Lý do giá dầu không tăng mạnh dù xung đột Trung Đông leo thang

Bất chấp căng thẳng Trung Đông leo thang, giá dầu chỉ biến động vài USD do thị trường đã dần thích ứng, nguồn cung tăng còn nhu cầu giảm.

Mở cửa phiên giao dịch 13/7, cả dầu Brent và WTI hiện đều tăng gần 4%. Mỗi thùng Brent có giá 78,7 USD, trong khi WTI là 74 USD. Thị trường đi lên khi xung đột ở Trung Đông leo thang trở lại cuối tuần qua.

Tuy nhiên, ngay cả khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại từ đầu tháng này, giá dầu cũng không tăng vọt. Trong khi, hồi tháng 5, giá dầu từng có thời điểm vượt 110 USD mỗi thùng.

Lý giải nguyên nhân, ông Jim Burkhard, Phó chủ tịch kiêm Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu thô tại S&P Global Energy, đánh giá xung đột vùng xám - đối đầu chủ yếu trên biển giữa Mỹ và Iran, không còn gây sốc được thị trường.

"Nó có thể khiến giá dầu tăng hoặc giảm vài USD như những gì xảy ra cách đây vài ngày, nhưng không phải cú sốc như hồi đầu tháng 3, khi Iran làm điều mà nhiều người chưa từng nghĩ tới (phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz)", ông nói.

Trong khi đó, sản lượng dầu từ Trung Đông đưa ra thế giới vẫn cải thiện được bằng nhiều cách. Theo thông tin của AP, dầu xuất khẩu từ vùng Vịnh, bao gồm đi qua eo biển Hormuz và các tuyến đường vòng khác, đã đạt khoảng 14 triệu thùng mỗi ngày. Dù vẫn thấp hơn so với mức trước chiến tranh là 20 triệu thùng nhưng tăng đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm của chiến sự.

Ông Tamas Varga, chuyên gia phân tích của PVM Oil Associates, cũng cho rằng thị trường đã dần thích nghi hiệu quả. Theo tính toán của ông, các nước vùng Vịnh đã dùng những tuyến xuất khẩu thay thế, các chuyến vận chuyển bí mật để giảm mức thiếu hụt thực tế xuống còn khoảng 12,2 triệu thùng mỗi ngày.

Song song, những nhà sản xuất ngoài vùng Vịnh đã tăng sản lượng, Mỹ xả kho dự trữ và miễn trừ trừng phạt với dầu Nga và Iran, giúp bổ sung thêm 9,1 triệu thùng, đưa thiếu hụt thực tế xuống chỉ khoảng 3,1 triệu thùng mỗi ngày.

Đáng chú ý, thế giới lại đang giảm tiêu thụ. "Một lượng lớn dầu thô đang được đưa ra thị trường, nhưng nhu cầu đối với chúng thấp hơn", ông Jim Burkhard, nói. Nguyên nhân chính là thị trường châu Á, khu vực phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu từ Trung Đông, mua ít đi đáng kể.

Trong đó, Trung Quốc cắt giảm hàng đầu. Theo ông Burkhard, nước này đã quyết định cắt giảm mạnh mua dầu từ thị trường quốc tế khi giá tăng trong mùa xuân, khiến mức tiêu thụ giảm gần 6 triệu thùng mỗi ngày.

Ngân hàng ING (Hà Lan) cho biết nhập khẩu dầu thô của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vào tháng 5 đã giảm 30% so với cùng kỳ 2025. Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy nhập khẩu tháng 6 thậm chí còn giảm hơn nữa. "Sự không chắc chắn lớn nhất đối với thị trường là khi nào Trung Quốc mua dầu trở lại. Việc vắng mặt kéo dài của họ có thể gây áp lực lên giá cả", nhóm chuyên gia ING, nhận định.

Theo ông Daniel Sternoff, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, Trung Quốc đã có thêm động lực tiết kiệm nhiên liệu cho giao thông đường bộ và tăng dùng xe điện thời gian qua.

"Theo những gì chúng tôi ghi nhận từ khi cuộc khủng hoảng bắt đầu, nhu cầu xăng và dầu diesel của Trung Quốc ước giảm khoảng 500.000 đến 600.000 thùng mỗi ngày. Đây là con số rất đáng kể", ông Sternoff, nhận định.

Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu dầu toàn cầu sẽ lần đầu tiên suy giảm kể từ đại dịch năm 2020, ở mức một triệu thùng mỗi ngày. Bà Toril Bosoni, Trưởng bộ phận dầu mỏ và thị trường của IEA, thị trường có thể quay lại trạng thái dư cung sớm nhất cuối năm nay, do các nhà sản xuất ngoài vùng Vịnh tăng sản lượng đáng kể và nhu cầu thấp hơn dự kiến.

"Điều này giúp giảm bớt áp lực đáng kể cho thị trường và cho phép các quốc gia xây dựng lại lượng dự trữ", bà nói. Tuy nhiên, IEA cũng lưu ý dự báo dư cung vào cuối năm nay còn phụ thuộc vào giả định lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển sẽ dần phục hồi, cho phép các nhà sản xuất khởi động lại các mỏ và các nhà máy lọc dầu. Bà Toril Bosoni thừa nhận không có sự phục hồi "nhanh chóng hoặc tuyến tính" vì "tình hình rất không chắc chắn và bất ổn".

Giả định không có thêm bất kỳ gián đoạn đáng kể nào đối với dòng chảy qua eo biển Hormuz, ING dự báo giá dầu Brent trung bình ở mức 80 USD mỗi thùng trong quý III và 74 USD mỗi thùng vào quý IV.

Ông Jim Burkhard tại S&P Global Energy lưu ý cuộc giằng co kiểm soát eo biển của Mỹ và Iran vẫn chưa kết thúc, khiến việc khôi phục lại hoàn toàn tuyến hàng hải qua Hormuz còn thấp. "Tương lai của eo biển Hormuz có lẽ hiện còn bất định hơn so với thời điểm cuộc xung đột bắt đầu", ông bình luận.