MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Khi “Giá Rẻ” Trở Thành Bản Án Tử Cho Kinh Tế Trung Quốc

1. Khởi Đầu Của Phép Màu Kinh Tế Trung Quốc

Phép màu kinh tế Trung Quốc khởi nguồn từ cuộc cải cách cuối thập niên 1970, khi tư duy “làm giàu là chính đáng” được cổ vũ và đất nước mở cửa đón vốn đầu tư nước ngoài. Những đặc khu kinh tế đầu tiên biến các vùng ven biển nghèo thành trung tâm sản xuất sôi động, nơi hàng triệu lao động đổ về các nhà máy để phục vụ công cuộc công nghiệp hóa.

Nhờ quy mô dân số lớn, chi phí thấp và sự linh hoạt trong điều hành, Trung Quốc nhanh chóng trở thành công xưởng của thế giới. Hàng hóa nước này tràn ngập toàn cầu, từ áo quần, đồ chơi đến linh kiện điện tử. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng nhanh là nền tảng dễ tổn thương: hệ thống kinh tế phụ thuộc vào sản xuất giá rẻ, sản lượng lớn và yêu cầu phải tăng trưởng liên tục để duy trì ổn định xã hội.

2. Logic Chiến Lược Của Trung Quốc Và Rủi Ro

Động lực cốt lõi của mô hình tăng trưởng Trung Quốc nằm ở hiệu suất. Các địa phương được đánh giá dựa trên sản lượng và việc làm, buộc các nhà máy phải hoạt động liên tục, bất chấp biên lợi nhuận suy giảm. Cạnh tranh không còn xoay quanh đổi mới mà chuyển sang ai giảm giá nhanh hơn.

Trong bối cảnh đó, nhiều ngành công nghiệp rơi vào vòng xoáy sản xuất quá mức. Những lĩnh vực được kỳ vọng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn – như xe điện, pin mặt trời hay năng lượng tái tạo – lại trở thành chiến trường của cuộc chiến giá rẻ. Không ít doanh nghiệp chấp nhận bán dưới giá vốn chỉ để duy trì thị phần, trong khi lợi nhuận toàn hệ thống sụt giảm mạnh.

Rủi ro lớn nhất là nền kinh tế bị khóa vào cơ chế không thể dừng lại. Nếu nhà máy giảm sản lượng, việc làm bị ảnh hưởng, nợ xấu tăng lên và ổn định xã hội chịu áp lực. Chính trị buộc kinh tế tiếp tục vận hành dù mô hình này không còn bền vững.

3. Bài Học Lịch Sử Và Chiến Lược

Lịch sử từng chứng kiến nhiều nền kinh tế rơi vào cái bẫy tương tự: Anh trong thời kỳ công nghiệp hóa, Nhật Bản thập niên 1980 hay La Mã cổ đại. Khi một nền kinh tế quá phụ thuộc vào sản lượng và hiệu suất, khi cạnh tranh dẫn đến mức giá thấp hơn chi phí, hệ thống sẽ tự bào mòn nền tảng của chính nó.

Trung Quốc đang đi trên con đường này nhưng với quy mô vô cùng lớn. Dù chính phủ trung ương nói nhiều đến “tái cân bằng” – chuyển sang tăng trưởng dựa trên tiêu dùng và đổi mới – nhưng những địa phương chịu áp lực việc làm vẫn tiếp tục mở rộng nhà máy. Nghịch lý xuất hiện: chính sách muốn giảm tốc nhưng hệ thống vận hành lại buộc phải tăng tốc.

Điều đó khiến nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào trợ cấp, tín dụng rẻ và sự hỗ trợ từ nhà nước. Khi cạnh tranh dựa trên giá rẻ thay thế cho sáng tạo, động lực cải tiến bị suy yếu và chất lượng tăng trưởng xấu đi.

4. Kết Thúc

Bản chất của “bẫy Trung Quốc” là một nền kinh tế đã tối ưu hóa đến mức không thể tự điều chỉnh. Khi tất cả cùng chạy đua giảm giá, mọi ngành đều trở nên quá rẻ để tồn tại bền vững. Khi sản xuất trở thành mục tiêu thay vì lợi nhuận, tăng trưởng không còn tạo ra của cải mà chỉ tái chế sự kiệt quệ.

Điều nguy hiểm nhất không phải là thiếu nhu cầu, mà là mất đi mục đích. Trung Quốc từng làm giàu bằng việc cung cấp hàng hóa giá rẻ cho thế giới, nhưng giờ chính chiến lược đó đang trở thành lực cản lớn nhất đối với tương lai của nền kinh tế.

Câu hỏi đặt ra không phải Trung Quốc có thể sản xuất bao nhiêu, mà liệu họ có dám từ bỏ triết lý “càng rẻ càng thắng” để xây dựng một mô hình tăng trưởng cân bằng và bền vững hơn hay không. Bởi trong cuộc chạy đua hiệu suất, không phải ai chạy nhanh nhất sẽ thắng, mà là ai còn đủ sức đứng vững đến cuối cùng.