Li-băng giữ chìa khóa hòa bình Trung Đông?

Bất chấp lệnh ngừng bắn vừa có hiệu lực, các cuộc không kích mới nhất của Israel tại miền nam Li-băng như một gáo nước lạnh dội vào bàn đàm phán 14 điểm, nơi số phận của thị trường năng lượng toàn cầu và hàng trăm tỷ USD đang được định đoạt.

Đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, ông Steve Witkoff, cùng Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đang trên đường tới Thụy Sĩ để tham gia vòng đàm phán được kỳ vọng sẽ củng cố thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vừa đạt được giữa hai bên.

Mục tiêu của cuộc gặp không chỉ là duy trì lệnh ngừng bắn hiện tại mà còn xây dựng nền tảng cho một thỏa thuận khu vực dài hạn, khép lại vòng xoáy xung đột kéo dài từ cuối tháng 2.

Giới quan sát nhận định việc giữ vững hòa bình tại Li-băng là điều kiện tiên quyết để khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày giữa Washington và Tehran. Các cuộc thương lượng dự kiến tập trung vào chương trình hạt nhân Iran, an ninh khu vực và lộ trình khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Theo một quan chức Mỹ, lệnh ngừng bắn tại Li-băng chính thức có hiệu lực từ chiều 19/6. Thông tin này cũng được các nguồn tin từ Hezbollah và phía Israel xác nhận.

Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau đó, các cuộc không kích và tấn công bằng máy bay không người lái tại miền Nam Li-băng đã khiến ít nhất 5 người thiệt mạng, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đổ vỡ của tiến trình hòa bình.

Tehran đặt điều kiện

Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Pakistan, Ngoại trưởng Abbas Araqchi nhấn mạnh Mỹ phải chịu trách nhiệm nếu các cam kết trong thỏa thuận không được thực thi đầy đủ, bao gồm việc chấm dứt giao tranh tại Li-băng.

Theo giới phân tích, đây là tín hiệu cho thấy Tehran xem Li-băng là một phần không thể tách rời trong các cuộc thương lượng với Washington.

Sau các vụ tấn công mới nhất, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Tổng thống Li-băng Joseph Aoun đã thảo luận khả năng tổ chức đàm phán Israel - Li-băng tại Washington trong tuần tới.

Phủ Tổng thống Li-băng khẳng định một lệnh ngừng bắn toàn diện là nền tảng để mở đường cho mọi nỗ lực ngoại giao tiếp theo.

Hormuz và thị trường dầu chờ tín hiệu

Xung đột khu vực đã gây ra những tác động sâu rộng tới thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu Brent giảm khoảng 8% trong tuần qua khi nhà đầu tư kỳ vọng căng thẳng sẽ hạ nhiệt.

Trong khi đó, lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz bắt đầu tăng trở lại sau khi thỏa thuận tạm thời được ký kết. Trước thời điểm xảy ra xung đột, tuyến hàng hải này vận chuyển gần 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.

Cơ quan quản lý Hormuz do Iran thành lập cũng thông báo miễn một số loại phí trong thời gian diễn ra các cuộc đàm phán.

Theo các nguồn tin ngoại giao, nếu tiến trình thương lượng đạt kết quả tích cực, Iran có thể được nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt, tiếp cận lượng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và mở rộng xuất khẩu dầu trong thời gian tới.

Vì vậy, số phận của Li-băng không chỉ tác động tới an ninh khu vực mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu và tương lai quan hệ Mỹ - Iran.