Iran quyết không đầu hàng trước sức ép cực đại từ Mỹ

Dù hứng chịu tổn thất nặng nề sau chuỗi đòn đánh hiệp đồng từ Mỹ và Israel, Iran vẫn chọn thái độ không khoan nhượng. Tehran không chỉ đang chiến đấu để sinh tồn, mà còn tham vọng tái định hình một trật tự khu vực mới, nơi sự ổn định của thế giới phải gắn liền với sự an nguy của họ.

Trong ba tuần hứng chịu các đòn tấn công liên tiếp từ Mỹ và Israel, Iran tổn thất nặng nề cả về nhân sự cấp cao, cơ sở hạ tầng lẫn kinh tế. Tuy nhiên, thay vì xuống thang, Tehran lại phát tín hiệu sẵn sàng kéo dài cuộc chiến.

Người dân tụ họp tại lễ tang Thư ký Hội đồng An ninh Quốc Ali Larijani ở Tehran ngày 18/3.

Bất chấp lời kêu gọi “đầu hàng vô điều kiện” từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, Iran đưa ra loạt yêu cầu lớn: tái thiết lập hiện trạng khu vực, bồi thường chiến tranh và điều chỉnh quan hệ giữa Mỹ với các nước Arab vùng Vịnh.

Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa nếu đảm bảo xung đột không tái diễn. Theo ông, Iran sẽ tiếp tục chiến đấu cho đến khi đối phương phải “trả giá” và các điều kiện an ninh – chính trị mới được thiết lập.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi cũng đề xuất một “giao thức mới” cho eo biển Hormuz hậu xung đột, trong đó việc lưu thông hàng hải phải tuân theo các điều kiện có lợi cho Iran. Giới phân tích nhận định Tehran thậm chí có thể yêu cầu giải tỏa tài sản bị phong tỏa hoặc áp phí với các quốc gia sử dụng tuyến hàng hải chiến lược này.

Iran rõ ràng không muốn mọi thứ quay lại như trước.

Đặt cược vào “ngày hôm sau”

Sau hơn hai thập niên căng thẳng, Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công cuối tháng 2, làm suy yếu nghiêm trọng bộ máy lãnh đạo và năng lực quân sự của Iran. Đáp lại, Tehran liên tục phóng tên lửa, UAV vào các mục tiêu liên quan đến Mỹ, đồng thời siết kiểm soát eo biển Hormuz.

Theo các chuyên gia, mục tiêu của Iran không nằm ở chiến thắng quân sự tức thì mà là định hình lại cục diện “ngày hôm sau”.

Iran muốn thoát thế bị cô lập, trở thành một phần không thể thiếu trong cân bằng khu vực, nơi sự ổn định của họ gắn chặt với an ninh vùng Vịnh và dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Dù phía Mỹ nhiều lần tuyên bố Iran đang suy yếu, thực tế cho thấy Tehran vẫn duy trì được khả năng phản công. Trong chiến lược của họ, chiến tranh bất đối xứng đóng vai trò trung tâm: không cần thắng nhanh, chỉ cần khiến đối phương không thể chịu đựng lâu dài.

Áp lực từ việc gián đoạn thương mại dầu mỏ và giá năng lượng leo thang chính là “đòn bẩy” mà Iran đang khai thác.

Hiện trường một vụ tấn công vào tòa nhà dân cư ở Tehran, Iran hôm 16/3. 

Thách thức trật tự do Mỹ dẫn dắt

Chuẩn bị cho kịch bản xung đột kéo dài, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã xây dựng mô hình tác chiến phân tán, đảm bảo khả năng duy trì chiến đấu ngay cả khi bị tấn công vào bộ chỉ huy.

Thế hệ chỉ huy mới nổi lên sau các đòn đánh của Mỹ và Israel được cho là có tư duy cứng rắn hơn, sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao để duy trì ảnh hưởng khu vực.

Iran cũng đang gắn lợi ích của mình với toàn bộ khu vực: nếu Tehran bất ổn, chuỗi cung ứng năng lượng và thương mại hàng hải toàn cầu cũng bị ảnh hưởng. Đây là cách họ biến mình thành “mắt xích không thể bỏ qua”.

Tuy nhiên, tham vọng này vấp phải sự phản đối mạnh từ các nước Arab vùng Vịnh. Nhiều quốc gia vẫn coi Iran là mối đe dọa dài hạn và tiếp tục củng cố quan hệ với Mỹ, thậm chí cả Israel. Một số nước tuyên bố sẵn sàng tham gia liên minh đảm bảo tự do hàng hải tại eo Hormuz.

Dù kết cục còn bỏ ngỏ, chiến lược của Iran đã lộ rõ: không tìm chiến thắng bằng sức mạnh thuần túy, mà dùng leo thang làm công cụ ép đối phương phải cân nhắc cái giá phải trả.

Với Tehran, mục tiêu không phải kết thúc nhanh cuộc chiến, mà là giành lại khả năng răn đe và vị thế chi phối trong khu vực.