Iran có thể khó bán hết dầu tồn kho ngay cả khi được gỡ trừng phạt, vì sao?

Ngay cả khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, Iran vẫn có thể đối mặt với bài toán khó trong việc tiêu thụ lượng dầu tồn kho khi nhu cầu từ Trung Quốc suy yếu, nguồn cung toàn cầu tăng mạnh và cạnh tranh trên thị trường ngày càng gay gắt.

Theo các nhà phân tích, trở ngại lớn nhất của Iran đến từ Trung Quốc – khách hàng mua dầu lớn nhất của nước này trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, nhu cầu nhập khẩu dầu của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang giảm đáng kể.

Ông Fereidun Fesharaki, Chủ tịch danh dự của FGE NexantECA, nhận định: "Trên thực tế, người Trung Quốc không tỏ ra hứng thú mua nhiều dầu từ bất kỳ ai."

Dữ liệu từ Wind Information cho thấy, trong tháng 5, lượng dầu thô Trung Quốc nhập khẩu chỉ đạt 7,82 triệu thùng/ngày, giảm 29% so với cùng kỳ năm trước, xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm 2018. Riêng lượng dầu nhập khẩu từ Iran trong tháng 6 cũng giảm hơn một nửa, còn khoảng 654.000 thùng/ngày, theo Bloomberg.

Trung Quốc đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng

Bên cạnh nhu cầu tiêu thụ suy yếu, Trung Quốc cũng đang tăng tốc quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Theo báo cáo của Viện Chính sách An ninh và Phát triển (Stockholm), xung đột tại Trung Đông đã thúc đẩy Bắc Kinh đẩy nhanh chiến lược phát triển năng lượng phi hóa thạch nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khương cũng nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu mở rộng năng lượng sạch và xây dựng hệ thống năng lượng mới, tạo thêm áp lực lên nhu cầu dầu trong dài hạn.

Nguồn cung toàn cầu ngày càng dư thừa

Không chỉ đối mặt với nhu cầu yếu, Iran còn phải cạnh tranh trong bối cảnh nguồn cung dầu toàn cầu tiếp tục gia tăng.

Mới đây, OPEC+ đã thống nhất nâng mục tiêu sản lượng thêm 188.000 thùng/ngày từ tháng 8. Theo Ngân hàng United Overseas Bank (UOB), kể từ khi xung đột bùng phát, OPEC+ đã bổ sung tổng cộng 940.000 thùng/ngày vào hạn ngạch sản xuất.

Trong khi đó, Iran đã xuất xưởng hơn 40 triệu thùng dầu kể từ khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân, còn xuất khẩu dầu của Nga cũng tăng lên mức kỷ lục.

Theo ông Tiago Lacerda, chuyên gia phân tích thị trường tại Axi, nguồn cung dầu đang thực sự tăng lên, khiến thị trường ngày càng cạnh tranh hơn và gây sức ép lên khả năng tiêu thụ lượng dầu tồn kho của Iran.

Rủi ro từ eo biển Hormuz vẫn hiện hữu

Dù vậy, giới phân tích cho rằng thị trường dầu mỏ vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Ông Fereidun Fesharaki cho biết Iran đã phát tín hiệu rằng việc các tàu được tự do đi qua eo biển Hormuz chỉ kéo dài trong khoảng 60 ngày. Sau thời gian này, Tehran có thể áp dụng cơ chế thu phí theo từng nhóm quốc gia.

Theo ông, các quốc gia có quan hệ tốt với Iran sẽ chịu mức phí thấp hơn, trong khi những nước có quan hệ căng thẳng có thể phải trả mức phí cao hoặc thậm chí đối mặt với nguy cơ bị hạn chế lưu thông.

Trong bối cảnh nhu cầu suy yếu, nguồn cung tăng mạnh và những bất ổn địa chính trị chưa chấm dứt, việc Iran nhanh chóng tiêu thụ hết lượng dầu tồn kho sau khi được gỡ bỏ các lệnh trừng phạt được đánh giá sẽ không hề dễ dàng.