Kinh doanh vàng: Những quy định mới doanh nghiệp và người dân cần biết

Ngày 16/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 232/2025/NĐ-CP. Theo đó, Nghị định 390 đưa ra nhiều thay đổi đáng chú ý vừa tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ, vừa tăng cường tính minh bạch của các giao dịch trên thị trường.

Vàng trang sức, mỹ nghệ không còn là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Theo khoản 3 Điều 1 Nghị định 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 7 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP như sau: “Hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ không phải là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ có trách nhiệm tuân thủ quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng, chống rửa tiền và pháp luật khác có liên quan”.

Quy định này cần được hiểu chính xác về phạm vi áp dụng, không phải tất cả hoạt động kinh doanh vàng đều được loại bỏ điều kiện kinh doanh. Theo khoản 2 Điều 1 Nghị định 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 6 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP tiếp tục xác định hoạt động sản xuất vàng miếng và kinh doanh mua, bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cấp giấy phép tương ứng. Như vậy, việc nới lỏng điều kiện kinh doanh chỉ áp dụng đối với vàng trang sức, mỹ nghệ; hoạt động sản xuất và kinh doanh vàng miếng vẫn thuộc cơ chế quản lý riêng.

Sự thay đổi này có ý nghĩa trực tiếp đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân đang hoạt động trong lĩnh vực chế tác, gia công, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ. Cụ thể, khoản 2 Điều 7 Nghị định 390/2026/NĐ-CP quy định giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do NHNN cấp trước ngày Nghị định này có hiệu lực không còn là điều kiện để tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.

Mua, bán vàng từ 05 triệu đồng trong ngày phải thanh toán không dùng tiền mặt

Bên cạnh việc nới lỏng điều kiện kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ, Nghị định 390/2026/NĐ-CP cũng đặt ra yêu cầu mới về phương thức thanh toán trong giao dịch vàng. Theo khoản 4 Điều 1 Nghị định 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 10 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP như sau: Việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 05 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt.

Vì vậy, các cơ sở kinh doanh vàng cần xây dựng quy trình theo dõi, đối chiếu giao dịch phù hợp, đồng thời hướng dẫn khách hàng thực hiện đúng phương thức thanh toán.

Điều chỉnh điều kiện nhập khẩu vàng nguyên liệu và tăng cường quản lý dữ liệu giao dịch

Theo khoản 1 Điều 2 Nghị định 390/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ và có hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với nước ngoài được NHNN xem xét cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để thực hiện hợp đồng gia công và xuất khẩu sản phẩm gia công, khi nhu cầu nhập khẩu vàng nguyên liệu phù hợp với hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với nước ngoài.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, khoản 2 Điều 2 Nghị định 390/2026/NĐ-CP sửa đổi khoản 5 Điều 14 Nghị định 24/2012/NĐ-CP, quy định việc cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hằng năm căn cứ vào năng lực sản xuất, tình hình thực hiện hợp đồng gia công hoặc hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ và báo cáo tình hình xuất khẩu của năm trước, nếu có, khi đáp ứng điều kiện: Doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam, có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ và nhu cầu nhập khẩu vàng nguyên liệu phù hợp với hợp đồng gia công hoặc hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ.

Như vậy, việc vàng trang sức, mỹ nghệ không còn là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được tự do nhập khẩu mọi loại vàng nguyên liệu mà không cần đáp ứng quy định chuyên ngành. Đối với các trường hợp nhập khẩu thuộc diện cấp phép, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ tục và đáp ứng các yêu cầu theo quy định tương ứng.

Tăng cường trách nhiệm báo cáo và quản lý chất lượng vàng

Điều 5 Nghị định 390/2026/NĐ-CP sửa đổi Điều 20 Nghị định 24/2012/NĐ-CP về chế độ báo cáo, theo đó các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh vàng phải thực hiện báo cáo tình hình sản xuất, mua, bán vàng miếng; xuất khẩu, nhập khẩu vàng; mua, bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; thực hiện hợp đồng gia công, hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ đối với trường hợp được cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu và tình hình bán vàng nguyên liệu nhập khẩu theo quy định.

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 3 Nghị định 390/2026/NĐ-CP sửa đổi khoản 5 Điều 16 Nghị định 24/2012/NĐ-CP quy định NHNN thực hiện thanh tra, kiểm tra trong phạm vi quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh vàng đối với hoạt động sản xuất vàng miếng, kinh doanh mua, bán vàng miếng, xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu, việc chấp hành quy định về cấp phép, hạn mức, báo cáo, mua, bán, sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu và hoạt động kinh doanh vàng.

Các quy định này cho thấy việc đơn giản hóa điều kiện kinh doanh không làm giảm yêu cầu bảo đảm chất lượng sản phẩm, tính chính xác của thông tin và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp. Ngược lại, các chủ thể kinh doanh cần chủ động hoàn thiện quy trình nội bộ để đáp ứng nghĩa vụ báo cáo, lưu trữ dữ liệu và tuân thủ những quy định liên quan đến chất lượng, đo lường, hóa đơn, chứng từ và thuế.

Doanh nghiệp và người dân cần lưu ý gì khi áp dụng quy định mới?

Đối với doanh nghiệp sản xuất, gia công và mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ, cần rà soát hồ sơ pháp lý, quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ thuế để bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định có liên quan. Đối với doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng, cần tiếp tục duy trì giấy phép tương ứng và thực hiện đúng các yêu cầu quản lý chuyên ngành. Đối với các chủ thể nhập khẩu vàng nguyên liệu, việc xác định đúng trường hợp cấp phép, mục đích nhập khẩu và yêu cầu báo cáo cần đặc biệt lưu ý.

Người dân khi mua, bán vàng cần ghi nhớ mốc giá trị từ 05 triệu đồng trong ngày trở lên để chủ động sử dụng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt. Việc chuẩn bị phương thức thanh toán phù hợp và lưu giữ chứng từ sẽ giúp giao dịch thuận lợi, minh bạch hơn. Đồng thời, người mua cần tiếp tục quan tâm đến chất lượng, thông tin sản phẩm, hóa đơn và chứng từ giao dịch để bảo vệ quyền lợi của mình. Việc nắm rõ các quy định pháp luật sẽ giúp doanh nghiệp và người dân thực hiện đúng, hạn chế rủi ro pháp lý trong hoạt động kinh doanh và giao dịch vàng.