Hormuz vẫn là "tử huyệt" dầu mỏ

Việc mở rộng hạ tầng năng lượng có thể tạo thêm dư địa cho hoạt động xuất khẩu dầu trong trung hạn, nhưng căng thẳng địa chính trị vẫn là biến số lớn tác động đến giá dầu, doanh nghiệp năng lượng và thị trường tài chính.

Các quốc gia vùng Vịnh đang đẩy nhanh đầu tư hệ thống đường ống dẫn dầu nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng những dự án này chỉ giúp phân tán rủi ro, chưa thể thay thế hoàn toàn tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.

Các nước sản xuất dầu Trung Đông đang triển khai nhiều dự án đường ống dẫn dầu mới. Iraq lên kế hoạch xây dựng đường ống chạy từ Kirkuk qua Syria đến Địa Trung Hải, với sự hỗ trợ của Mỹ. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) dự kiến hoàn thành đường ống thứ hai đến cảng Fujairah trên vịnh Oman, tăng gấp đôi công suất xuất khẩu ngoài eo biển. Ả Rập Xê Út cũng xem xét mở rộng đường ống đến Biển Đỏ thêm 2 triệu thùng/ngày. Theo Goldman Sachs, đây chỉ là ba trong bảy dự án đường ống đang được xây dựng hoặc lập kế hoạch ở Trung Đông.

Công suất đường ống trong khu vực có thể tăng lên hơn 14 triệu thùng/ngày vào cuối năm 2028, chiếm hơn 60% khối lượng xuất khẩu trước xung đột của bảy quốc gia vùng Vịnh (23 triệu thùng/ngày). Tuy nhiên, Jennifer Li, nhà phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, cho rằng các đường ống này chỉ là biện pháp phòng ngừa rủi quo hơn là thay thế cho eo biển Hormuz. Các đường ống hiện có của UAE và Ả Rập Xê Út đã đóng vai trò quan trọng trong cuộc xung đột, giúp chuyển hướng hàng triệu thùng dầu mỗi ngày vòng qua eo biển.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng các đường ống dẫn dầu mới dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công phi đối xứng với chi phí thấp, tương tự các vụ tấn công nhằm vào tàu tại eo biển Hormuz. Theo Jennifer Li, các quốc gia vùng Vịnh cần đa dạng hóa các tuyến đường xuất khẩu nhưng cơ sở hạ tầng này rất dễ bị tổn thương. Việc đóng cửa eo biển Hormuz sẽ chặn đứng hàng triệu thùng dầu mỗi ngày được chuyển hướng qua đường ống đến cảng xuất khẩu Yanbu trên Biển Đỏ.

Michelle Wiese Bockmann, nhà phân tích tình báo hàng hải cấp cao tại Windward, nhấn mạnh tầm quan trọng của cảng Yanbu đối với cả Ả Rập Xê Út và thị trường dầu mỏ toàn cầu. Iraq, nhà sản xuất lớn thứ hai của OPEC, bị ảnh hưởng nặng nề bởi gián đoạn ở eo biển Hormuz vì nước này chủ yếu xuất khẩu qua cảng Basra với ít lựa chọn thay thế. Sản lượng dầu của Iraq đã tăng hơn 50% trong tháng 6, đạt 1,9 triệu thùng/ngày so với 4,2 triệu thùng/ngày vào tháng 2.