#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Lần đầu giao dịch “quyền phát thải”: Thị trường carbon có trở thành sân chơi mới định hình lại doanh nghiệp Việt?

Việt Nam đang tiến rất gần tới việc vận hành thị trường carbon nội địa, với phiên giao dịch đầu tiên dự kiến diễn ra vào ngày 29/6/2026. Đây là cột mốc đáng chú ý khi lần đầu tiên một loại “hàng hóa đặc biệt” - gồm hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon - được đưa vào mua bán chính thức trong nước.

Trong giai đoạn 2025 - 2026, tổng cộng hơn 511 triệu tấn CO₂e đã được phân bổ cho 3 ngành có mức phát thải lớn nhất là nhiệt điện, sắt thép và xi măng. Tham gia thị trường có 92 doanh nghiệp trọng điểm, trong đó có nhiều tên tuổi lớn như Hòa Phát, Formosa, EVN hay VICEM.

Về cơ chế, doanh nghiệp nếu phát thải vượt hạn mức buộc phải mua thêm hạn ngạch từ các đơn vị khác hoặc sử dụng tín chỉ carbon để bù đắp. Mỗi tín chỉ tương ứng với quyền phát thải một tấn CO₂, tuy nhiên tỷ lệ sử dụng để bù trừ được giới hạn tối đa ở mức 30%.

Theo lộ trình, thị trường sẽ được thí điểm đến hết năm 2028 trước khi chính thức vận hành từ năm 2029. Đáng chú ý, trong giai đoạn thử nghiệm, các doanh nghiệp tham gia sẽ chưa phải chịu phí giao dịch.

Hiện tại, nền tảng vận hành đã cơ bản sẵn sàng: hệ thống đăng ký quốc gia quản lý hạn ngạch, cơ chế lưu ký tại VSDC và hạ tầng giao dịch do HNX vận hành đều đã được thiết lập.

Đây không chỉ là bước tiến về mặt chính sách, mà còn mở ra một cơ chế thị trường mới trong kiểm soát phát thải, qua đó tạo áp lực và động lực để doanh nghiệp chuyển dịch sang mô hình phát triển xanh và bền vững hơn.