Iran sẽ trụ được bao lâu nếu dầu không thể ra biển?

Nếu chiến dịch phong tỏa eo biển Hormuz của Hải quân Mỹ thành công, ngành dầu khí Iran sẽ rơi vào trạng thái "ngưng trệ cơ học" chỉ trong vòng 2 tuần tới. Với các kho chứa đang đầy lên nhanh chóng, Tehran đang đứng trước một lựa chọn khắc nghiệt: Cắt giảm sản lượng khẩn cấp hoặc đối mặt với sự sụp đổ hệ thống hạ tầng năng lượng.

Dữ liệu vệ tinh cho thấy các bể chứa của Iran đã lấp đầy hơn 51%. Ở mức xuất khẩu 1,8 triệu thùng/ngày, "chiếc bình oxy" dự phòng của nước này đang cạn kiệt nhanh hơn bao giờ hết trước khi chạm mốc tồn kho kỷ lục.

Iran sẽ trụ được bao lâu nếu dầu không thể ra biển?

Nguy cơ gián đoạn xuất khẩu đang đẩy ngành dầu mỏ Iran vào thế phải tính từng ngày. Nếu lực lượng Mỹ kiểm soát hiệu quả eo biển Hormuz, Tehran có thể buộc phải cắt giảm sản lượng chỉ trong vòng vài tuần.

Dữ liệu vệ tinh cho thấy các bể chứa dầu thô của Iran hiện đã lấp hơn một nửa. Với tốc độ xuất khẩu khoảng 1,8 triệu thùng/ngày, phần dung lượng còn lại chỉ đủ “chịu tải” trong khoảng hơn hai tuần trước khi chạm ngưỡng tồn kho cao nhất từng ghi nhận thời kỳ dịch bệnh.

Tuy nhiên, Iran khó chờ đến khi kho đầy mới giảm sản lượng. Kinh nghiệm ứng phó trừng phạt nhiều năm buộc nước này phải hành động sớm hơn để tránh rủi ro kỹ thuật tại các mỏ. Các chuyên gia ước tính nếu xuất khẩu bị chặn hoàn toàn, Iran có thể duy trì bơm dầu thêm 10–15 ngày trước khi buộc phải hạ công suất.

Để kéo dài thời gian, Tehran tận dụng tối đa “kho nổi” – các siêu tàu chở dầu neo ngoài khơi. Mỗi ngày, 1–2 tàu có thể được nạp đầy tại đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu chủ lực. Đây là cách giúp trì hoãn áp lực tồn kho trên đất liền.

Dù vậy, giải pháp này chỉ mang tính tạm thời. Một khi dòng chảy xuất khẩu bị khóa chặt, áp lực sẽ dồn ngược về hệ thống sản xuất. Trong ngành dầu, việc giảm sản lượng có kiểm soát luôn được ưu tiên hơn việc buộc phải đóng giếng đột ngột – vốn có thể gây tổn hại lâu dài đến tầng chứa.

Ở chiều ngược lại, Iran vẫn còn một “vùng đệm” nhất định. Khoảng một nửa sản lượng, tương đương 3,6 triệu thùng/ngày, được tiêu thụ trong nước. Ngoài ra, lượng dầu tồn trữ trên biển ước tính lên tới 150 triệu thùng, đủ để duy trì xuất khẩu thêm vài tuần nếu tìm được lối đi.

Trong thời gian qua, Tehran vẫn duy trì hoạt động bán dầu bất chấp xung đột kéo dài. Thậm chí, doanh thu còn tăng mạnh khi các lệnh hạn chế được nới lỏng tạm thời để ổn định thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, “khoảng thở” này dự kiến khép lại khi các miễn trừ sắp hết hiệu lực.

Một biến số khác nằm ở khả năng thực thi phong tỏa. Giới phân tích cho rằng việc chặn hoàn toàn dòng dầu Iran không đơn giản. Tehran có lịch sử phản ứng mạnh với các nỗ lực kiểm soát tàu chở dầu, đồng thời có thể mở rộng sức ép sang các tuyến vận tải khác, đặc biệt là khu vực Biển Đỏ.

Kịch bản trả đũa không bị loại trừ. Nếu xuất khẩu bị bóp nghẹt, Iran có thể gia tăng các biện pháp gây gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng trong khu vực. Khi đó, bài toán không còn là riêng của Tehran, mà lan rộng ra toàn bộ thị trường dầu toàn cầu.

Cuộc đối đầu hiện tại vì thế không chỉ là câu chuyện phong tỏa hay không, mà là cuộc thử sức về sức bền. Trong ván cược này, thời gian và khả năng thích nghi sẽ quyết định bên nào buộc phải xuống thang trước.