Iran bán "chui" dầu như thế nào?

Cục diện "thi gan" giữa Washington và Tehran đang bước vào giai đoạn căng thẳng cực độ khi lệnh phong tỏa của Mỹ bắt đầu gây áp lực lên huyết mạch kinh tế của Iran.

Tuy nhiên, các dữ liệu thực tế cho thấy Tehran đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để duy trì nguồn thu từ dầu mỏ, ít nhất là trong ngắn hạn, thách thức mục tiêu "cắt đứt nguồn tiền" của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Dưới đây là bức tranh toàn cảnh về hoạt động xuất khẩu dầu của Iran giữa vòng vây phong tỏa:

1. Doanh thu và lưu lượng xuất khẩu: Nghịch lý tăng trưởng

Mặc dù Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa, Iran vẫn ghi nhận những con số xuất khẩu đáng kinh ranh trong giai đoạn đầu:

Lượng xuất khẩu: Trong tháng 4/2026, Iran xuất khẩu trung bình 1,71 triệu thùng/ngày, cao hơn mức trung bình của năm 2025 (1,68 triệu thùng).

Doanh thu đột biến: Nhờ giá dầu thế giới neo cao (trên 90 - 100 USD/thùng do xung đột), Iran thu về ít nhất 4,97 tỷ USD chỉ trong một tháng qua, cao hơn 40% so với mức trung bình trước khi xung đột nổ ra.

Nguồn vốn dự phòng: Ước tính có khoảng 183 triệu thùng dầu Iran đang ở trên biển (tại eo biển Malacca, Biển Đông và Ấn Độ Dương). Lượng hàng này có thể duy trì nguồn thu ngoại tệ cho Tehran đến tận tháng 8/2026.

2. Chiến thuật "vượt rào" của Iran

Tehran không ngồi yên chờ đợi mà triển khai các phương án dự phòng chiến lược để đối phó với hải quân Mỹ:

Kho dự trữ nổi khổng lồ: Iran sở hữu đội tàu chở dầu neo đậu có dung tích lên tới 127 triệu thùng, giúp họ tiếp tục khai thác ngay cả khi eo biển Hormuz bị đóng cửa.

Chuyển hướng sang phương Đông: Trung Quốc vẫn là khách hàng trung thành nhất. Bắc Kinh tuyên bố việc phong tỏa giao thương là "không thể chấp nhận" và tiếp tục thu mua dầu Iran thông qua các kênh lách cấm vận phức tạp.

Lưu trữ trên bờ: Các bồn chứa đất liền vẫn còn khả năng tiếp nhận dầu tương đương 20 ngày sản xuất, cho phép Iran duy trì sản lượng trước khi buộc phải cắt giảm.

3. Áp lực ngược lại đối với Tổng thống Trump

Dù Mỹ đang nắm quyền chủ động về quân sự, nhưng ông Trump cũng đang đối mặt với những "đồng hồ đếm ngược" về chính trị và pháp lý:

Hạn định 60 ngày: Quyền tham chiến mà không cần sự cho phép của Quốc hội Mỹ dự kiến sẽ hết hạn vào ngày 1/5/2026. Sau thời điểm này, ông Trump sẽ gặp thách thức pháp lý rất lớn nếu muốn duy trì chiến dịch quân sự tốn kém.

Chi phí phong tỏa: Duy trì mạng lưới tàu chiến tuần tra và hậu cần thường xuyên ngốn ngân sách khổng lồ và gây mệt mỏi cho lực lượng hải quân.

Phản ứng của đồng minh: Việc Iran trả đũa bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz đang gây thiệt hại trực tiếp cho các đồng minh của Mỹ tại châu Âu và châu Á, tạo ra áp lực ngoại giao nặng nề buộc Washington phải xuống thang.

4. Tương lai: Leo thang hay thỏa hiệp?

Giới chuyên gia nhận định Mỹ có thể sẽ áp dụng chiến thuật "chặn bắt có chọn lọc" các tàu chở dầu Iran ở ngoài khơi Ấn Độ Dương hoặc Biển Đông để gây áp lực, thay vì một cuộc tấn công tổng lực. Mục tiêu là buộc Iran và cả các khách hàng như Trung Quốc phải bước vào bàn đàm phán trước khi nguồn tiền dự trữ của Tehran thực sự cạn kiệt vào tháng 8.

Hiện tại, cả hai bên dường như đang chơi một trò chơi mạo hiểm: Iran tin rằng họ có thể "thi gan" cho đến khi người dân Mỹ và các đồng minh hết kiên nhẫn với giá dầu cao, trong khi ông Trump tin rằng sức ép tài chính sẽ khiến Tehran sụp đổ trước khi kỳ bầu cử quan trọng tại Mỹ bắt đầu.