#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Kinh tế Việt "chới với" giữa bẫy thu nhập trung bình

Dù đang nỗ lực cơ cấu lại nền kinh tế (2021-2025), Việt Nam vẫn đối mặt với những thách thức lớn: các thị trường phát triển thiếu đồng bộ, chiều sâu hạn chế và mô hình tăng trưởng chuyển đổi quá chậm. Hệ quả là nguy cơ "mắc kẹt" trong bẫy thu nhập trung bình ngày càng hiện hữu.

Chiều 20/10, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã trình bày trước Quốc hội báo cáo đánh giá 5 năm thực hiện Nghị quyết số 31 về Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025, trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động "chưa từng có tiền lệ".

Mục tiêu hụt hơi: Năng suất lao động và khoa học công nghệ khó hoàn thành

Theo báo cáo, trong 27 chỉ tiêu của Nghị quyết 31, chỉ có 10/23 chỉ tiêu (có thông tin đánh giá) là khả năng hoàn thành. Đáng lo ngại, 9 chỉ tiêu khó hoàn thành và 4 chỉ tiêu dự kiến không hoàn thành tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi như tăng năng suất lao động, số lượng doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, cùng tỉ trọng chi cho khoa học và công nghệ.

Về mặt tích cực, Chính phủ đã đẩy mạnh cải cách thể chế đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc để thúc đẩy giải ngân vốn, qua đó hỗ trợ phục hồi tăng trưởng. Việc cơ cấu lại ngân sách nhà nước được thực hiện theo hướng tăng cường vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương và hoàn thiện chính sách thuế để mở rộng cơ sở thu.

Trọng tâm xử lý nợ xấu và tổ chức tín dụng yếu kém

Trong lĩnh vực doanh nghiệp nhà nước, trọng tâm là hoàn thiện cơ chế pháp lý nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa, thoái vốn, hướng tới công khai minh bạch và tối đa hóa lợi ích nhà nước.

Đặc biệt, việc cơ cấu lại các tổ chức tín dụng được triển khai quyết liệt theo nguyên tắc thị trường, tập trung vào việc xử lý các tổ chức yếu kém để đảm bảo ổn định hoạt động. Mục tiêu là hoàn thiện và triển khai phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021-2025, đồng thời nâng cao chất lượng tín dụng để ngăn ngừa nợ xấu mới phát sinh.

Mô hình tăng trưởng chậm chuyển đổi, nợ xấu dồn vào bất động sản

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế - Tài chính, do ông Phan Văn Mãi trình bày, đồng tình rằng quá trình cơ cấu lại đang có chuyển biến thực chất hơn. Tuy nhiên, Ủy ban cảnh báo về nguy cơ lớn nhất: mô hình tăng trưởng chậm chuyển đổi, vẫn phụ thuộc chủ yếu vào vốn và lao động, trong khi các động lực bền vững như đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ đóng góp còn hạn chế. Điều này khiến Việt Nam đối mặt nguy cơ "mắc kẹt" trong bẫy thu nhập trung bình.

Chủ nhiệm Ủy ban nhấn mạnh: "Năng suất lao động cải thiện chậm, bình quân giai đoạn 2021-2025 chỉ đạt 5,24%/năm, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 6,5%".

Ngoài ra, thị trường tài chính, ngân hàng đối mặt rủi ro tiềm ẩn, với nợ xấu đang tập trung ở lĩnh vực bất động sản và xây dựng—những ngành có chu kỳ dài và khả năng phục hồi chậm. Năng lực nội tại của khu vực kinh tế tư nhân còn yếu, thiếu liên kết chuỗi giá trị, trong khi tiến độ cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước vẫn ì ạch, và hiệu ứng lan tỏa từ khu vực FDI chưa đạt kỳ vọng.