Lừa đảo có yếu tố bệnh tâm thần trong vụ Mr Pips Phó Đức Nam

Khi ra tòa, Mr Pips than 'tiền nhiều vẫn thấy đời vô nghĩa' vì mắc bệnh tâm thần.

Căn bệnh mà Mr. Pips kể trước tòa là bệnh rối loạn cảm xúc lưỡng cực. Những hành vi của Mr. Pips, qua lời kể của các nhân chứng và qua cả những hành vi đã được biết tới từ lâu, đều thể hiện rõ ràng căn bệnh này.

Tôi sẽ phân tích trường hợp này dưới góc nhìn của một luật sư đang hành nghề ở Mỹ.

Bệnh tâm thần có rất nhiều loại bệnh khác nhau. Hiện tại, quyển "Cẩm nang chẩn đoán bệnh tâm thần" của hội y khoa Mỹ đã có tới hơn 70 loại bệnh tâm thần.

Tất nhiên là không phải bệnh nào cũng giống nhau, và không phải bệnh tâm thần nào cũng là lý do "miễn chịu trách nhiệm hình sự".

Tuy vậy, căn bệnh này không làm suy giảm hay sai lệch nhận thức, và nó không phải là lý do để Mr. Pips nên được miễn trách nhiệm hình sự.

Theo pháp luật Mỹ, chỉ những căn bệnh gây ra ảo giác khiến người bệnh nhận thức sai thực tế mới là nguyên nhân để miễn trách nhiệm hình sự.

Chẳng hạn như một người bị tâm thần phân liệt gây ảo giác âm thanh, suốt ngày nghe một giọng nói trong đầu, nói rằng ông hàng xóm có kế hoạch đầu độc người này, khiến cho người bệnh tin là có thật và giết ông hàng xóm. Chỉ có những trường hợp như vậy thì pháp luật Mỹ mới phán quyết là "không có tội do bị điên" (not guilty due to insanity).

Trong số các thủ phạm của các vụ lừa đảo lớn, có khá nhiều người bị mắc bệnh rối loạn cảm xúc lưỡng cực. Khi đang ở thời điểm hưng phấn, người bị rối loạn lưỡng cực sẽ cảm thấy tràn đầy năng lượng, hết sức tự tin, đưa ra những kế hoạch đầy táo bạo, thuyết phục được rất nhiều người nghe theo, và vì vậy họ rất thành công trong việc huy động vốn từ người khác.

Nói cách khác, căn bệnh này không khiến họ nhận thức sai lệch, mà nó giúp họ thuyết phục người khác đưa tiền cho bản thân.

Mặt khác, khi ra khỏi tình trạng hưng phấn, những người này đều ý thức rõ rằng việc cầm tiền của người khác như vậy là lừa đảo, nhưng họ đâu có trả lại tiền cho ai.

Vì vậy, căn bệnh này chưa bao giờ được đưa ra để bào chữa cho các vụ lừa đảo ở Mỹ.

Ở Mỹ, khi lời bào chữa "bị điên" thành công, thì phạm nhân sẽ được đưa vào bệnh viện tâm thần bắt buộc để chữa trị. Khi nào khỏe lại thì sẽ được... ra tòa để tiếp tục đối mặt với các cáo buộc ngày nào.

Bệnh viện tâm thần dành cho những người này thì thật sự là còn tệ hơn cả nhà tù. Ở trong tù thì còn được đi ra ngoài lao động, tập thể dục, đôi khi có lớp học để tham dự.

Ở trong bệnh viện tâm thần bắt buộc thì chẳng ai dám cho người bệnh lang thang khắp nơi, cầm dụng cụ lao động, bởi người điên dùng lấy đó làm vũ khí thì nhân viên y tế chạy không kịp.

Luật sư bào chữa, nếu có thể, sẽ đưa ra bào chữa là nghi phạm bị điên, không ý thức được hành vi nên không có tội. Nếu thành công thì nghi phạm sẽ phải vào viện tâm thần bắt buộc, bị điều trị bắt buộc, và sau một thời gian, thường làm 10 năm, sẽ được đưa ra để thẩm định lại xem khỏe chưa.

Nếu vẫn chưa khỏe thì tiếp tục điều trị, nếu đã khỏe thì lại ra tòa.

Sáng 31/10, trong phần xét hỏi của luật sư tại tòa, Mr Pips Phó Đức Nam đã giãi bày về bản thân trong phiên bản của chính mình.

"Khi tâm trạng suy sụp, có nhiều tiền đến đâu cũng cảm thấy cuộc sống vô nghĩa. Có thời điểm đứng trên tầng cao nhìn xuống, bị cáo từng xuất hiện ý nghĩ muốn nhảy xuống", Nam nói.

Ngược lại, khi ở "pha hưng", Nam nói có thể hành động bốc đồng, "quay TikTok đến 2h sáng", như mẹ Nam kể; hoặc "vung chục tỷ mua xe, mua hàng hiệu không kiểm soát" như bạn gái anh ta khai trước toà.

Bị cáo Nam cho rằng sự hưng phấn này, đôi khi khiến hành động "bất chấp cả lương tâm, làm những việc gây ra hệ lụy cho xã hội".

Mr Pips than 'tiền nhiều vẫn thấy đời vô nghĩa' vì mắc bệnh tâm thần

Sau 4 năm điều hành đế chế lừa đảo thu về nghìn tỷ, Mr Pips hôm nay tại phiên tòa than thở về căn bệnh tâm thần, nói tiền nhiều nhưng thấy đời vô nghĩa, muốn nộp lại hết để trả bị hại.

Phó Đức Nam (Mr Pips) 3 năm trước từng gây bão Tik Tok với những phát ngôn chê nhà đầu tư "ngu" nên mới không có lãi, không có vàng thỏi, đô la khoe như mình.

6 năm trước, khi lần đầu gặp gỡ người anh là công an - sau này làm trong tổ tư vấn pháp lý cho mình, Nam trong ấn tượng của người này được khai trước tòa là "hiền lành chân chất, rất thông minh, khôn ngoan và khiêm tốn".

Mr Pips hôm qua, theo lời kể của người mẹ khóc vì thương con là cậu trai trẻ nông nổi, tham tiền, nhưng bệnh tật dày vò suốt 13 năm.

Sáng nay, trong phần xét hỏi của luật sư tại tòa, Mr Pips Phó Đức Nam đã giãi bày về bản thân trong phiên bản của chính mình.

'Có lúc nhiều tiền vẫn thấy cuộc đời vô nghĩa'

Nam xác nhận những gì mẹ khai về mình là đúng. Từ năm 2012, khi đang du học Singapore, bị cáo bắt đầu có những "biểu hiện bất thường" và được xác định mắc chứng rối loạn lưỡng cực. Thời điểm đó, Nam bị bạn bè thường trêu chọc "giống như người bị điên" vì học nhiều quá.

Sau đó, bị cáo phải bỏ dở việc học ở Singapore, về Việt Nam điều trị.

Nam khai từ thời sinh viên, khi điều hành đế chế lừa đảo của mình, đến lúc bị bắt và đưa vào trại tạm giam vẫn phải dùng thuốc.

Kể về giai đoạn đầu bị tạm giam, Nam nói có thời điểm thường xuyên la hét, được đưa đến Bệnh viện Bạch Mai khám, tiếp tục sử dụng thuốc điều trị.

"Cán bộ trại tạm giam không yên tâm để bị cáo ở một mình, phải bố trí người theo dõi cả ngày lẫn đêm vì lo ngại những hành vi bất thường", bị cáo trình bày và cho biết "uống thuốc đều thì giống người thường, ngươc lại thì không".

Sự bất thường của Nam được mẹ anh ta mô tả hôm qua là "biến thiên theo biểu đồ hình sin, lên xuống giữa pha trầm và pha hưng". Hôm nay, Nam tả lại mình cũng bằng những lời này.

"Khi tâm trạng suy sụp, có nhiều tiền đến đâu cũng cảm thấy cuộc sống vô nghĩa. Có thời điểm đứng trên tầng cao nhìn xuống, bị cáo từng xuất hiện ý nghĩ muốn nhảy xuống", Nam nói.

Ngược lại, khi ở "pha hưng", Nam nói có thể hành động bốc đồng, "quay TikTok đến 2h sáng", như mẹ Nam kể; hoặc "vung chục tỷ mua xe, mua hàng hiệu không kiểm soát" như bạn gái anh ta khai trước toà.

Bị cáo Nam cho rằng sự hưng phấn này, đôi khi khiến hành động "bất chấp cả lương tâm, làm những việc gây ra hệ lụy cho xã hội".

Xin nộp lại cả tài sản hợp pháp để bồi thường

Bên cạnh vấn đề sức khỏe, luật sư còn hỏi Nam về quá trình điều hành các sàn giao dịch và nguồn tiền thu được từ hoạt động này.

Nam khai trước năm 2019, khi mới làm phiên dịch tại sàn GKFX, bị cáo chỉ nhận mức lương hơn 10 triệu đồng. Sau đó, Nam cùng Mr Hunter Lê Khắc Ngọ tham gia quản lý hệ thống các sàn giao dịch tại Việt Nam.

Theo lời khai của Nam, họ được chia hoa hồng với tỷ lệ tương đương nhau, khoảng 3-5% tùy từng giai đoạn, sau khi trừ chi phí vận hành. Nam nói sẵn sàng giao nộp toàn bộ để khắc phục hậu quả, cả tiền phi pháp lẫn hợp pháp của mình, "không muốn lấy lại bất cứ gì".

Tuy nhiên, bị cáo không đồng tình với một số nội dung trong cáo trạng về phạm vi điều hành hệ thống. Nam cho rằng cáo buộc mình độc quyền quản lý 36 sàn giao dịch là chưa chính xác, đề nghị làm rõ thời điểm bắt đầu và kết thúc quản lý từng sàn.

Nam cho biết đã gửi đơn tố cáo trước đó hơn một tháng, đề cập việc năm 2020 có những người khác cùng tham gia hoạt động các sàn. Nam cho rằng đây là căn cứ để chứng minh hệ thống không chỉ do duy nhất mình quản lý, điều hành.

Liên quan gần 920 vụ lừa đảo mà cơ quan tố tụng xác định, Nam đề nghị các bị hại cung cấp đầy đủ sao kê giao dịch đến thời điểm bị cáo bị bắt để xác định số tiền thực tế, bảo đảm quyền lợi của họ.

Trước đó, bố mẹ Nam cho biết trong khối tài sản hàng trăm tỷ đồng ông bà bị thu giữ, có 40 tỷ đồng, 34 cây vàng, 9 bất động sản cùng các tài khoản ngân hàng có tổng 9 tỷ đồng là tài của riêng của ông bà.

Khi chủ tọa đặt câu hỏi nếu toàn bộ tài sản của Nam vẫn chưa đủ bồi thường, ông bà có muốn dùng tài sản riêng đó để "đỡ" con không, họ nói "sẽ suy nghĩ".