Iran thách thức hạm đội Mỹ, châm ngòi cuộc chiến dầu mỏ?
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 20/11 tuyên bố nước này quyết tâm phá vòng phong tỏa của Mỹ, giữa lúc xuất hiện dấu hiệu Tehran chuẩn bị nối lại xuất khẩu dầu đường biển. Nếu thành công, đây sẽ là chuyến xuất khẩu dầu thô đầu tiên bằng đường biển của Iran kể từ giữa tháng 7.
Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang bước sang giai đoạn căng thẳng mới khi Tehran phát tín hiệu muốn phá vỡ vòng phong tỏa hàng hải. Ngày 20/11, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này sẽ tìm mọi cách để nối lại xuất khẩu dầu, đồng thời tiếp tục theo đuổi đàm phán với Washington.
Theo thông tin được công bố, hơn 14 tàu chở dầu Iran đã tập trung gần đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu chủ chốt của nước này. Một số tàu được cho là đã tắt thiết bị định vị. Tuy nhiên, Tehran chưa chính thức xác nhận kế hoạch điều đoàn tàu vượt phong tỏa.
Trước đó, truyền thông Iran liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đề xuất đưa một đoàn tàu dầu công khai vượt vòng vây Mỹ. Tehran đồng thời cảnh báo có thể tấn công các cơ sở năng lượng tại UAE, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait, Oman và Bahrain nếu tàu dầu bị ngăn chặn.
Áp lực hàng tỷ USD buộc Iran phải hành động
Theo số liệu Reuters dẫn từ Kpler và Vortexa, Iran từng xuất khẩu khoảng 2 triệu thùng dầu thô và khí ngưng tụ mỗi ngày trong tháng 3/2026. Tuy nhiên, đến tháng 9, Kpler không ghi nhận hoạt động xuất khẩu dầu nào của nước này.
Sản lượng dầu Iran đã giảm xuống khoảng 1,8 triệu thùng/ngày, bằng một nửa so với trước chiến tranh. Theo ông Homayoun Falakshahi, chuyên gia của Kpler, Iran có thể nhận những khoản thanh toán cuối cùng từ các lô dầu trước đây vào giữa tháng 12. Sau thời điểm này, nước này đối mặt nguy cơ mất 3-6 tỷ USD mỗi tháng.
Áp lực kinh tế ngày càng lớn khiến việc khôi phục xuất khẩu dầu trở thành ưu tiên sống còn của Tehran.
Mỹ đang mở rộng phong tỏa sang cả hoạt động chuyển dầu giữa các tàu trên biển. CENTCOM cảnh báo những tàu vi phạm có thể bị chặn, kiểm tra, chuyển hướng hoặc bắt giữ. Theo thông tin được công bố, lực lượng Mỹ đã buộc 150 tàu thương mại chuyển hướng và vô hiệu hóa 5 tàu kể từ tháng 6.
Vấn đề đáng lo ngại nằm ở nguy cơ xung đột lan rộng sang các cơ sở năng lượng vùng Vịnh. Eo biển Hormuz vốn là tuyến vận tải chiến lược, nơi khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng giao dịch toàn cầu đi qua trước chiến tranh.
Nếu hoạt động hàng hải tiếp tục bị gián đoạn, giá dầu, cước vận tải biển và phí bảo hiểm tàu chở dầu có thể chịu sức ép tăng. Các nhà máy lọc dầu châu Á, doanh nghiệp hóa dầu, hàng không và vận tải sẽ đối diện nguy cơ chi phí đầu vào leo thang.
Đối với các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, cú sốc dầu mỏ còn có thể lan sang lạm phát, cán cân thương mại và chi phí sản xuất.
Iran có thể tìm cách phá vòng vây, nhưng một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp với Mỹ cũng tiềm ẩn cái giá rất lớn. Thị trường hiện đứng trước câu hỏi: Liệu đoàn tàu dầu có thể mở lại dòng chảy xuất khẩu, hay trở thành ngòi nổ cho một cuộc khủng hoảng năng lượng mới?
Kết nối truyền thông
cùng 24HMONEY ?
Liên hệ tư vấn ngay
Bạn muốn trở thành
VIP/Pro ?
Đăng ký ngay
