Lộ nội dung thỏa thuận 14 điểm giữa Mỹ và Iran

Mỹ và Iran được cho là đang tiến gần hơn tới một bước đột phá ngoại giao sau nhiều tháng căng thẳng quân sự tại Trung Đông. Theo các nguồn tin quốc tế, Washington đã gửi tới Tehran một đề xuất gồm 14 điểm nhằm hướng tới lệnh ngừng bắn và mở lại các cuộc đàm phán toàn diện.

Mỹ - Iran đàm phán về bản ghi nhớ “14 điểm”

Theo Reuters và Axios, các cuộc thương lượng hiện xoay quanh một bản ghi nhớ ngắn gọn dài khoảng một trang, đóng vai trò khung nền cho thỏa thuận ngừng bắn, nới lỏng trừng phạt và tái khởi động đối thoại về chương trình hạt nhân Iran.

Dù toàn văn đề xuất chưa được công bố, nhiều nội dung chính đã bắt đầu lộ diện thông qua các nguồn ngoại giao và giới chức tham gia đàm phán.

Các cuộc trao đổi được cho là đang diễn ra giữa nhóm đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, bao gồm Steve Witkoff và Jared Kushner, với các quan chức Iran thông qua cả tiếp xúc trực tiếp lẫn trung gian ngoại giao.

Một số địa điểm được nhắc đến cho vòng đàm phán tiếp theo gồm Islamabad và Geneva.

Những nội dung then chốt trong đề xuất

Theo các nguồn tin, đề xuất của Mỹ tập trung vào 6 nhóm nội dung lớn.

Ngừng bắn ngay lập tức

Điểm đầu tiên là thiết lập lệnh ngừng bắn giữa Mỹ, Iran và các hoạt động quân sự liên quan trong khu vực, bao gồm cả những diễn biến gián tiếp liên quan tới Israel.

Đây được xem là bước đi cấp bách nhằm ngăn xung đột lan rộng hơn tại Trung Đông.

Mở lại eo biển Hormuz

Washington cũng yêu cầu khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải qua Strait of Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu.

Trong thời gian xung đột, Iran đã áp dụng nhiều biện pháp hạn chế lưu thông qua khu vực này, khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu rung lắc mạnh.

Đóng băng chương trình làm giàu uranium

Một trong những nội dung nhạy cảm nhất là việc Iran tạm dừng hoặc hạn chế hoạt động làm giàu uranium.

Theo Axios, Mỹ ban đầu đề xuất thời hạn đóng băng kéo dài 20 năm, trong khi Tehran chỉ chấp nhận khoảng 5 năm. Hai bên hiện được cho là đang thương lượng quanh phương án trung gian khoảng 15 năm.

Xử lý uranium làm giàu cấp cao

Washington cũng muốn Iran chuyển hoặc loại bỏ lượng uranium làm giàu ở cấp độ cao ra khỏi lãnh thổ nước này.

Nếu được chấp nhận, đây có thể trở thành nhượng bộ lớn nhất của Tehran kể từ khi khủng hoảng bùng phát.

Nới lỏng trừng phạt kinh tế

Đổi lại, Mỹ được cho là sẵn sàng xem xét giảm bớt một phần các lệnh trừng phạt và giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran ở nước ngoài.

Đây được xem là yếu tố then chốt giúp Tehran có động lực tham gia thỏa thuận.

Đàm phán dài hạn trong 30 ngày

Hai bên cũng đang thảo luận về một khung thời gian kéo dài 30 ngày để chuyển từ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời sang một hiệp định toàn diện hơn.

Nhiều vấn đề gai góc vẫn chưa có lời giải

Dù bầu không khí đàm phán được mô tả là “thận trọng nhưng tích cực”, nhiều vấn đề quan trọng vẫn còn bỏ ngỏ.

Theo Axios, các nội dung gây tranh cãi gồm: Chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, vai trò của Tehran với các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah và Houthi, quyền làm giàu uranium cho mục đích dân sự, cơ chế thanh sát và giám sát dài hạn.

Các nhà phân tích cho rằng đây là thời điểm Mỹ và Iran tiến gần nhất tới một thỏa thuận kể từ khi xung đột nổ ra hồi cuối tháng 2.

Tuy nhiên, rào cản chính trị vẫn rất lớn. Những lực lượng theo đường lối cứng rắn tại Iran và Israel được cho là phản đối các nhượng bộ lớn.

Trong khi đó, chính quyền Donald Trump cũng cảnh báo rằng các biện pháp quân sự và phong tỏa có thể được tái áp dụng nếu tiến trình đàm phán thất bại.