Mỹ hay Iran sẽ chùn bước?

Sức ép kinh tế đang trở thành một mặt trận quan trọng trong cuộc đối đầu Mỹ - Iran, nhưng hiệu quả của chiến lược gây sức ép tối đa không chỉ phụ thuộc vào mức độ trừng phạt. Với Tehran, khả năng duy trì nguồn thu, kiểm soát lạm phát và bảo đảm năng lượng sẽ quyết định sức chống chịu; với Washington, chi phí kinh tế của một cuộc đối đầu kéo dài cũng ngày càng lớn.

Bài toán không còn đơn thuần là bên nào có tiềm lực kinh tế lớn hơn, mà là bên nào chịu được áp lực lâu hơn mà không phải thay đổi tính toán chiến lược.

Quan hệ Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng trong bối cảnh xung đột khu vực Trung Đông phức tạp. Mỹ duy trì các lệnh trừng phạt kinh tế nhằm vào Iran, trong khi Iran liên tục thử thách những hạn chế này. Bất kỳ leo thang quân sự nào cũng có khả năng gây xáo trộn lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt qua Eo biển Hormuz - tuyến đường chiến lược vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.

Trong kịch bản leo thang xung đột, giá dầu Brent có thể tăng từ 10 đến 20 phần trăm, từ mức hiện tại khoảng 80 USD mỗi thùng lên 88-110 USD. Nếu một phần các tuyến vận chuyển qua Hormuz bị ảnh hưởng, thế giới có thể mất 3-5 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tác động gián tiếp bao gồm lạm phát năng lượng, chi phí vận chuyển tăng và áp lực lợi nhuận ở các ngành tiêu dùng năng lượng cao. Các thị trường chứng khoán có thể giảm trong ngắn hạn do lo ngại rủi ro địa chính trị.

Hàng không vận tải sẽ chịu áp lực mạnh khi giá nhiên liệu hàng không tăng, ảnh hưởng lợi nhuận của các hãng. Ngành hóa chất, phân bón và sản xuất phụ thuộc vào dầu mỏ sẽ đối mặt chi phí nguyên liệu tăng. Logistics và vận tải biển gặp khó khăn khi phải tìm tuyến đường thay thế, làm tăng chi phí vận chuyển toàn cầu. Ngành tiêu dùng bán lẻ có thể chịu sức ép từ lạm phát năng lượng, mặc dù tác động thực tế phụ thuộc vào các yếu tố khác như chính sách tiền tệ và hỗ trợ chính phủ.

Khi giá dầu tăng, nhu cầu chuyển đổi sang năng lượng tái tạo có thể gia tăng. Các doanh nghiệp năng lượng sạch Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này. Đồng thời, áp lực từ xung đột địa chính trị có thể thúc đẩy chính sách năng lượng độc lập, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng hóa thạch.