#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Iran có bao nhiêu dầu và vì sao đảo Kharg trở thành “yết hầu” trong toan tính của Mỹ?

Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang, đảo Kharg của Iran bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu. Không chỉ là một cơ sở dầu khí đơn thuần, nơi đây được ví như “đường sống” của ngành năng lượng Iran và là quân bài chiến lược trong các tính toán địa chính trị của Mỹ.

Kho dầu khổng lồ và vai trò của Iran trên thị trường

Iran hiện sở hữu khoảng 208,6 tỷ thùng dầu, đứng thứ 3 thế giới và chiếm khoảng 12% tổng trữ lượng toàn cầu. Với quy mô này, nếu chỉ phục vụ nhu cầu nội địa, Tehran có thể khai thác trong gần 300 năm.

Bất chấp các lệnh trừng phạt, Iran vẫn duy trì sản lượng từ 3 đến 4,5 triệu thùng/ngày, tương đương 4–5% nguồn cung toàn cầu. Trong đó, xuất khẩu dao động khoảng 1,1–1,5 triệu thùng/ngày, với phần lớn hướng tới thị trường Trung Quốc.

Tuy nhiên, điểm then chốt không nằm ở trữ lượng hay sản lượng, mà ở hệ thống xuất khẩu – vốn phụ thuộc gần như tuyệt đối vào một địa điểm duy nhất: đảo Kharg.

Đảo Kharg – “nút thắt cổ chai” của dầu mỏ Iran

Nằm cách đất liền khoảng 24km trên Vịnh Ba Tư, đảo Kharg xử lý tới 90–94% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran. Đây là trung tâm trung chuyển khổng lồ, nơi dầu từ các mỏ trên đất liền được vận chuyển qua đường ống dưới biển để lưu trữ và xuất khẩu.

Hệ thống bồn chứa tại đây có sức chứa khoảng 30 triệu thùng, trong khi cảng nước sâu có thể tiếp nhận cùng lúc nhiều siêu tàu chở dầu. Công suất bốc dỡ thông thường đạt khoảng 1,5 triệu thùng/ngày và có thể tăng mạnh khi cần thiết.

Chính mức độ tập trung cao này khiến Kharg trở thành “điểm yếu chí mạng” của Iran: chỉ cần gián đoạn tại đây, toàn bộ dòng chảy xuất khẩu dầu có thể bị tê liệt.

Vì sao Kharg lọt “tầm ngắm” của Mỹ?

Từ góc độ chiến lược, việc kiểm soát hoặc vô hiệu hóa đảo Kharg mang lại cho Mỹ nhiều lợi thế quan trọng.

Thứ nhất, đây là cách trực tiếp cắt đứt nguồn thu ngoại tệ chủ lực của Iran, tạo áp lực kinh tế cực lớn. Trong bối cảnh Tehran phụ thuộc mạnh vào xuất khẩu dầu, mất Kharg đồng nghĩa với việc “bóp nghẹt” nguồn tài chính của quốc gia này.

Thứ hai, Kharg có thể trở thành đòn bẩy buộc Iran phải nhượng bộ trong các vấn đề lớn hơn, đặc biệt là việc mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu.

Thứ ba, kiểm soát điểm trung chuyển này giúp Mỹ tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu toàn cầu, từ đó ảnh hưởng đến giá năng lượng và các tính toán chiến lược rộng hơn.

Rủi ro lớn và hệ lụy toàn cầu

Dù mang lại lợi ích chiến lược, việc nhắm vào Kharg cũng tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Hòn đảo được bảo vệ bởi hệ thống phòng thủ dày đặc, bao gồm tên lửa, UAV và thủy lôi. Bất kỳ chiến dịch quân sự nào cũng có thể châm ngòi cho một cuộc xung đột quy mô lớn.

Ngoài ra, Iran có thể áp dụng chiến lược “tiêu thổ”, phá hủy chính cơ sở hạ tầng của mình để ngăn đối phương kiểm soát. Kịch bản này sẽ gây ra cú sốc nguồn cung nghiêm trọng cho thị trường toàn cầu.

Hiện tại, dù Iran đã phát triển thêm cảng Jask nhằm giảm phụ thuộc vào Kharg, nhưng năng lực vẫn còn hạn chế và chưa thể thay thế vai trò của “yết hầu” này.

Thị trường toàn cầu trong trạng thái cảnh giác cao độ

Chỉ riêng nguy cơ gián đoạn tại Kharg đã đủ khiến thị trường năng lượng biến động mạnh. Nếu dòng chảy dầu từ Iran bị ngắt quãng, các quốc gia nhập khẩu lớn sẽ buộc phải tìm nguồn thay thế, đẩy giá dầu lên cao và làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu.

Trong bối cảnh căng thẳng lan rộng từ eo biển Hormuz đến Biển Đỏ, đảo Kharg không còn là một địa điểm địa lý đơn thuần, mà đã trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh quyền lực, nơi mỗi diễn biến đều có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên toàn thế giới.

Báo điện tử Dân Trí

Iran có bao nhiêu dầu và vì sao đảo Kharg "lọt tầm ngắm" của Mỹ?