Iran "tìm đường" thoát khỏi đồng USD?

Đề xuất phi USD hóa được đưa ra khi Washington chuẩn bị áp dụng các biện pháp trừng phạt tài chính mới, làm gia tăng nhu cầu của Iran trong việc giảm phụ thuộc vào hệ thống tài chính do USD chi phối.

Phát biểu tại một diễn đàn kinh tế ở Baghdad, Iraq, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng các quốc gia cần giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và chuyển sang sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán cũng như thương mại.

Theo ông Ghalibaf, việc Mỹ duy trì ảnh hưởng lớn trong hệ thống kinh tế toàn cầu không còn phản ánh đầy đủ những thay đổi địa chính trị hiện nay. Iran cho rằng các quốc gia cần tận dụng xu hướng này để xây dựng những phương thức thương mại ít phụ thuộc hơn vào đồng USD.

Động thái của Tehran mang ý nghĩa kinh tế đáng chú ý trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị áp dụng các biện pháp trừng phạt tài chính mới đối với Iran. Khi phần lớn thương mại quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hóa và năng lượng, vẫn gắn với USD, khả năng tiếp cận hệ thống thanh toán quốc tế trở thành một trong những điểm chịu tác động mạnh khi trừng phạt được mở rộng.

Với Iran, thúc đẩy thanh toán bằng nội tệ có thể giúp giảm một phần nhu cầu sử dụng USD trong giao dịch song phương. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào khả năng các đối tác chấp nhận đồng rial Iran, cơ chế chuyển đổi ngoại tệ và mức độ phát triển của hệ thống thanh toán thay thế.

Tác động rộng hơn nằm ở thị trường hàng hóa. Iran là một nhà sản xuất dầu lớn, vì vậy bất kỳ nỗ lực nào nhằm thay đổi phương thức thanh toán dầu và hàng hóa của Tehran đều có thể tạo thêm động lực cho xu hướng đa dạng hóa tiền tệ trong thương mại năng lượng.

Dù vậy, USD vẫn giữ vị trí trung tâm trong thương mại và tài chính quốc tế. Việc chuyển sang các đồng tiền khác không chỉ là vấn đề chính sách mà còn liên quan đến thanh khoản, khả năng chuyển đổi, độ ổn định của đồng tiền và mạng lưới thanh toán.

Trong bối cảnh đó, lời kêu gọi của Iran có thể được xem là một phần trong chiến lược giảm tác động của trừng phạt, thay vì ngay lập tức tạo ra sự thay đổi lớn đối với hệ thống tiền tệ toàn cầu.

Đối với doanh nghiệp, xu hướng này đáng chú ý ở các ngành dầu khí, xuất nhập khẩu, ngân hàng và logistics, khi phương thức thanh toán và biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí giao dịch xuyên biên giới.