Mùa kiểm toán – mùa soi gương của doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp lội ngược dòng sau kiểm toán 2024, trong khi không ít đơn vị chìm sâu hơn vào khủng hoảng.

Mùa kiểm toán không chỉ phơi bày sức khỏe tài chính của doanh nghiệp mà còn tạo nên hai thái cực rõ nét: kẻ “hái lộc” trăm tỷ sau thuế, người cay đắng chứng kiến lợi nhuận bốc hơi hoặc lún sâu hơn vào thua lỗ. Cuộc chơi con số chưa bao giờ đơn giản – và mùa kiểm toán năm nay càng cho thấy điều đó.

Bức tranh trái chiều giữa những con số sau mùa kiểm toán năm 2024: Có doanh nghiệp vươn lên ngoạn mục sau nhiều năm thua lỗ, nhưng cũng có đơn vị chứng kiến lợi nhuận bốc hơi, thậm chí rơi vào khủng hoảng tài chính trầm trọng.

Những cái tên ngược dòng ngoạn mục

Kết quả kiểm toán báo cáo tài chính năm 2024 đã mang tới niềm vui trọn vẹn cho Tổng công ty Hàng không Việt Nam - CTCP (Vietnam Airlines, HoSE: HVN). Theo đó, doanh thu thuần của hãng bay quốc gia tăng thêm 155 tỷ đồng, chi phí tài chính giảm 637 tỷ đồng, kéo theo lợi nhuận sau thuế tăng tới 691 tỷ đồng so với số liệu tự lập. Nhờ đó, HVN khép lại năm 2024 với doanh thu đạt 105.942 tỷ đồng và lãi sau thuế 7.957 tỷ đồng – tương ứng mức tăng trưởng 15,7% về doanh thu và một cú xoay chuyển ngoạn mục về lợi nhuận so với năm 2023.

Đáng chú ý, kết quả này cũng chính thức khép lại chuỗi 4 năm thua lỗ liên tiếp của Vietnam Airlines (2020–2023). Dẫu vậy, bức tranh tài chính của HVN vẫn còn những vết gợn lớn khi lỗ lũy kế tính đến cuối năm 2024 vẫn lên tới 33.614 tỷ đồng, khiến vốn chủ sở hữu âm 9.344 tỷ đồng. Doanh nghiệp cũng đang mang trên vai khoản vay hơn 20.482 tỷ đồng, dù đã giảm 25% so với đầu năm.

Không kém phần đáng chú ý là trường hợp của Công ty Cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (UPCoM: HBC). Sau kiểm toán, doanh thu thuần năm 2024 của HBC tăng thêm 46 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế tăng thêm tới 111 tỷ đồng – lần lượt tương ứng mức tăng 0,7% và 13%. Yếu tố giúp HBC bứt phá không nằm ở doanh thu, mà đến từ việc gia tăng biên lãi gộp và hoàn nhập dự phòng đáng kể. Theo đó, lợi nhuận gộp tăng 18%, trong khi chi phí quản lý “ghi âm” thêm 52 tỷ đồng. Phần lớn hoàn nhập này đến từ các công ty con như Nhà Hòa Bình (162 tỷ đồng), Hạ tầng HBI (14 tỷ đồng).

Dù doanh thu sụt giảm 15% xuống còn 6.420 tỷ đồng, song HBC lại ghi nhận mức tăng ấn tượng 46% về lãi gộp (357 tỷ đồng) và đạt mức lãi sau thuế kỷ lục 963 tỷ đồng. Tuy nhiên, hậu quả nặng nề từ giai đoạn khủng hoảng vẫn để lại vết hằn, với khoản lỗ lũy kế lên tới 2.299 tỷ đồng. Điều an ủi là vốn chủ sở hữu của HBC đã tăng gấp 19 lần, lên mức 1.747 tỷ đồng – một con số đủ giúp doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia đấu thầu các dự án lớn.

Một gương mặt khác cũng được “hưởng lộc” sau kiểm toán là Công ty Cổ phần Trung tâm Hội chợ Triển lãm Việt Nam (UPCoM: VEF) – đơn vị thành viên của Vingroup và là chủ đầu tư dự án Vinhomes Global Gate tại Đông Anh (Hà Nội). Năm 2024, doanh thu tài chính của VEF đạt 1.254 tỷ đồng – cao hơn 291 tỷ đồng so với báo cáo tự lập, đồng thời tăng gấp 2,2 lần so với năm 2023. Nhờ đó, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sau thuế 942 tỷ đồng, tăng 244 tỷ đồng so với số liệu ban đầu và cao gấp 2,1 lần so với năm trước. Với kết quả này, vốn chủ sở hữu của VEF tại thời điểm cuối năm 2024 đạt 4.018 tỷ đồng.

Niềm vui không dành cho tất cả

Trái với những cái tên "tỏa sáng", Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc - CTCP (HoSE: KBC) lại phải đối mặt với thực tế phũ phàng: lợi nhuận sau thuế sau kiểm toán năm 2024 giảm 37 tỷ đồng, còn 423 tỷ đồng. Cú sụt giảm này chủ yếu đến từ khoản lợi nhuận từ công ty liên kết bị điều chỉnh giảm mạnh từ 57 tỷ xuống chỉ còn 16 tỷ đồng, tương đương mất tới 72%. Hệ quả là, mức giảm lợi nhuận của KBC so với năm trước sâu hơn dự kiến, lên tới 81%.

Mặc dù tại đại hội đồng cổ đông bất thường diễn ra đầu tháng 3/2025, KBC vẫn mạnh dạn đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất năm 2025 đạt 10.000 tỷ đồng và lãi sau thuế 3.200 tỷ đồng – lần lượt gấp 3 và 7 lần kết quả của năm 2024 – nhưng cơ sở cho kế hoạch này còn khá mơ hồ. Thậm chí, đây không phải lần đầu tiên KBC đặt kỳ vọng lớn rồi… “lỗi hẹn”.

Tương tự là trường hợp của Tập đoàn Hà Đô (HoSE: HDG). Sau kiểm toán, chi phí quản lý của HDG tăng mạnh từ 353 tỷ lên 446 tỷ đồng, tức tăng 26%. Đáng chú ý hơn là khoản lỗ khác tăng gấp hơn 5 lần, từ 41 tỷ lên 258 tỷ đồng. Điều này khiến lợi nhuận sau thuế năm 2024 giảm mạnh 48,4% so với năm trước. HDG cho biết nguyên nhân chính đến từ dự phòng cho dự án điện mặt trời Hồng Phong 4 và các khoản công nợ khó đòi.

Còn với Công ty Cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (HoSE: PDR), dù chưa đến mùa kiểm toán, doanh nghiệp đã chủ động "đi trước một bước" khi công bố điều chỉnh kết quả kinh doanh năm 2024, giảm doanh thu còn 1.223 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế còn 155 tỷ đồng – tương ứng mức sụt giảm gần 50% và 70% so với báo cáo tự lập trước đó. So với năm 2023, lợi nhuận sau thuế của PDR giảm 77%, chỉ hoàn thành 18% kế hoạch đề ra.

Lãnh đạo PDR lý giải rằng thị trường bất động sản tiếp tục khó khăn, trong khi các dự án đầu tư vẫn đang gặp nhiều trở ngại. Dự án Bắc Hà Thanh là một ví dụ: doanh thu kỳ vọng từ dự án này đã được điều chỉnh từ 1.837 tỷ đồng xuống còn 639 tỷ đồng, tương ứng giảm hơn 65% theo quyết định của HĐQT.

Trong năm 2025, PDR kỳ vọng vào hai dự án trọng điểm: Bắc Hà Thanh (Iconic) và Thuận An 1 – 2. Giai đoạn 1 của Iconic đã bán hết 627 căn, đang trong quá trình cấp sổ đỏ, còn giai đoạn 2 dự kiến được mở bán từ giữa tháng 3. Dự án Thuận An cũng đang sẵn sàng cho việc mở bán trước tháng 6, sau khi hoàn tất nghĩa vụ tài chính.

Vực sâu tài chính: Những doanh nghiệp bên bờ vực

Không chỉ giảm lợi nhuận, một số doanh nghiệp còn đang đối mặt với nguy cơ mất khả năng hoạt động liên tục, như Nhà Thủ Đức (HoSE: TDH) và Danh Khôi (HNX: NRC).

Với TDH, số lỗ sau thuế năm 2024 tăng từ 288 tỷ đồng lên 304 tỷ đồng sau kiểm toán, đánh dấu năm thua lỗ nặng thứ hai trong lịch sử công ty, chỉ sau năm 2021. Nguyên nhân chính là sự gia tăng của chi phí dự phòng khiến chi phí quản lý tăng từ 340 lên 356 tỷ đồng. Từ năm 2020 đến nay, TDH có tới 4 năm thua lỗ, chỉ có năm 2022 là ghi nhận khoản lãi chưa tới 5 tỷ đồng. Lỗ lũy kế đến hết năm 2024 đã lên tới 1.056 tỷ đồng, bào mòn vốn chủ sở hữu chỉ còn 70 tỷ đồng.

Giữa tháng 2/2025, TDH tổ chức đại hội đồng cổ đông bất thường để “thay máu” ban lãnh đạo, đổi trụ sở và cả nhận diện thương hiệu. Một nỗ lực nhằm tìm đường hồi sinh cho doanh nghiệp từng là biểu tượng bất động sản phía Nam, nay loay hoay trong khủng hoảng kéo dài bởi hệ lụy thuế khóa.

Không khá hơn là bao, Danh Khôi (NRC) chứng kiến khoản lỗ sau thuế năm 2024 tăng vọt từ 63 tỷ đồng lên 137 tỷ đồng sau kiểm toán – tức tăng hơn 2,1 lần. Nguyên nhân đến từ việc tăng chi phí quản lý (từ 58 tỷ lên 82 tỷ đồng) và đặc biệt là điều chỉnh khoản mục "lãi khác" thành… "lỗ khác" 7 tỷ đồng. Cú chuyển đổi này chủ yếu do phát sinh hơn 53 tỷ đồng chi phí tổn thất tại dự án Bình Đăng (Saigon Metro Mall).

Đây là dự án NRC mua lại từ Công ty Phát triển Địa ốc Sài Gòn 5 (SG5), nhưng đến nay vẫn chưa thể triển khai do SG5 chưa có giấy phép xây dựng phần thân. NRC đã ký thỏa thuận thanh lý hợp đồng và đang lên kế hoạch thu hồi vốn từ dự án này.

Trong năm 2025, NRC đặt mục tiêu tái cấu trúc nợ, thu hồi công nợ, thanh lý các khoản đầu tư kém hiệu quả, mở rộng ngành nghề sinh lợi ngắn hạn và đàm phán tháo gỡ cưỡng chế thuế. Tuy nhiên, kiểm toán viên đã lên tiếng cảnh báo về khả năng hoạt động liên tục của NRC, khi doanh nghiệp này đang đối mặt với hàng loạt rủi ro tài chính mang tính trọng yếu.