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu, việc thanh toán qua ngân hàng có liên quan đến Iran cũng có thể phát sinh thêm thời gian và chi phí kiểm tra.

Washington đặc biệt nhắm vào các mạng lưới được cho là “ngân hàng bóng tối”, gồm công ty bình phong, công ty vỏ bọc và bên trung gian được sử dụng để né trừng phạt. Mỹ cho rằng các mạng lưới này giúp Iran duy trì dòng tiền từ hoạt động bán dầu và hàng hóa.

Tác động lớn hơn nằm ở năng lượng. Iran vẫn gắn chặt với thị trường dầu mỏ và tuyến vận tải qua Trung Đông. Khi các ngân hàng và doanh nghiệp quốc tế thận trọng hơn với giao dịch liên quan Iran, chi phí tài chính và bảo hiểm có thể tăng, đồng thời làm phức tạp thêm dòng chảy hàng hóa.

Thị trường dầu hiện đã chịu sức ép từ rủi ro địa chính trị. Giá dầu vẫn trên 100 USD/thùng, cao hơn khoảng 40% so với trước xung đột, dù lượng dầu xuất khẩu từ Trung Đông cuối tháng 9 đã phục hồi lên trên 18 triệu thùng/ngày. Điều này cho thấy nút thắt hiện nằm nhiều ở logistics và rủi ro vận chuyển hơn là thiếu nguồn cung tuyệt đối.

Với thị trường tài chính, đây là biến số có thể kéo dài sự phân hóa giữa các nhóm ngành. Ngân hàng và doanh nghiệp thanh toán chịu áp lực tuân thủ; trong khi năng lượng, vận tải và bảo hiểm tiếp tục nhạy cảm với diễn biến địa chính trị.