Kinh tế toàn cầu rung lắc trước phép thử mang tên Trung Đông

Cuộc xung đột rực lửa tại Trung Đông đã chính thức "ngấm" vào xương tủy của nền kinh tế toàn cầu. Các cuộc khảo sát doanh nghiệp mới nhất từ Mỹ đến Nhật Bản đồng loạt gióng lên hồi chuông cảnh báo: Giá năng lượng tăng vọt kết hợp với sự đứt gãy cung ứng vô thời hạn đang đẩy thế giới vào tình trạng "đình lạm" — tăng trưởng trì trệ đi kèm lạm phát phi mã.

Sự tăng vọt giá dầu, khí đốt và các sản phẩm liên quan khác có thể gây ra tác động kép đối với các nền kinh tế trên toàn thế giới, dẫn đến lạm phát gia tăng và kìm hãm tăng trưởng.

Xung đột Trung Đông đang chuyển từ rủi ro địa chính trị thành cú sốc kinh tế rõ nét. Giá dầu, khí đốt tăng mạnh cùng mức độ bất định cao đã bắt đầu làm suy yếu hoạt động sản xuất – kinh doanh trên phạm vi toàn cầu.

Các khảo sát doanh nghiệp tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản cho thấy một bức tranh đồng nhất: chi phí đầu vào leo thang, thời gian giao hàng kéo dài và kỳ vọng lạm phát tăng trở lại.

Cú sốc năng lượng đang tạo ra tác động kép — vừa đẩy giá cả đi lên, vừa kìm hãm tăng trưởng. Đây là kịch bản bất lợi nhất, buộc các nền kinh tế phải đánh đổi giữa kiểm soát lạm phát và duy trì đà phục hồi.

Hệ quả lan sang chính sách tiền tệ. Nhiều ngân hàng trung ương đứng trước áp lực phải thắt chặt trở lại, ngay cả khi tăng trưởng chưa đủ vững.

Đình lạm không còn là rủi ro xa

Tại khu vực đồng euro, tăng trưởng khu vực tư nhân gần như chững lại. Chỉ số PMI giảm về sát ngưỡng 50 điểm — ranh giới mong manh giữa mở rộng và suy giảm.

Niềm tin kinh doanh suy yếu tại các nền kinh tế lớn như Pháp, trong khi Đức cũng mất đà tăng trưởng. Những tín hiệu này đang gợi mở nguy cơ đình lạm — trạng thái kinh tế trì trệ đi kèm lạm phát cao.

Tại Mỹ, xu hướng không khác biệt. Hoạt động kinh doanh chậm lại trong bối cảnh chi phí năng lượng tăng, kéo theo lo ngại về việc làm và tiêu dùng.

Các nền kinh tế lớn khác cũng chịu áp lực tương tự. Anh ghi nhận chi phí sản xuất tăng mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, còn Nhật Bản chứng kiến tốc độ mở rộng kinh tế chậm lại.

Ở các nền kinh tế mới nổi, tác động càng rõ rệt. Những quốc gia phụ thuộc nhập khẩu năng lượng phải đối mặt với chi phí đầu vào leo thang và biên lợi nhuận bị bào mòn, buộc doanh nghiệp chuyển gánh nặng sang người tiêu dùng.

Chưa suy thoái, nhưng rủi ro tăng dần

Dù vậy, phần lớn chuyên gia vẫn cho rằng kinh tế toàn cầu chưa rơi vào suy thoái toàn diện. Tuy nhiên, mức độ rủi ro đang gia tăng theo thời gian, đặc biệt nếu xung đột kéo dài và nguồn cung năng lượng tiếp tục bị gián đoạn.

Kịch bản kinh tế phụ thuộc lớn vào hai biến số: thời gian xung đột và diễn biến giá năng lượng. Nếu căng thẳng hạ nhiệt, tác động có thể chỉ mang tính ngắn hạn. Ngược lại, một cú sốc kéo dài có thể để lại hệ lụy sâu hơn.

Đáng lo ngại, thiệt hại đối với hạ tầng năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh đang khiến nguy cơ gián đoạn nguồn cung trở nên hiện hữu hơn, kéo dài ảnh hưởng vượt xa giai đoạn trước mắt.

Các tổ chức quốc tế cảnh báo còn quá sớm để định lượng đầy đủ tác động, nhưng rủi ro suy giảm của kinh tế toàn cầu đã tăng lên đáng kể.