Lưới điện Cuba "chật vật" hồi sinh

Không dừng lại ở việc vá lỗi lưới điện, Chính phủ Cuba vừa công bố những quyết định táo bạo nhằm thu hút nguồn lực từ cộng đồng người Cuba ở nước ngoài để vực dậy nền kinh tế đang kiệt quệ.

Sau sự cố ngắt kết nối hệ thống điện toàn quốc gây chấn động chiều 16/3, Cuba đã khôi phục được gần 20% phụ tải. Tuy nhiên, hạ tầng lạc hậu cùng bài toán thiếu hụt 10 tỷ USD đang đẩy quốc đảo này vào một cuộc cải tổ kinh tế chưa từng có tiền lệ.

Giới chức Cuba cho biết đã khôi phục cung cấp điện cho gần 20% dân số sau sự cố mất điện toàn quốc xảy ra chiều 16/3. Các cơ chế khẩn cấp được kích hoạt ngay sau đó nhằm nhanh chóng nối lại hệ thống điện, giảm thiểu gián đoạn đối với đời sống và hoạt động kinh tế.

Tại thủ đô La Habana, khoảng 38% dân số đã có điện trở lại. Hệ thống y tế được ưu tiên với hàng chục bệnh viện duy trì hoạt động, trong khi một số trạm bơm nước cũng đã vận hành trở lại, phần nào giảm áp lực sinh hoạt cho người dân.

Tuy vậy, năng lực cung ứng điện hiện vẫn rất hạn chế. Tổng công suất phát điện chỉ đạt khoảng 1.300 MW mỗi ngày, tương đương khoảng 40% nhu cầu tiêu thụ. Điều này buộc nhà chức trách phải áp dụng cắt điện luân phiên trên diện rộng, khiến tình trạng gián đoạn kéo dài tiếp tục ảnh hưởng đáng kể đến đời sống và sản xuất.

Sự cố lần này một lần nữa cho thấy những điểm yếu kéo dài của hệ thống điện Cuba. Phần lớn các nhà máy nhiệt điện đã cũ, thiếu đầu tư và bảo dưỡng, dẫn đến tình trạng hỏng hóc lặp lại. Nhiều ước tính cho rằng nước này cần tới 8–10 tỷ USD để cải tạo toàn diện lưới điện quốc gia.

Trong bối cảnh đó, chính phủ đang thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu năng lượng, đặc biệt là phát triển điện Mặt Trời nhằm giảm phụ thuộc vào nhiệt điện. Tuy nhiên, nguồn năng lượng tái tạo hiện mới chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu, chủ yếu vào ban ngày, và chưa thể thay thế vai trò của các nguồn phát truyền thống.

Song song với bài toán năng lượng, Cuba cũng tìm cách tháo gỡ khó khăn kinh tế bằng việc mở rộng chính sách thu hút nguồn lực từ cộng đồng người dân sinh sống ở nước ngoài.

Phát biểu trên chương trình Mesa Redonda, Phó Thủ tướng Óscar Pérez-Oliva Fraga cho biết các quy định mới sẽ tạo điều kiện để kiều bào tham gia sâu hơn vào nền kinh tế trong nước.

Theo đó, người Cuba ở nước ngoài có thể góp vốn, sở hữu hoặc hợp tác với doanh nghiệp tư nhân trong nước, kể cả khi không có giấy phép cư trú. Phạm vi tham gia không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp nhỏ mà còn mở rộng sang các dự án quy mô lớn, bao gồm cả hạ tầng và sản xuất.

Bên cạnh đó, các cơ chế tài chính cũng được nới lỏng, cho phép kiều bào mở tài khoản ngân hàng bằng ngoại tệ, thuận lợi hơn trong hoạt động đầu tư và kinh doanh. Các hình thức liên doanh giữa khu vực tư nhân và nhà nước cũng được khuyến khích nhằm đa dạng hóa nguồn lực phát triển.

Dù vậy, triển vọng hợp tác quốc tế vẫn chịu ảnh hưởng từ các rào cản bên ngoài, trong đó có lệnh cấm vận kinh tế từ Hoa Kỳ – yếu tố tiếp tục hạn chế khả năng mở rộng giao thương.

Những động thái mới cho thấy Cuba đang nỗ lực cùng lúc giải bài toán năng lượng và tài chính. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, việc khôi phục hoàn toàn hệ thống điện và ổn định nền kinh tế vẫn là thách thức lớn.