Hormuz "nghẽn" vì phí bảo hiểm?

Với mức phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng phi mã từ 250.000 USD lên 5 triệu USD mỗi chuyến, eo biển Hormuz không chỉ bị khóa chặt bởi thủy lôi mà còn bởi những bản hợp đồng tài chính khốc liệt. Khi 2.000 con tàu vẫn đang mắc kẹt và lưu lượng sụt giảm 95%, thế giới đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nguồn cung còn tàn khốc hơn cả thập niên 1970.

Súng đạn có thể ngừng nổ, nhưng nếu các hãng bảo hiểm chưa gật đầu, dòng chảy năng lượng toàn cầu vẫn sẽ đứng im trước 'cánh cửa' Hormuz.

Eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển năng lượng của thế giới – vẫn bị “khóa” sau nhiều tuần xung đột, nhưng nguyên nhân không còn nằm hoàn toàn ở súng đạn. Rào cản lớn nhất lúc này là chi phí bảo hiểm tăng vọt, đẩy hoạt động vận tải vào thế rủi ro không thể tính toán.

Trước khủng hoảng, một chuyến tàu chở dầu chỉ cần chi khoảng 250.000 USD tiền bảo hiểm rủi ro chiến tranh. Hiện nay, con số này đã leo lên tới 5 triệu USD, tương đương mức tăng gấp 20 lần. Với tài sản trị giá hàng trăm triệu USD, không nhiều chủ tàu sẵn sàng đánh cược.

Sự thay đổi này phản ánh một thực tế khắc nghiệt: thị trường có thể định giá rủi ro, nhưng gần như bất lực trước “bất định”. Khi nguy cơ không thể đo lường, các hãng bảo hiểm thu hẹp hoặc từ chối cung cấp dịch vụ, khiến dòng vận tải gần như tê liệt.

Hệ quả là một cú sốc nguồn cung chưa từng có. Hormuz vốn đảm nhận khoảng 20% lưu lượng dầu và khí toàn cầu, nay gần như đóng băng. Lưu lượng tàu giảm tới 95%, hàng nghìn tàu mắc kẹt, trong khi các tuyến thay thế không đủ năng lực bù đắp.

Tác động không dừng ở năng lượng. Chuỗi cung ứng toàn cầu bị bóp nghẹt, chi phí logistics leo thang, kéo theo áp lực lên sản xuất và thương mại. Trong khi đó, hàng chục nghìn thuyền viên vẫn mắc kẹt ngoài khơi, đối mặt với rủi ro kéo dài.

Điểm mấu chốt để khơi thông Hormuz không chỉ là lệnh ngừng bắn. Thị trường cần những bảo đảm rõ ràng: an ninh hàng hải được kiểm soát, thủy lôi được xử lý hiệu quả, quy trình lưu thông minh bạch và quan trọng nhất là một khoảng thời gian đủ dài để khôi phục niềm tin.

Chừng nào “phí rủi ro” còn neo ở mức phi lý, chừng đó Hormuz vẫn chỉ là điểm nghẽn. Và khi dòng chảy năng lượng chưa được giải tỏa, kinh tế toàn cầu vẫn phải vận hành trong trạng thái nín thở.