Kỷ Nguyên Mới Của Kinh Tế Việt Nam: Khi Tư Duy "Chấp Nhận Rủi Ro" Mở Đường Cho Khát Vọng Hóa Rồng

Trong nhiều năm qua, kinh tế Việt Nam dù đạt được nhiều thành tựu nhưng vẫn luôn đối diện với một nghịch lý: Tiềm năng rất lớn, nhưng tốc độ giải ngân vốn chậm, nhiều dự án đình trệ, và hàng loạt doanh nghiệp đổi mới sáng tạo phải ra nước ngoài đăng ký kinh doanh. Nguyên nhân sâu xa không nằm ở sự thiếu hụt nguồn lực, mà nằm ở "điểm nghẽn thể chế" – đặc biệt là tư duy quản lý đòi hỏi sự an toàn tuyệt đối.

Chính vì vậy, định hướng của Bộ Chính trị tại Kết luận số 17 về việc chuyển từ tư duy "an toàn tuyệt đối" sang "chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát" không phải là một khẩu hiệu suông, mà là một cuộc đại thay đổi mang tính thực tế cao vào đúng căn bệnh trầm kha của bộ máy.

👉Gỡ bỏ tâm lý "sợ sai" để dòng vốn luân chuyển

Thực tế thời gian qua cho thấy, tư duy "yêu cầu an toàn tuyệt đối" đã sinh ra căn bệnh đùn đẩy, sợ trách nhiệm, sợ sai của một bộ phận cán bộ công chức. Khi hệ thống pháp luật chồng chéo và đòi hỏi sự hoàn hảo không tì vết, người thực thi chọn cách an toàn nhất là: Không làm gì cả, hoặc đẩy hồ sơ lên cấp cao hơn. Hậu quả là các dự án đầu tư công hàng nghìn tỷ đồng dậm chân tại chỗ, doanh nghiệp mòn mỏi chờ giấy phép.

Việc Đảng và Nhà nước chính thức xác lập tư duy "chấp nhận rủi ro" sẽ là liều thuốc giải quan trọng. Nó phát đi một tín hiệu bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Khi cán bộ không còn bị trói buộc bởi nỗi sợ hãi rủi ro pháp lý trong những tình huống luật chưa quy định rõ, các quyết định hành chính sẽ được ban hành nhanh hơn. Vốn đầu tư công và tư nhân theo đó mới có thể bơm vào nền kinh tế một cách thực chất.

👉Cơ chế Sandbox: Lời giải thực tế cho kinh tế số

Trong kỷ nguyên của Trí tuệ Nhân tạo (AI), Fintech, hay kinh tế chia sẻ, các mô hình kinh doanh luôn chạy nhanh hơn pháp luật từ 3 đến 5 năm. Tư duy "không quản được thì cấm" trước đây đã khiến Việt Nam bỏ lỡ không ít cơ hội, buộc nhiều startup công nghệ gốc Việt phải chạy sang Singapore hay Mỹ để tìm kiếm một môi trường pháp lý mở hơn.

Chủ trương "luật hóa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát" (Sandbox) chính là một công cụ kinh tế cực kỳ thực dụng. Sandbox khoanh vùng một không gian hẹp (về quy mô, thời gian, khách hàng) để doanh nghiệp tự do thử nghiệm các dịch vụ chưa từng có tiền lệ. Nếu rủi ro xảy ra, hậu quả được giới hạn và kiểm soát. Nếu thành công, Nhà nước có ngay dữ liệu thực tế để xây dựng luật. Cơ chế này trực tiếp giữ lại chất xám, thu hút quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital) và tạo ra những doanh nghiệp tỷ đô ngay trên sân nhà, thay vì chỉ là thị trường tiêu thụ công nghệ của nước ngoài.

👉Cắt giảm chi phí tuân thủ: Bước đệm để tăng trưởng thực chất

Mục tiêu "xóa bỏ cơ chế xin - cho", triệt để cắt giảm điều kiện kinh doanh mang lại một giá trị có thể đong đếm được bằng tiền: Giảm chi phí tuân thủ và chi phí bôi trơn cho doanh nghiệp.

Một nền kinh tế muốn đạt mức tăng trưởng "2 con số" không thể dựa vào một môi trường kinh doanh mà ở đó, thời gian đi xin giấy phép dài hơn thời gian xây dựng nhà máy. Đặt pháp luật vào vai trò "phục vụ, kiến tạo" nghĩa là chuyển gánh nặng chứng minh sự hợp chuẩn từ phía doanh nghiệp sang năng lực hậu kiểm của cơ quan nhà nước. Doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được hàng triệu giờ công và hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm để tái đầu tư vào sản xuất, trực tiếp đóng góp vào GDP.

👉Thách thức thực thi: Cần những "bàn tay sắt" nhạy bén

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế, chặng đường biến định hướng này thành hiện thực không hề dễ dàng. "Chấp nhận rủi ro có kiểm soát" đòi hỏi năng lực quản lý của Nhà nước phải cao hơn gấp nhiều lần so với việc đơn thuần ra lệnh cấm.

Nó đòi hỏi bộ máy phải có khả năng phân tích dữ liệu tốt để biết rủi ro nằm ở đâu, và quan trọng nhất: Phải phân định rạch ròi giữa sự rủi ro do tính chất đổi mới sáng tạo với những hành vi cố ý làm trái để tham nhũng, lợi ích nhóm. Sự minh bạch trong kiểm soát quyền lực chính là "cái phanh" an toàn để nền kinh tế không đi chệch hướng khi tăng tốc.

Sự kỳ vọng vào kinh tế Việt Nam giai đoạn tới không đến từ những phép màu, mà đến từ việc chúng ta dám nhìn thẳng vào những lực cản của chính mình để thay đổi. Khi pháp luật không còn là một hệ thống rào chắn phòng thủ mà trở thành hạ tầng kiến tạo, rủi ro sẽ được chuyển hóa thành cơ hội. Đó là cơ sở thực tế, vững chắc nhất để tin rằng Việt Nam sẽ kiến tạo được một chu kỳ tăng trưởng mới, hiệu quả và bứt phá hơn trong thập kỷ tới. - KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH.