Hormuz trở thành "biến số" của giá dầu

Căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz giữ phần bù rủi ro lên giá dầu Brent (chạm mốc 95,63 USD/thùng). Thế cân bằng mong manh giữa thâm hụt nguồn cung và sự sụt giảm nhu cầu đang đặt nền kinh tế trước bài toán chi phí năng lượng gay gắt.

Giá dầu Brent duy trì quanh 95 USD/thùng do tình hình Trung Đông chưa có lối thoát. Thâm hụt cung cầu mở rộng tạo sức ép giá, nhưng biến động vẫn là trạng thái thường trực của thị trường.

Năm 2026 chứng kiến biến động dữ dội khi xung đột Trung Đông bùng phát tháng 2. Giá dầu Brent vượt 120 USD/thùng tháng 4, lao xuống gần 70 USD/thùng khi Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ tháng 7, rồi quay lại vùng 90-97 USD sau khi lệnh ngừng bắn đổ vỡ ngày 8/7. Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển sống còn của dầu thế giới, chứng kiến lượng dầu giảm từ hơn 20 triệu thùng/ngày xuống chỉ khoảng 3,8 triệu thùng/ngày. IEA ghi nhận đợt gián đoạn hồi tháng 3 là lớn nhất trong lịch sử với khoảng 10 triệu thùng/ngày bị mất.

IEA dự báo nguồn cung dầu toàn cầu năm 2026 giảm khoảng 4,3 triệu thùng/ngày xuống 102 triệu thùng, mức thấp nhất từng được dự báo cho năm này. Theo EIA, các nước sản xuất dầu Trung Đông đã cắt giảm sản lượng đáng kể. Kho dự trữ OECD xuống mức thấp nhất kể từ 2003. Đồng thời, giá dầu cao đang bào mòn nhu cầu. IEA ước tính nhu cầu dầu thế giới năm 2026 giảm 1,6 triệu thùng/ngày. IEA ước tính thâm hụt thị trường khoảng 1,27 triệu thùng/ngày năm nay. EIA dự báo giá Brent bình quân năm 2026 khoảng 87 USD/thùng, cao hơn so với ước tính trước chiến sự.

Theo IEA, việc mở lại eo Hormuz là yếu tố quan trọng nhất để giảm sức ép lên nguồn cung và giá cả. Tuy nhiên, một thỏa thuận vẫn chưa xuất hiện. Sức ép dồn xuống khâu lọc dầu, vốn quyết định giá xăng và dầu diesel. IEA cho rằng thị trường có thể quay lại trạng thái dư cung vào cuối năm nay, nhưng cảnh báo rủi ro còn lớn khi bộ đệm tồn kho đang cạn nhanh. Về dài hạn, cả cung lẫn cầu được dự báo bật mạnh trở lại năm 2027 nếu chiến sự kết thúc và dòng chảy qua Hormuz phục hồi.

Giá dầu cao kéo dài tạo sức ép đáng kể cho Việt Nam. Dù hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn đáp ứng phần lớn nhu cầu trong nước, Việt Nam vẫn nhập khẩu xăng dầu thành phẩm và dầu thô từ thị trường quốc tế. Chi phí nhập khẩu năng lượng phụ thuộc giá thế giới, gây áp lực lạm phát thông qua chi phí vận tải và logistics. Các ngành vận tải hàng không, hàng hải, logistics, sản xuất và bán lẻ chịu áp lực biên lợi nhuận trực tiếp. Trong ngắn hạn, quỹ bình ổn giá xăng dầu là công cụ giảm sốc. Về dài hạn, cần đa dạng hóa nguồn năng lượng và phát triển điện tái tạo.