Iran mất lợi thế ở Hormuz?

Sự can thiệp quân sự của Mỹ và đòn cân não kinh tế tại "yết hầu" năng lượng toàn cầu đang tái định hình rủi ro địa chính trị, tác động trực tiếp đến chi phí vận tải biển và thị trường dầu khí.

Theo Bloomberg, một quan chức Mỹ cho biết lưu lượng thương mại qua eo biển Hormuz đã phục hồi lên trên 10 triệu thùng dầu/ngày, trong khi khoảng 5 triệu thùng/ngày được vận chuyển qua các tuyến thay thế. Trước xung đột, khoảng 20 triệu thùng dầu và nhiên liệu/ngày, tương đương gần 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu, đi qua tuyến hàng hải này.

Washington cho rằng việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự và thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã giúp các hãng tàu khôi phục niềm tin, qua đó làm suy giảm khả năng Iran sử dụng Hormuz như một công cụ gây sức ép đối với thị trường năng lượng.

Dù vậy, Tehran vẫn khẳng định mong muốn duy trì quyền kiểm soát nhất định đối với eo biển và chưa chấp nhận các yêu cầu của Mỹ liên quan đến tự do hàng hải hay việc từ bỏ khả năng thu phí quá cảnh trong tương lai.

Giá dầu hạ nhiệt nhưng rủi ro chưa biến mất

Việc lưu lượng dầu phục hồi là tín hiệu tích cực đối với thị trường hàng hóa. Nếu đàm phán Mỹ - Iran tiếp tục tiến triển và Hormuz duy trì hoạt động bình thường, giá dầu Brent nhiều khả năng tiếp tục dao động trong vùng 70-75 USD/thùng thay vì quay lại vùng trên 90 USD/thùng như giai đoạn căng thẳng leo thang.

Trong kịch bản này, nhóm doanh nghiệp tiêu thụ nhiều nhiên liệu như hàng không, logistics, vận tải biển, hóa chất và nhựa sẽ giảm áp lực chi phí đầu vào.

Ở chiều ngược lại, giả định đàm phán đổ vỡ hoặc Iran tái siết hoạt động hàng hải, thị trường dầu có thể phản ứng rất nhanh bởi Hormuz vẫn là tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu nhất thế giới. Giá dầu khi đó có thể tăng mạnh trở lại, kéo theo áp lực lạm phát và chi phí sản xuất toàn cầu.

Nhóm ngành chịu ảnh hưởng

Diễn biến mới được đánh giá tích cực đối với nhóm hàng không, vận tải, logistics, nhựa, hóa chất và các doanh nghiệp tiêu thụ nhiều nhiên liệu nhờ kỳ vọng chi phí năng lượng ổn định hơn.

Trong khi đó, nhóm thượng nguồn dầu khí, doanh nghiệp khai thác dầu và các đơn vị dịch vụ dầu khí có thể không còn hưởng lợi từ kỳ vọng giá dầu tăng mạnh như thời điểm căng thẳng leo thang. Tuy nhiên, nếu giá dầu vẫn duy trì quanh vùng 70 USD/thùng, hoạt động đầu tư khai thác toàn cầu nhìn chung chưa chịu tác động đáng kể.

Đối với thị trường chứng khoán, việc rủi ro địa chính trị dịu bớt có thể cải thiện tâm lý nhà đầu tư. Tuy nhiên, triển vọng vẫn phụ thuộc vào kết quả đàm phán giữa Mỹ và Iran cũng như khả năng duy trì tự do hàng hải tại Hormuz trong những tuần tới.