Kiến nghị thí điểm trả lương bằng tài sản mã hóa

Ngày 26/11, Trường ĐH Luật TP.HCM phối hợp với Tổ chức Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) tổ chức hội thảo quốc tế với chủ đề “Khung pháp lý và chính sách thúc đẩy phát triển việc làm thỏa đáng tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số”. Hội thảo tập trung trao đổi về khung pháp lý, chính sách bảo vệ người lao động, và các giải pháp thích ứng với xu hướng lao động số hóa.

Khung pháp lý trong bối cảnh chuyển đổi số

PGS-TS Nguyễn Hữu Chí (Trường ĐH Luật Hà Nội) trình bày tham luận về khung pháp lý phát triển việc làm trong bối cảnh chuyển đổi số, định nghĩa đây là tổng thể các quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách và thiết chế pháp lý nhằm điều chỉnh các quan hệ lao động, việc làm gắn với ứng dụng công nghệ số, bảo đảm quyền lợi và thích ứng của người lao động.

PGS-TS Chí cho rằng, Việt Nam cần hoàn thiện thể chế pháp lý về chuyển đổi số, sớm ban hành Luật Chuyển đổi số, nâng cao năng lực cơ quan nhà nước và các chủ thể liên quan. Đặc biệt, ông nhấn mạnh cần thí điểm mô hình chính sách thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), trong đó một trong những gợi ý là trả lương bằng tài sản mã hóa.

Hiện tại, Bộ luật Lao động quy định tiền lương phải trả bằng tiền đồng Việt Nam (trong một số trường hợp bằng USD), nhưng thực tế một số công ty công nghệ đã trả lương bằng tiền ảo. Việc áp dụng sandbox sẽ giúp đánh giá tác động pháp lý, kinh tế, và phản ứng của thị trường trước khi mở rộng chính sách.

Tác động chuyển đổi số đến thị trường lao động

TS Lê Thị Thúy Hương (Trường ĐH Luật TP.HCM) trình bày về chính sách lao động tại các quốc gia đi đầu trong chuyển đổi số. Bà cho rằng sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong cấu trúc thị trường lao động, thúc đẩy tự động hóa, xuất hiện việc làm mới, song cũng làm gia tăng rủi ro và bất bình đẳng thu nhập.

Chuyển đổi số làm quan hệ lao động trở nên mờ nhạt, gia tăng tính bấp bênh của việc làm, đòi hỏi chính sách lao động linh hoạt và hệ thống an sinh xã hội thích ứng.

Gợi ý chính sách cho Việt Nam

Các chuyên gia đề xuất:

Đào tạo kỹ năng số và kỹ năng mềm: Tích hợp lập trình cơ bản, phân tích dữ liệu, tư duy phản biện, làm việc nhóm vào chương trình đào tạo, đồng thời thể chế hóa chính sách học tập suốt đời.
Hệ thống an sinh xã hội linh hoạt: Thừa nhận lao động nền tảng, cho phép đóng góp an sinh xã hội linh hoạt dựa trên thu nhập thực tế, triển khai bảo hiểm thất nghiệp, tai nạn lao động, hưu trí cho người lao động nền tảng.
Hoàn thiện khung pháp lý cho lao động nền tảng: Sửa đổi Bộ luật Lao động và các văn bản liên quan, đảm bảo minh bạch, công bằng trong quản lý số, quy định rõ trách nhiệm các thuật toán trong quản lý người lao động.

PGS-TS Chí nhấn mạnh: “Việc thí điểm trả lương bằng tài sản mã hóa trong sandbox là bước đi cần thiết, giúp đánh giá chính sách và pháp luật trước khi áp dụng rộng rãi, đồng thời mở ra cơ hội cho Việt Nam bắt kịp xu hướng lao động số hóa toàn cầu.”

Hội thảo kết thúc với kỳ vọng xây dựng được khung pháp lý và chính sách thích ứng, bảo vệ quyền lợi người lao động, đồng thời thúc đẩy phát triển việc làm bền vững trong kỷ nguyên số.