Mỹ chính thức phong tỏa các cảng Iran

Mỹ bắt đầu triển khai kế hoạch phong tỏa tuyến hàng hải liên quan đến Iran, đẩy căng thẳng tại eo Hormuz lên mức mới và khiến thị trường năng lượng lập tức phản ứng.

Khi eo biển Hormuz gần như rơi vào trạng thái tê liệt, cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran đã bước sang giai đoạn "không còn đường lui", buộc các cường quốc dầu mỏ phải kích hoạt những phương án dự phòng khẩn cấp.

Quân đội Mỹ chính thức kích hoạt kế hoạch kiểm soát các tuyến hàng hải ra vào cảng Iran từ ngày 13/4, theo thông tin từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Động thái này đánh dấu bước leo thang mới trong căng thẳng tại Trung Đông, ngay sau khi các nỗ lực đàm phán ngoại giao đổ vỡ.

Thông tin về chiến dịch lập tức tác động đến thị trường năng lượng. Giá dầu Brent tăng khoảng 8%, vượt mốc 100 USD/thùng, trong khi dầu WTI cũng leo lên quanh 104 USD/thùng. Thị trường phản ứng nhanh trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ khu vực then chốt.

Phát biểu cứng rắn từ phía Mỹ càng làm gia tăng áp lực. Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ ngăn Iran thu lợi từ xuất khẩu dầu, với thông điệp “tất cả hoặc không có gì”. Tuy nhiên, chính sách này cũng đặt ra bài toán chi phí trong nước khi giá xăng tại Mỹ đã tăng mạnh so với cùng kỳ.

Tâm điểm căng thẳng dồn về eo Hormuz – tuyến vận tải chiến lược của dầu mỏ toàn cầu. Iran phủ nhận sự hiện diện của tàu quân sự Mỹ và cảnh báo hậu quả nếu bị khiêu khích, trong khi cả hai phía đều phát đi tín hiệu cứng rắn.

Dữ liệu mới nhất cho thấy lưu lượng qua eo biển này sụt giảm đột ngột. Nếu trước đây có khoảng 100 tàu/ngày, thì trong 24 giờ gần nhất chỉ ghi nhận vài chuyến đi qua, với khối lượng vận chuyển thấp hơn đáng kể. Một số tàu thậm chí phải quay đầu, cho thấy mức độ rủi ro đã tăng cao.

Trước nguy cơ tắc nghẽn, các quốc gia Vùng Vịnh buộc phải kích hoạt phương án thay thế. Saudi Arabia đẩy mạnh tuyến ống Đông – Tây nhằm tránh Hormuz, trong khi Qatar nới lỏng các hạn chế hàng hải. Những động thái này cho thấy nỗ lực giảm phụ thuộc vào tuyến vận tải đang bị đe dọa.

Tuy nhiên, không chỉ bên ngoài, nội bộ Mỹ cũng xuất hiện những tín hiệu thiếu nhất quán. Phạm vi và cách thức phong tỏa được các bên công bố có sự khác biệt, từ việc chỉ nhắm vào tàu liên quan đến Iran cho tới khả năng mở rộng kiểm soát trên vùng biển quốc tế.

Sự không đồng nhất này làm dấy lên tranh cãi về cơ sở pháp lý và phạm vi thực thi, đồng thời tạo thêm lớp bất định cho thị trường. Trong bối cảnh đó, giới phân tích cho rằng rủi ro địa chính trị đang quay trở lại vị trí chi phối, khiến giá dầu và các thị trường tài chính toàn cầu trở nên nhạy cảm hơn bao giờ hết.