Houthi siết tuyến hàng hải

Lực lượng Houthi mở rộng hoạt động quân sự trên Biển Đỏ, đe dọa các tuyến hàng hải chiến lược và đẩy căng thẳng Trung Đông lên một nấc thang mới. Diễn biến này không chỉ khiến giá dầu biến động mạnh mà còn tạo áp lực lên chuỗi cung ứng và nhiều ngành kinh tế toàn cầu.

Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb tiếp tục trở thành tâm điểm của thị trường năng lượng. Nếu xung đột kéo dài, chi phí vận tải, bảo hiểm hàng hải và giá nhiên liệu có thể tiếp tục leo thang, tác động trực tiếp đến doanh nghiệp logistics, dầu khí và xuất nhập khẩu.

Lực lượng Houthi Yemen tấn công hai tàu chở dầu của Saudi Arabia, khiến giá dầu tăng vọt lên 100 USD/thùng. Các tàu chở dầu buộc phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi thay vì qua Kênh đào Suez, làm tăng đáng kể thời gian và chi phí vận chuyển. Theo Đại sứ Mỹ tại Saudi Arabia Michael Ratney, chỉ cần các hãng vận tải biển không dám đi qua tuyến đường này, một cuộc phong tỏa hàng hải thực tế đã hình thành mặc dù không cần tên lửa hay máy bay không người lái.

Houthi quyết định leo thang hoạt động vào thời điểm này vì muốn thử thách hiệu quả của lệnh phong tỏa do Saudi Arabia áp đặt, đồng thời Iran đang phải đối mặt với chiến dịch không kích mới của Mỹ. Theo chuyên gia Adam Baron từ tổ chức New America, Houthi có thể được xem là lựa chọn cuối cùng của Iran để thực thi một cuộc phong tỏa hàng hải và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào thế bị khống chế. Các nguồn tin cho biết Iran đã điều chỉ huy IRGC, cố vấn quân sự và trang thiết bị tới Yemen trước khi Houthi tuyên bố phong tỏa tuyến hàng hải.

Dầu Brent tăng 9,88% trong tuần lên 96,78 USD/thùng, dầu WTI tăng 8,27% lên 89,31 USD/thùng. Theo JPMorgan, mỗi tháng gián đoạn cung cấp có thể đẩy giá dầu Brent tăng 7-8 USD/thùng. Tại Việt Nam, giá xăng E10RON95 tăng 885 đồng/lít lên 21.435 đồng/lít, dầu diesel tăng 2.439 đồng/lít từ ngày 25-7. Lưu lượng tàu qua các tuyến hàng hải chiến lược giảm mạnh, đe dọa cung cấp dầu toàn cầu.

Tổng thống Trump cảnh báo sẽ tiến hành tấn công nhằm vào Houthi và Iran nếu có thêm vụ tấn công trên Biển Đỏ. Tàu khu trục USS Gonzalez đang hoạt động trên Biển Đỏ. Saudi Arabia chưa loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự, đặc biệt nếu Houthi gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng. Pakistan, theo hiệp ước phòng thủ chung với Saudi Arabia, đã triển khai máy bay chiến đấu và binh sĩ tới nước này. Nếu Islamabad tham gia trực tiếp, chiến tranh có nguy cơ lan rộng hơn.

Iran bác bỏ thông tin về việc từ chối đề xuất ngừng bắn do Iraq chuyển từ phía Mỹ. Theo New York Times, Iran sẽ không chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời khi vấn đề quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, Văn phòng Thủ tướng Iraq khẳng định những cáo buộc trong bài viết New York Times là hoàn toàn vô căn cứ. Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho biết Tổng thống Trump ngày càng thất vọng khi cuộc xung đột vẫn kéo dài mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.